Colofon

© 2002, 2014 Geert van der Kolk

Alle rechten voorbehouden

www.geertvanderkolk.com

De smokkelaar van de Exuma’s

Een oud zeiljacht met maar één man aan boord is op weg naar de Exuma’s, een afgelegen archipel tussen Florida en Haïti. In de haven van Bimini neemt hij een elfjarige jongen mee om hem te helpen bij het navigeren tussen de zandplaten en koraalriffen.

De schipper wil niet vertellen waar ze precies naartoe gaan, noch wat het doel van de reis is. Tot hij op een eiland dat officieel onbewoond is, wordt neergeschoten en zwaargewond raakt.

De smokkelaar van de Exuma’s speelt zich af op zee, onder strakblauwe luchten en in een tropische archipel die een toevluchtsoord is voor moderne piraten, westerse ballingen en Caribische migranten die koste wat kost het beloofde land van Florida willen bereiken.

Door de stilte van de eilanden en de duizelingwekkende ruimte van de open zee heeft het boek een unieke sfeer, maar het is in de eerste plaats het verhaal van een man die op zoek gaat naar een verdwenen vriend, bijna fatale tegenslag kent, geholpen en bedrogen wordt, en ten slotte, in een storm, de natuur het hoofd moet bieden.

Recensies

‘Het boek is een wonder van eenheid, compactheid en effectiviteit ... schitterende ritmiek ... kristalheldere beelden van de verschillende personages en hun omgeving ... ongebruikelijke genuanceerdheid ... geschreven zoals Anton Tsjechov zich het ideale boek voorstelde.’ De Volkskrant

‘Het suggestieve proza is even kristalhelder als het water van de Bahama’s. De smokkelaar laat je evenals Moby Dick en De oude man en de zee vanaf de eerste bladzijde niet meer los.’ Noordhollands Dagblad

‘Adembenemende panorama’s.’ Het Parool

‘Bloedstollend en hartverscheurend.’ Leeuwarder Courant

Van Geert van der Kolk zijn verschenen:

ROMANS

Käte Jahn

De lachende hond

Twee geheimen

De smokkelaar van de Exuma’s

Noordtij

De waterverkoper

Telegram voor Mecánico

VERHALEN

De nieuwe stad

Klein Amerika

De bokser en andere verhalen De dansers

De gekken van Tenakee

De drang naar zee

Op drift geraakt

I

De havenmeester is een grote zwarte man. Hij is zo dik dat hij nauwelijks achter zijn bureau of in zijn uniform past. Elke keer als hij ademhaalt, met een korte zucht, lijkt het alsof de knoopjes van zijn overhemd zullen springen.

‘Als ik het allemaal goed begrijp,’ zegt hij, ‘bent u uit Florida gekomen omdat u op zoek bent naar een vriend van u, ene Frank Blackwell?’

‘Dat klopt.’

‘En u denkt dat deze Blackwell zich in Bimini bevindt?’

‘Nee,’ zegt Gramm, ‘maar ik vermoed dat hij hier is geweest. Hij was met zijn boot op weg naar Santo Domingo en zou voor het stormseizoen terugzijn.’

‘En?’

‘Hij is niet teruggekomen.’

‘Met andere woorden, deze vriend van u, deze Blackwell is vermist.’

‘Inderdaad.’

‘Ik ben havenmeester, kapitein. De eventuele vermissing van uw vriend lijkt mij een kwestie voor de gerechtelijke autoriteiten.’

‘Natuurlijk,’ zegt Gramm snel. ‘Ik heb contact opgenomen met de kustwacht en met onze consul in New Providence en de consul heeft de autoriteiten om informatie verzocht.’

‘En?’

‘Men heeft een dossier geopend.’

‘Natuurlijk.’

‘De consul zegt dat hij verder niets kan doen, tenzij er iets concreets gevonden wordt.’

‘Een wrak.’

‘Zoiets.’

‘Dus toen bent u zelf maar op zoek gegaan.’

‘Ja, daar komt het in het kort op neer.’

‘Ik wens u veel succes. Ik ben bang dat ik u niet kan helpen.’

‘Bimini is de eerste en de meest logische aanloophaven als je met een boot uit Florida komt. Ik hoopte dat u zich misschien kunt herinneren dat u hem heeft ingeklaard.’

‘En wanneer zou dat geweest moeten zijn?’

‘Ongeveer een jaar geleden.’

‘Een heel jaar geleden? Zo ver gaat mijn herinnering niet terug.’

‘Dat begrijp ik,’ zegt Gramm en hij legt twintig dollar op het bureau.

De havenmeester pakt een ordner en legt die over het geld heen.

‘Hoe heet de boot van deze Blackwell?’

‘De Galant Lady,’ zegt Gramm. ‘Het is een houten motorschip, een omgebouwde trawler, eigenlijk.’

‘Bemanning?’

‘Alleen Blackwell en een Cubaanse machinist. Het is maar een klein schip.’

De havenmeester leest zuchtend in zijn ordner.

‘Het spijt me, kapitein,’ zei hij even later. ‘De Galant Lady is niet in Bimini geweest.’

Hij kijkt Gramm aan.

‘Mag ik nu uw papieren zien?’

Gramm overhandigt zijn paspoort, de douaneverklaring en de scheepsdocumentatie van de Amerikaanse kustwacht.

‘Waar is uw crewlist?’ vraagt de havenmeester.

‘Ik heb geen bemanning,’ zegt Gramm.

‘U zeilt alleen? Hoe groot is uw boot?’

‘Zes ton.’

‘Zes ton? En daar bent u de Golfstroom mee over gekomen?’

De havenmeester bladert door Gramms paspoort. Dan tilt hij de andere formulieren even op.

‘Het spijt me bijzonder, kapitein,’ zegt hij, ‘maar ik kan u niet inklaren.’

‘Waarom niet?’ vraagt Gramm verbaasd.

‘Uw papieren zijn niet in orde,’ zegt de havenmeester.

Hij schuift alles weg over zijn bureau.

‘Ontbreekt er iets?’ vraagt Gramm.

De havenmeester knikt. Gramm vouwt een biljet van twintig dollar in zijn paspoort en schuift de papieren terug.

Het kantoor van de havenmeester is een klein gebouwtje met gepleisterde muren die van onder tot boven roze zijn geschilderd. Op de kade is het stil. Er liggen maar twee schepen. Het grootste is een mailboot met een groene romp en een kanariegele stuurhut. Het dek staat vol met roestige fietsen die als takkenbossen zijn samengebonden. Daarachter ligt Gramms boot. Het is een oude zeilboot met een houten kajuit en onderin een kleine dieselmotor. Op de boeg staat Mola mola.

Vanaf de kade kijkt Gramm uit over een onafzienbare vlakte van ondiep, lichtblauw water. Van de steile golven en de schuimkoppen van de Golfstroom is hier, aan de oostkant van het eiland, niets meer te zien en de zee is even stil als de lucht. Het water is zo helder dat het lijkt alsof je door dik glas kijkt. De bodem is van wit zand en bezaaid met grote helderrode zeesterren.

Een watervliegtuig met zilverkleurige vleugels ligt in de baai voor anker. Twee wrakken van houten vissersboten steken nog net boven het water uit. Op de wal staan een aantal lege en vervallen huizen, sommige zonder dak, en de ruïne van een klein hotel met zwarte gaten in plaats van ramen en een neergestort balkon. Op het strand, tussen hoge casuarina-bomen, ligt een dode hond.

Een pad van gebroken schelpen leidt langs de kust naar het dorp. Het ziet er uit alsof er kort geleden een orkaan heeft gewoed. Er liggen omgewaaide palmbomen tussen de huizen, stukken golfplaat en asfaltpapier zijn van de daken gerukt, deuren, luiken en goten zijn losgetrokken en verzakt en overal ligt puin en afval. Er scharrelen honden en kippen rond, en kleine kinderen die zich uit de voeten maken zodra ze Gramm zien. Alle huizen lijken leeg. Een winkeltje is met een ketting is afgesloten. Gramm komt langs een bar in een lage houten schuur. De bar heeft geen deur. Een man in een donker pak houdt met zijn ene hand een stuk triplex omhoog voor de ingang en probeert het met zijn andere hand vast te spijkeren.

‘Wou je wat drinken, cop’m?’ vraagt hij.

‘Het lijkt wel of je gaat sluiten,’ zegt Gramm.

‘Als jij een oogje op de zaak houdt, blijven we open.’

‘Waar is iedereen?’

‘Naar de optocht,’ zegt de man. ‘Ik moet ook naar de optocht. Als de bliksem.’

Hij laat het stuk triplex vallen en wijst naar binnen.

‘Help jezelf, cop’m,’ zegt hij. ‘Er is bier en er is ook whisky, maar ik heb geen ijs. Kom je uit Florida?’

‘Ja,’ zegt Gramm.

De man knikt.

‘Dat dacht ik al. We krijgen hier wel vaker mensen uit Florida. Tot straks.’

Hij holt weg en laat Gramm bij de ingang staan. De bar heeft niet alleen geen deur, maar ook geen vloer en maar drie muren. Op de grond ligt hetzelfde gruis als buiten op de weg. De achterkant is volledig open en geeft uitzicht op water van de baai.

Gramm schuift een koelvak onder de bar open en pakt een fles bier. Dan hoort hij plotseling zachte fanfaremuziek. Hij kijkt naar buiten en ziet een groep zwarte muzikanten die door het dorp naderbij komen. Ze lopen heel langzaam, zonder hun knieën te buigen, en spelen een treurmars. Ze schuifelen door het gruis op de weg en voorop gaat een man met een vaandel. BUBAS staat erop, en in kleine gouden letters Bimini United Burial and Assistance Society. Achter de muziek lopen acht vrouwen in lange witte jurken met een paarse sjerp. Dan komen de doodgravers, acht mannen met hoge hoeden en zwarte pandjesjassen. Ze lopen in twee rijen van vier, dicht bij elkaar, maar dragen geen kist. Ze dragen niets. Ze worden op een afstand gevolgd door de overige bewoners van het dorp die allen bloemen van stro, zijde of gekleurd plastic dragen. De eigenaar van de bar loopt achteraan. Hij kijkt net zo ernstig als de anderen, maar zwaait even naar Gramm.

De optocht trekt voorbij. Gramm kan de treurmars nog een tijdlang horen. Het is erg stil op het eiland. Er is geen wind of branding aan de oostkant. Drie pelikanen vliegen laag en in formatie over het water. Ze vliegen voortdurend heen en weer en maken geen enkel geluid. Gramm pakt nog een fles bier. Dan komt de eigenaar van de bar terug. Hij is buiten adem. Hij trekt zijn jasje uit, zet snel een lange rij glazen klaar op de bar en begint tafeltjes schoon te vegen.

‘Merkwaardige optocht,’ zegt Gramm.

‘Het is een traditie op het eiland, cop’m,’ zegt de eigenaar van de bar. ‘We gaan in deze tijd van het jaar altijd een keer met z’n allen naar de begraafplaats.’

‘Waarom?’

‘Op bezoek.’

‘Bij de doden?’

‘Ja, anders zouden ze eenzaam worden.’

Hij gaat achter de bar staan, met een theedoek over zijn schouder en zijn handen in zijn zij. Dan komen de doodgravers en de muzikanten binnen. De doodgravers hebben hun hoge hoeden als lastige kinderen onder hun arm. Ze kijken verbaasd naar Gramm.

‘De cop’m hier komt uit Florida,’ zegt de eigenaar terwijl hij de glazen volschenkt.

De doodgravers knikken.

‘Is dat jouw zeilboot, aan de kade?’ vraagt een van hen.

‘Ja,’ zegt Gramm.

‘Aardige boot. Hoe lang is ze?’

‘Ruim acht meter.’

‘Ben je daar de Golfstroom mee overgekomen?’

Gramm knikt. De doodgravers heffen het glas. Ze kijken nog steeds heel ernstig.

‘Nou,’ zeggen ze. ‘Welkom in Bimini. Hoe lang blijf je hier?’

‘Ik vaar morgenochtend door naar het oosten.’

‘Nou,’ zeggen de doodgravers. ‘Welkom en vaarwel, dan. Waar is je bemanning?’

‘Ik zeil alleen.’

‘Heb je geen bemanning?’

‘Nee. Ik zeil altijd alleen.’

De doodgravers schudden hun hoofd.

‘Je kan niet zonder bemanning naar het oosten varen, mon,’ zegt een van hen. ‘Je moet altijd iemand op de boeg hebben. Zonder een uitkijk kan je de Grote Bahama Bank niet oversteken. Je loopt gegarandeerd op het rif. Heb je het wrak van de Carnation niet zien liggen toen je binnenkwam? En het wrak van de Pieternella? En de Sea Wolf op North Beach? Mon, we hebben hier meer wrakken dan graven op het kerkhof.’

De andere doodgravers vallen hem bij.

‘De Sapona, bij Cat Island. De Lilly-Ann bij Great Isaac Light. En een oude schoener, de Surprise, achter Pigeon Cay. En de Pride of Baltimore.’

‘Het is niet gering, mon.’

‘Alleen een dwaas vaart zonder bemanning over de Grote Bahama Bank, mon. Zelfs de vissers die hier op het eiland wonen, die hier al meer dan hun hele leven rondvaren, hebben altijd een jongen aan boord. ’

‘De Lucky Jim, uit Jacksonville. En de Liberté, een tramp uit Haiti.’

‘Het is niet gering, mon, zoveel wrakken als we hier hebben.’

‘Meer wrakken dan graven, mon.’

De doodgravers zwijgen en kijken Gramm ernstig aan.

‘Ligt hier ergens ook het wrak van een trawler die Galant Lady heet?’ vraagt Gramm.

De doodgravers schudden hun hoofd.

‘Die naam zegt ons niets.’

Het is stil op de kade en de zon gaat onder. Het kantoortje van de havenmeester is gesloten en er brandt geen licht in de stuurhut van de mailboot. Het is zo stil dat Gramm het opkomende getij langs de kade kan horen ruisen. De baai en de lucht erboven zijn heel helder en glad en egaal paars. Hij gaat aan boord van zijn boot en in de kajuit steekt hij een kleine olielamp aan. De lamp hangt aan een beugel die de vorm heeft van een opspringende dolfijn. Het licht is zacht en geel en schijnt op het houten schot tussen de kajuit en het vooronder, op de stuurboordkooi en op de vloerplanken. Gramm gaat aan de tafel zitten, spreidt de waterkaart van de Bahama’s uit en pakt de zeemansgids.

Schepen die de Grote Bahama Bank willen oversteken moeten gebruik maken van het zeegat tussen Conch Cay en Comfort Cay. Een koers van 110˚ als de noordpunt van Conch Cay dwarsaan is, is noodzakelijk om de zandbanken die het zeegat afschermen te vermijden. Voorzichtigheid is geboden, daar de wind en de krachtige getijdenstroming de zandbanken regelmatig van vorm en plaats doen veranderen. Voor de kust van Comfort Cay ligt een zwart rif dat door de plaatselijke vissers Oom Hendrik wordt genoemd. Er zijn geen tonnen of bakens die een vaargeul markeren. Er zijn maar weinig boeien en vuurtorens in de Bahama’s en ze zijn allemaal onbetrouwbaar. Zeevaarders moeten -

Gramm gaat in zijn kooi liggen en luistert naar het water van de vloed dat zachtjes langs de romp van de boot stroomt. Als hij in slaap valt droomt hij over een enorme hond. In de droom loopt hij over een strand. Aan de ene kant is de zee, aan de andere kant een kaal, bergachtig landschap. De hond springt plotseling achter een rots uit en komt naar hem toe. Gramm probeert hem af te schrikken. Hij schreeuwt en zwaait met zijn armen. Dan probeert hij weg te rennen, maar al zijn spieren zijn stijf geworden en zijn benen lijken loodzwaar. Hij komt nauwelijks vooruit. Als de hond hem bijna heeft ingehaald breekt de droom af en een andere droom begint, hoewel hij niet onmiddellijk beseft dat het een droom is. Hij ligt in zijn kooi. Zijn vrouw, die hij al jaren niet meer heeft gezien en wiens gezicht hij is vergeten, komt de kajuit binnen. Gramm wil opstaan, maar hij kan zich niet bewegen. Zijn vrouw zegt niets. Ze buigt over hem heen en legt een gouden munt, of een medaille op zijn tong.

’s Morgens vroeg, als het tij is gekeerd en Gramm zijn landvasten bijstelt, komt een zwarte jongen de kade op.

‘Dag, cop’m,’ zegt hij. ‘Meneer Berry heeft mij verteld dat u bemanning zoekt.’

‘Wie is meneer Berry?’

‘Meneer Berry woont in North Point, cop’m, maar hij heeft een vriend die op de kade werkt en hij is de broer van Margaret, de vrouw van mijn oom tot ze bij hem wegging omdat hij altijd drinkt, en hij zei dat u bemanning zoekt. Meneer Berry zei dat.’

‘Meneer Berry vergist zich. En jij bent nog te klein om op een boot te werken. Jij hoort op school te zitten en je ABC te leren.’

‘Ik ben sterk voor mijn leeftijd, cop’m. En ik was first mate van cop’m Edmond. Ik heb altijd met cop’m Edmond gevaren, sir. Tot zijn boot gestolen werd. Sir.’

‘Is cop’m Edmond een visser?’

‘Yes sir. We visten op conch en langoest, hier in de baai en bij Cat Island.’

‘Ik ben niet gekomen om te vissen,’ zegt Gramm. ‘Ik ga de Grote Bahama Bank over.’

‘Dat maakt niet uit, cop’m.’

‘Vindt je moeder dat ook?’

‘Mijn moeder woont in Freeport, sir. Ik woon bij mijn oom en het kan mijn oom niet schelen wat ik doe omdat Margaret bij hem weggegaan is. Sir.’

Gramm kijkt de jongen aan.

‘Ik zou je kunnen gebruiken als uitkijk,’ zegt hij, ‘maar alleen voor de oversteek. Verder niet.

‘Dat geeft niet, cop’m. Ik kan altijd met de mailboot terug. De vriend van meneer Berry kent de cop’m van de mailboot en hij is de broer van Margaret die bij mijn oom woonde tot ze wegging.’

De jongen draagt een vuil hemd en een korte broek. Hij heeft geen schoenen aan.

‘Hoe heet je?’ vraagt Gramm.

‘Rolle. Cop’m.’

‘Waar is je tas?’

‘Ik heb geen tas, cop’m. Sorry.’

‘Dan kan je meteen beginnen. Weet je waar het telegraafkantoor is?’

‘Ja, cop’m, natuurlijk.’

Gramm gaat aan de tafel in de kajuit zitten en schrijft op de achterkant van een envelop.

‘Dit moet onmiddellijk verstuurd worden,’ zegt hij.

Hij geeft de jongen geld en de tekst van het telegram:

REDERIJ MACHADO FORT LAUDERDALE FLORIDA

BIMINI GEEN SPOOR GALANT LADY STOP GA DOOR NAAR EXUMA’S STOP GRAMM

II

De jongen zegt dat hij veertien is en oud genoeg om te werken, maar in werkelijkheid is hij pas elf. Hij is erg moeilijk te verstaan. Hij praat razendsnel, maakt o’s van zijn a’s en slikt de helft van zijn lettergrepen in.

‘T’port, cop’m!’ roept hij van het voordek als ze tussen de rotsen en zandbanken voor de kust van Bimini naar zee varen. ‘Shoal ‘head. T’port quick ‘n stoddy now.’

Twee grote witte vogels vliegen boven de Golfstroom naar het zuiden. Gramm en de jongen hijsen de zeilen zodra ze buiten het rif zijn. Het water van de Golfstroom is zo donker blauw dat het op sommige plaatsen bijna zwart lijkt en het is overal in beweging. De golven rollen voor de boot uit, hun kruinen van schuim glinsteren in de zon en ook in de verte, waar je de deining al lang niet meer kunt zien, is de zee niet stil. Er is nergens land en als Bimini uit zicht verdwijnt, ligt de horizon als een ononderbroken cirkel om de boot.

‘Ben je weleens eerder door het zeegat bij Conch Cay gevaren?’ vraagt Gramm.

‘Nee, cop’m-sir,’ zegt de jongen. ‘Maar het is niet ver, hoor. Ik heb er vaak gevist met cop’m Edmond.’

‘Hoe vaak?’

‘We visten op mahi-mahi, en achter de Cay op conch en langoest.’

‘Hoe vaak, vroeg ik.’

‘Zeker wel twee keer, cop’m. Sir.’

Het licht is zo helder dat het pijn doet aan je ogen. Gramm staat aan het roer en luistert naar de houten tussenschotten in de kajuit die bij elke golf kraken en klagen. De Passaat waait gestaag uit het oost-noordoosten en een onafzienbare vloot van kleine witte wolken zeilt op de rug van de wind mee. Gramm ziet geen enkel ander schip. Een vliegende vis springt vlak naast de boot op uit het water. Het zonlicht schittert op zijn natte vel en zijn dunne vleugels. De vis zweeft even naast de boot mee en lijkt zelfs dichterbij te komen en Gramm steekt zijn hand uit om hem aan te raken. Dan valt de vis terug op de golven en verdwijnt onder water. Gramm opkijkt ziet hij een eiland. Hij denkt eerst dat hij zich vergist. Het lijkt niet meer dan een vertekening, een kleine grijze veeg op de horizon in het zuiden. Hij pakt de verrekijker en als ze dichterbij komen kan hij een strand onderscheiden, en een met casuarina-bomen begroeide heuvel en een zendmast. Hij ziet ook overslaande golven op een rif en een tweede eiland dat achter het eerste vandaan komt als ze erlangs varen. Aan de voet van de heuvel op Conch Cay staan een paar kleine huizen. Op de kaap van Comfort Cay staat de ruïne van een oude vuurtoren en voor de kaap ligt een zandplaat.

‘We zeilen door tot het zeven meter diep is,’ zegt Gramm. ‘Kan je met een loodlijn omgaan?’

‘Yessir, cop’m,’ zegt de jongen.

‘Had kapitein Edmond een loodlijn?’

‘Nee, sir, dat niet.’

‘Oh.

‘Maar dat hadden we ook nooit niet nodig, cop’m.’

Het water rond de boot verandert plotseling van kleur. Het was zwartblauw; nu is het indigo en het verschiet tot aquamarijn. Gramm kijkt recht omlaag. Het water schittert in de zon, maar het is zo helder dat hij onder de golven kan kijken en de bodem kan zien, hoewel ze nog honderden meters uit de kust zijn. Gramm ziet velden van zeegras en grote rotsen. Ze zijn vaag als schimmen en liggen doodstil onder de voortzeilende boot. Gramm stuurt de boeg naar de wind.

‘Boy!’ roept hij. ‘Hoe diep is het?’

De zeilen klapperen en de boot komt stil te liggen. De jongen staat op het voordek. Hij heeft de loodlijn in zijn hand maar doet er niets mee.

‘Plenty water, cop’m!’ roept hij over zijn schouder.

‘Hoe diep is het?’

‘Go stoddy, cop’m! Je kan het duidelijk zien.’

Gramm start de motor. Het water verandert opnieuw van kleur. Aan stuurboord is het nu emerald groen en tussen de boot en het eilanden nog lichter en boven de zandplaat lijkt het kleurloos. De eilanden liggen niet naast maar schuin achter elkaar en Gramm kan het zeegat pas zien als ze de zuidpunt van Conch Cay passeren.

‘T’port, cop’m,’ roept de jongen. ‘Bakboord en stoddy. Bak! Bak! En stoddy. En sto’bord. Meer. Méér. En stoddy nou. En bak quick! En easy slow stoddy.’

De aanwijzingen van de jongen lijken volkomen willekeurig, maar ze komen zonder aan de grond te lopen tussen de eilanden door. Ze hijsen de zeilen weer en varen de onafzienbare watervlakte van de Grote Bahama Bank op.

Zoals al eerder is benadrukt, kan het niet worden aangeraden om ’s nachts over de Grote Bahama Bank te zeilen. Kleine beroepsvaartuigen die vracht vervoeren tussen Florida en New Providence maken gebruik van de route via North Bimini, Conch Cay, Russell Buoy, Northwest Shoal en Northwest Channel Light. Veel van deze schepen varen zonder navigatielichten en hebben geen alerte uitkijk aan het stuurwiel. Zeilboten, die gewoonlijk te langzaam zijn om de Bank in één dag over te steken, kunnen ’s avonds voor anker gaan ten zuiden van Russell Buoy en Northwest Channel Beacon. Buitengewone voorzichtigheid is geboden in de buurt van Northwest Channel Beacon. Een groot schip is enige jaren geleden tegen het baken aangevaren en er steken nu alleen nog grillige restanten boven het water uit. Bij het keren van het tij moet rekening worden gehouden met een sterke stroming, schrikrol en verwarde golven.

‘Cop’m? Waar gaan we naartoe?’

‘Naar de Exuma’s, dat heb ik je al gezegd.’

Gramm en de jongen zijn midden op de Grote Bahama Bank voor anker gegaan. Er is geen beschutting tegen de wind en de golven en de boot schommelt voor- en achterover als een ja-knikker.

‘Gaan we vissen bij de Exuma’s, cop’m?’

‘Ik ben geen visser. Dat heb ik je ook al verteld.’

Als de zon ondergaat is de zee heel even doorzichtig paars en dan wordt het water zwart. Gramm en de jongen zitten in de kajuit. De jongen eet rijst en bonen uit een pannetje. Gramm schrijft in zijn logboek.

‘Ik heb een tante die op de Exuma’s woont,’ zegt de jongen.

‘Nee maar.’

‘Het is geen echte tante. Het is de moeder van de vrouw van mijn oom Basil, niet van Margaret, maar van zijn eerste vrouw die is weggegaan.’

‘Nee maar.’

‘Ze heeft een winkel in Stanchion Cay. De blauwe winkel heet-ie. Gaan we ook naar Stanchion Cay, cop’m?’

‘Dat zullen we later wel zien.’

‘Waar gaan we naartoe, op de Exuma’s?’

‘Het is tijd om te gaan slapen.’

‘Bent u weleens eerder op de Exuma’s geweest?’

‘Je kooi is in het vooronder.’

In de verte zakt het licht van Russell Buoy voortdurend weg achter de golven. Bij elke golf rukt de boot aan zijn ketting en het ankerlicht op de top van de mast zwaait langzaam als een luidende klok onder de sterren mee. De jongen ligt te slapen in het vooronder. Gramm zit in de kuip. Hij valt af en toe ook even in slaap maar durft niet naar zijn kooi te gaan. Hij is bang voor een aanvaring en blijft de hele nacht aan dek. Er komt geen enkel schip voorbij en hij ziet geen andere lichten dan de boei en de maan die tegen de morgen even boven de horizon uitkomt.

De dag begint als een grijze streep in het oosten. Het water blijft zwart en als het licht wordt komen eerst alleen de toppen van de golven te voorschijn.

Gramm schrijft in zijn log. Tijd: 0700. Anker op. Wind: ZW 5. Golven: 3 voet. Weer: Zon; cumulus in NW. Hij hijst het grootzeil en stampt met zijn blote voet op het voordek.

‘Reveille! Alle nikkers opstaan!’

De jongen schiet overeind in zijn kooi en stoot zijn hoofd tegen de onderkant van het dek. Hij kijkt omhoog uit het luik.

‘Cop’m Gromm,’ zegt hij. ‘Er is maar één nikker hier, dat ben ik.’

Het water is lichtgroen en heel helder. Gramm kan zijn anker in het zand zien liggen. De boot werpt een grote schaduw op de zeebodem en het lijkt alsof ze zweven. Gramm en de jongen staan op het voordek en halen samen het anker op. Achter hun rug klappert het zeil. De jongen ziet de haai het eerst. Hij zegt niets, maar pakt Gramm bij de arm en wijst met zijn andere hand naar het water

Gramm vloekt.

‘Hou die ketting vast!’

De haai zwemt langzaam naar de boot. Hij is grijsbruin en heeft een brede kop. De zee is ondiep, de bodem van wit zand en het water zo helder dat je de gleuven in de kieuw van de haai kunt tellen. Hij glijdt naar de ankerketting, wacht even, alsof hij er aan ruikt, en zwemt dan met rustige slagen van zijn staart om de boot. Als hij terugkomt bij de boeg ruikt hij opnieuw aan de ankerketting.

‘Grote kanjer,’ zegt de jongen. ‘Grote kanjer, die zie je niet vaak.’

De haai zwemt weg.

‘Grote kanjer. No shit.’

Gramm zegt niets.

‘In Bimini hadden we nog een grotere kanjer,’ zegt de jongen. ‘Een hamerhaai. Die kwam elke middag langs de kade. Dat was de grootste kanjer die je ooit heb gezien.’

‘Er zijn overal haaien.’

‘Maar niet zulke grote, cop’m Gromm. Niet zulke grote als in Bimini.’

Tijd: 0900. Koers: 100˚. Snelheid: 6 knopen. Wind: SW 5. Cumulus in NW. Opmerkingen: scheur in achterlijk van fok.

De boot scheert en buitelt met ruime wind over de golven. Gramm zit achterover geleund in de kuip en stuurt met zijn voet. Aan het eind van de morgen zien ze voor het eerst een ander schip. Het is een vissersboot op een zuidoostelijke koers naar het rif voor de kust van Andros.

‘Het lijkt de boot van cop’m Edmond wel,’ zegt de jongen. ‘Maar zover als hier zijn we nooit geweest.’

Hij zit met zijn rug tegen de kajuit en zijn benen opgetrokken.

‘We bleven altijd in de buurt van Bimini. Cop’m Edmond zorgde heel goed voor mij, maar toen werd zijn boot gestolen.’

‘Ik begrijp niet hoe een boot gestolen kan worden, op zo’n klein eiland,’ zegt Gramm.

‘Oh, maar die de boot van cop’m Edmond gestolen hebben kwamen niet uit Bimini. Die kwamen uit Haïti. We hebben veel dieven uit Haïti We hebben zoveel dieven uit Haiti dat cop’m Edmond zegt dat de overheid er iets aan moet doen.’

‘Hoe komen ze in Bimini?’

‘Op vissersboten. Of in tramps. Of met andere boten die ze gestolen hebben. Ze willen naar Florida, maar ze verdrinken allemaal in de Golfstroom.’

Tijd: 1200. Positie: 25˚25’N., 78˚04’W. Koers: 125˚. Motoruren: 0. Wind: SW 4. Cumulus in NW. Opmerkingen: voorste bakboord leioog gebroken.

De jongen stuurt de boot. Gramm ligt in zijn kooi.

‘Boy!’ roept hij. ‘Hebben jullie veel pelikanen in Bimini?’

‘Yes-sir, cop’m. Een heleboel.’

‘En flamingo’s?’

‘No-sir, maar wel op andere eilanden.’

‘Pelikanen maken nooit geluid. Zingen flamingo’s?’

‘Dat weet ik niet, cop’m Gromm-sir, want omdat wij in Bimini geen flamingo’s hebben, zoals op sommige andere eilanden.’

‘Eén meeuw maakt meer herrie dan honderd pelikanen. Waarom zeggen pelikanen nooit niets?’

‘Dat weet ik niet, cop’m. Misschien bewaren ze een geheim.’

De fok klappert.

‘Wat is je koers?’ roept Gramm.

‘125, cop’m. Het is de wind.’

Gramm komt snel aan dek. De wind is naar het westen gedraaid. De fok hangt slap achter het grootzeil. Gramm viert de schoot uit, bindt een borglijn aan de giek en boomt de fok uit over stuurboord. Dan neemt hij het roer over.

‘Als we zo doorgaan,’ zegt hij, ‘zijn we Laurel Island voorbij voor de wind terugdraait naar het oosten.’

De zeilen staan als vleugels uit aan weerskanten van de mast. De boot scheert voor de wind over de zee.

‘Ik heb een week op zulke wind liggen wachten in Florida,’ zegt Gramm. ‘Ik kon de Golfstroom niet oversteken. De Passaat woei zo hard dat de Portugese fregatschepen naar de kust werden gedreven. Het strand lag vol met rode kwallen met lange giftige tentakels. Wist je dat de tentakels van een Portugees fregatschip wel vijftien meter lang kunnen worden?’

Gramm stuurt. De jongen zit met zijn rug tegen de kajuit.

‘De barbeel werd ook naar de kust gedreven. Je kon ze van het strand zien. Enorme scholen. Duizenden vissen. Miljoenen. Als ze naar de oppervlakte kwamen schitterde het water, alsof er ineens een windvlaag over de zee ging. Ze kwamen uit de Golfstroom en de haaien kwamen achter hen aan. Als de wind een week lang uit het oosten waait, komen de haaien naar de kust.’

Op de horizon in het noordwesten, ver achter de boot, ligt een rand van grijze wolken. Het onweert boven de Golfstroom.

‘Ik lag voor anker in Hobe Sound. Een goede haven. Je ligt in de beschutting van de mangrove.’

‘Is dat waar u woont, cop’m?’

‘Nee. Ik woon in Vero Beach.’

Aan het eind van de middag neemt de jongen het roer weer over. Gramm gaat benedendeks, de kajuit in, en vouwt de kaart en de zeemansgids open op de tafel.

Kleine schepen kunnen voor anker gaan in de lij van Laurel island. Zij dienen in diep water te blijven tot een bakenlijn zichtbaar wordt die bestaat uit twee beschilderde paaltjes op het strand. Door de bakens in lijn te houden vaart men een veilige koers tussen de zandbanken en koraalrotsen voor de kust van het eiland.

‘Cop’m, hoe ver is het nog naar de Exuma’s?’

‘Als het meezit halen we morgen Allan’s Cay.’

Gramm en de jongen zitten op het voordek en repareren de fok. Ze hebben twee ankers uitgezet om de boot op zijn plaats te houden als het tij keert.

‘Is het ver, van Allan’s Cay naar Stanchion Cay?’

‘Twee dagen zeilen, schat ik. Je zeilt practisch tegen de Passaat in.’

‘Ik heb een tante die in Stanchion Cay woont.’

‘Ja, dat vertelde je.’

‘Het is geen echte tante, maar –’

‘Ja, ja. Ben je er weleens geweest?’

‘In Stanchion Cay?’

‘Ja, bij je tante.’

‘Nee, cop’m. Natuurlijk niet. Ik ben alleen maar in Bimini geweest.’

De wind gaat liggen en het wordt snel donker. De maan is nog niet opgekomen en op Laurel Island is geen enkel licht te zien. Het is onbewoond.

‘Waarom gaat u naar de Exuma’s, cop’m?’

‘Jij bent bemanning.’

‘Yessir.’

‘Tijdelijke bemanning.’

‘Yessir. Waarom gaat u naar de Exuma’s?’

‘Ik bedoel, het gaat jou niets aan.’

De boot ligt rustig tussen haar ankers en de jongen slaapt in het vooronder. Het water in de ankerplaats is beschut door de rug van het eiland en zo stil dat de sterren erin worden weerkaatst. Het lijkt alsof de boot in een grote zwarte bol vol kleine lichtjes zweeft.

Gramm wacht aan dek tot het tij keert. Dan gaat hij ook naar zijn kooi, maar hij kan niet slapen. Hij staat weer op, steekt de koperen olielamp aan en gaat aan de tafel zitten. Het licht van de lamp schijnt op de houten tussenschotten en het lage dak van de kajuit.

Schepen die doorvaren naar de Exuma’s moeten de Bocht van Eleuthera oversteken, een ondiepe binnenzee met talloze koraalrotsen. Sommige hebben maar drie voet water over hun top. Veel van deze rotsen staan niet op de zeekaart, die is gebaseerd op oude opnemingen. Een goede uitkijk, bij voorkeur hoog boven het water, zoals in de mast van een zeilboot, is hier onmisbaar.

De wind is gedraaid, de Passaat is weer opgestaan in het oosten. Gramm zeilt met de fok binnen het want en de grootschoot zo strak als een snaar, maar hij kan geen koers houden, Hij drijft af naar het noorden en om elf uur moet hij overstag. Rolle zit op de zaling, zes meter boven het dek. Hij zwaait als een boomtop heen en weer als de boot door de wind gaat. De schotten kraken, de boot helt over op haar nieuwe koers en een golf slaat over het voordek.

‘Cop’m Gromm!’ roept de jongen uit de mast. ‘Zwart koraal aan bakboord!’

Een golf slaat tegen de boeg en het buiswater stroomt over de kajuit. Rolle lacht.

Ben je lekker zeiknat, cop’m Gromm? Ik zit hoog en droog. Volgende golf.

‘Bakboord, cop’m Gromm!’

Hallo, golf. Eén kleine Isaac, twee kleine Isaac, drie kleine Isaac, vier kleine Isaac. Vier-seconden-golf. Een kampioen. Daar gaat-ie.

Rolle slaat zijn armen om de mast en draait zijn bovenlichaam. Over zijn schouder kijkt hij de golf na.

Ik kan je nog steeds zien, golf. Ik zie je nog steeds, golf. Bijna weg. Bijna bijna bijna... Weg! Tot ziens, golf!

Hij kijkt omlaag naar Gramm, die in de kuip aan het roer staat.

Yessir.

Tijd: 1300. Koers: 135˚. Wind: ONO 5. Zee: ruw. Weer: zon. Opmerkingen: accu 1 onder 12,4 V.

Een schaduw, voor een deel verscholen achter de golven.

‘Cop’m Gromm! Koraal aan bakboord!’

Een grote donkere vlek, nauwelijks zichtbaar onder de schittering van de zon op het water.

‘Koraal recht voor de boeg! Recht voor de boeg!’

Schimmen onder elke golf.

Tijd: 1500. Positie: 24˚ 49’N. 76˚ 54’W. Wind: ONO 4. Koers: 135˚. Opmerkingen: luchtlek in bielspomp.

Een houten motorschip komt hen uit het zuidoosten tegemoet. Het heeft een hoge, witgeschilderde boeg en donkere roeststrepen onder het anker en de spuigaten. Het hele achterdek wordt in beslag genomen door een lange kajuit van verweerd hout. Op het voordek, onder een kraan, staan minstens twintig olievaten. Het dak van de kajuit is volgezet met bierkratten. De vaten en de bierflessen zijn allemaal leeg. Ze galmen en rinkelen bij elke golf.

‘Het is een mailboot, cop’m!’ roept Rolle opgewonden. Hij klimt snel uit de mast omlaag en zwaait naar het passerende schip. Gramm doet de scheepsradio aan en pakt de microfoon.

‘Mailboot aan stuurboord! Mailboot aan stuurboord! Dit is de Mola mola. Ontvangt u mij? Over.’

Een stem met een Caribische tongval.

‘Yeah, mon. Kanaal 68’

Gramm schakelt de radio om.

‘Mailboot! Mailboot! Dit is de Mola mola. Komen jullie van de Exuma’s? Over.’

‘Yeah, mon. Wij varen elke week naar de Exuma’s. Tenzij we vertraging hebben.’

Een andere man in de kajuit van de mailboot lacht. De schipper lacht mee.

‘Over, mon.’

Gramm.

‘Hebben jullie een oude trawler gezien die Galant Lady heet? Over.’

‘Wat zeg je, mon? Hoe heet die boot?’

‘Galant Lady.’

‘Zegt me niks, mon. Waar zou die boot moeten wezen?’

‘Dat weet ik niet. Ergens bij de Exuma’s. Over.’

‘Mon! Er zijn meer dan driehonderd eilanden in de Exuma-archipel.’

De andere man in de kajuit van de mailboot valt de schipper in de rede. De radio ruist. Even later komt de schipper terug aan de microfoon.

‘Moet je luisteren, mon. Volgens mijn partner, die alles beter weet, zijn er driehonderdvijfenzestig eilanden. Eén voor elke dag van het jaar.’

Gramm doet de radio uit. De jongen kijkt hem aan.

‘Wat is er met de Galant Lady, cop’m?’ vraagt hij.

‘Je moet de mast weer in,’ zegt Gramm.

‘Is het een schip dat u kent?’

‘Dat is jouw zaak niet, dat zei ik je gisteren al.’

Door de buitengewone helderheid van de atmosfeer en het lage profiel van de eilanden zijn afstanden vaak bedriegelijk.

De oostenwind en aan alle kanten tot aan de cirkel van de horizon de helder blauwe, deinende en schitterende zee. De golven tegen de boeg en de zon die naar het westen buigt.

‘Cop’m Gromm!’

Rolle roept uit de mast.

‘Cop’m Gromm! Daar is nog een schip!’

Hij wijst naar het noorden. Gramm tuurt, ziet niets, pakt zijn verrekijker.

‘Waar?!’

‘Aan bak! Dwars-aan!’

Gramm staat op en zet zich schrap tegen de achterstag. Hij laat zijn verrekijker langzaam over de horizon gaan.

‘Is een vrachtschip, cop’m Gromm! Een tramp!’

Gramm ziet niets.

‘Wat is haar koers?’

‘Op uitreis! Net als wij!’

De rijzende zee en de vallende zee aan alle kanten tot aan de cirkel van de horizon. De oostenwind. Een grote golf tegen de boeg en buiswater over de kajuit.

‘Kan je die tramp nog zien?!’

‘Nee, cop’m! Is achter de horizon gevallen!’

Tijd: 1700. Positie: ten O van Bocht van Eleuthera. Koers: 135˚. Wind: ONO 4-5. Zee: ruw. Opmerkingen: schoot rafelt. Bakboord watertank leeg.

‘Kom maar naar beneden!’ roept Gramm. ‘We zijn in dieper water. Kan je Allan’s Cay al zien?’

‘Nee, cop’m!’

‘Misschien een paar graden aan bakboord!’

‘Niks, cop’m!’

‘Dan halen we het niet voor het donker.’

‘Cop’m! Kijk!’

‘Zie je Allan’s?!’

‘Nee, cop’m! Ik zie de tramp!’

‘Dezelfde als vanmiddag?’

‘Ja, cop’m, maar hij vaart op een andere koers.’

III

De enige veilige aanvaarroute naar de baai van Allan’s Cay is op een koers van 100˚ door de opening tussen de zuidpunt van Allan’s en een klein rotseiland dat op sommige zeekaarten Hog Cay wordt genoemd. In de opening moeten de twee prominente heuvels op Highborne Cay, een eiland vier mijl ten zuiden van Allan’s, voortdurend zichtbaar zijn.

Rolle ziet het eiland pas als ze vlakbij zijn. Het is nog donkerder dan de zee doordat het land het licht van de sterren niet weerkaatst. De maan komt op en schijnt door de zeilen die op spoken lijken. Onder de lij van Allan’s Cay is het water kalm en de wind zwak. Rolle staat op het voordek en gooit het peillood voor zich uit.

‘Zes voet, cop’m.’

De boot glijdt langzaam rond de punt van het eiland.

‘Vijf voet, cop’m.’

Dan zien ze de baai, een vlakte van maanlicht op het water omringd door lage zwarte heuvels.

‘Zie je andere schepen?’

‘Nee, cop’m. Er is niemand.’

‘Weet je het zeker? Misschien een boot die geen ankerlicht heeft.’

‘Niks, cop’m.’

Ze zetten twee ankers uit. De haven is goed beschut maar er is een sterke stroming en ze horen het gedreun van de branding op het rif aan de oostkant van het eiland.

‘We hebben geluk, cop’m Gromm,’ zegt de jongen. ‘Zomaar een haven binnenvaren, in het donker, dat zou cop’m Edmond nooit doen. Als je de bodem niet kan zien, dat zou hij nooit doen. Behalve in Bimini, natuurlijk. Daar voer cop’m Edmond wel gewoon door als het donker werd. Daar wist-ie precies waar alles was. Cop’m Edmond kent elke rots en elke zeester in Bimini persoonlijk.’

De maan staat als een baken boven het eiland. De branding slaat tegen de kust. Gramm zit in de kuip en wacht op het keren van het tij. De jongen ligt in het vooronder. Hij heeft het luik opengezet en kijkt naar de sterren.

De cop’m is een smokkelaar. Daarom wil hij niets zeggen. Hij moet al eerder op de Exuma’s zijn geweest. Niemand vaart zomaar in het donker een vreemde haven binnen. Niemand, cop’m Gromm. Ook cop’m Gromm niet, cop’m Gromm. Cop’m Edmond smokkelde langoest en cop’m Raib smokkelde ganja en cop’m Matthews smokkelde tortuga en cop’m Gromm, die smokkelt gromm-gromm.

Gramm zit in de kuip, met zijn rug regen de kajuit. Kleine wolken trekken voor de maan langs en hun schaduwen glijden over het water.

Er zijn driehonderdvijfenzestig eilanden in de Exuma-archipel. Misschien kan ik beter een fles in het water gooien, met een briefje voor Frank Blackwell erin. Ik had ook in Florida een fles in het water kunnen gooien. De fles zou door de Golfstroom meegevoerd worden, langs Cape Lookout, Cape Fear en Cape Hatteras, langs Martha’s Vineyard en Nantucket, langs Newfoundland en de hele Atlantische Oceaan over tot voor de kust van Portugal. Daar zou hij in de Canarische stroming terechtkomen en naar het zuiden drijven tot voor de mond van de Gambia rivier en tenslotte door de Noordoost Passaat worden teruggeblazen, de hele oceaan over en als Blackwell hem niet vindt en de fles niet verdwaalt in de stilte van de Sargasso Zee, zou ik mijn eigen brief thuis in Vero Beach weer uit de Golfstroom kunnen opvissen.

Het is erg donker. De maan is ondergegaan. De boot ligt recht in de vloedstroom en trekt aan de ankerkabel. In de verte dreunt de branding tegen de oostkust van Allan’s Cay.

De Exuma’s stonden vroeger bekend als de efemere eilanden.

Een grootoog, een grunt, een clownvis. Hallo, clownvis. Honderd clownvissen.

Rolle zwemt langzaam met zijn snorkel en zijn speer langs het rif. Het water is zo helder dat het niet alleen geen kleur heeft. Het is onzichtbaar.

Waar woont meneer Barracuda? Meneer Barracuda is niet thuis. Meneer Barracuda maakt een wandelingetje. Daar? Daar achter?

Stilte. Metershoge, ronde, donkerbruine koraalrotsen. Velden vol langzaam wiegende zeewaaiers. Zand op de bodem en een dak van zonlicht dat schittert op de golven. En stilte.

Groeper zit altijd verstopt. Groeper zit in z’n holletje. In z’n verstoppertje-holletje.

Rode soldaatvissen. Geelstaart-snappers. Blauwstreep-grunts. Gouden vlindervissen. Blauwe engelvissen. Geelstaart-damesvissen. Sergeant-majoors.

Waar ben je, groeper?

Blauwkop-lipvissen. Geelstaart-lipvissen. Varkensvissen. Regenboog-lipvissen. Blauwe papagaaivissen. Stoplicht-papagaaivissen. Rechthoekige trekkervissen. Sergeant-majoors.

Ssst...

Gramm heeft de rubber dinghy opgepompt en roeit naar het eiland. Hij heeft twee jerrycans bij zich. Op het strand en de rotsen zitten tientallen leguanen die niet wegvluchten als hij aan land gaat. Ze zitten doodstil met hun kop scheef en kijken hem aan. Gramm sist naar ze en zwaait met zijn armen. De leguanen gaan een paar meter opzij om hem door te laten, maar blijven hem aankijken.

Er groeien hoge casuarina-bomen aan de voet van de heuvel. Gramm volgt een smal en grotendeels door hard struikgewas overwoekerd pad omhoog tot hij bij de ruïne van een klein gebouw komt. Het is een oude verbindingspost uit de oorlog. De antennes zijn doorgeroest, het dak ingestort en de muren afgebrokkeld. Naast het huis is een grote cisterne, maar de bodem is gescheurd en er zit geen druppel water in. Rolle zwemt over het rif. Aan het eind van zijn speer zit een dik stuk zwart elastiek dat hij strak gespannen houdt.

Waar ben je, stomme Groeper? Oh shit!

Een grote barracuda drijft doodstil tussen de koraalrotsen. Het water is zo helder dat hij lijkt te zweven. De jongen is aan de oppervlakte. Hij zwemt heel voorzichtig, peddelend met zijn handen, achteruit. De barracuda heeft hem gezien en kijkt hem aan, maar beweegt zich niet.

Ik ga al, meneer B. Rustig maar, meneer B. Ik ga al. Ik heb niets gevangen. Bye bye, meneer B.

De zon staat recht boven het eiland en brandt op de palmen en op de leguanen op het strand. Het water in de ankerplaats schittert. Gramm heeft een oud zeil over de kajuit en de kuip gespannen. Hij zit in de schaduw, tegenover de jongen.

‘Van wie heb je in Bimini gehoord dat ik bemanning zocht?’

‘Van meneer Berry, cop’m. Hij werkt op de kade.’

‘Voor de havenmeester?’

‘Nee, cop’m. Meneer Berry werkt voor de vliegdienst. Het vliegtuig legt ook aan aan de kade, want omdat het een watervliegtuig is. Meneer Berry werkt samen met meneer Barber, de broer van mijn oom Basil, cop’m, sir. Dat wil zeggen, hij is eigenlijk geen echte broer, maar een halfbroer en mijn oom is natuurlijk ook niet een echte oom van mij, want hij is enkel maar de man van Margaret die nu bij hem weggegaan is en bovendien is hij altijd dronken.’

‘Hoe vaak gaat het vliegtuig?’

‘Elke week, cop’m, sir. Als het niet kapot is.’

‘Naar Miami?’

‘En naar New Providence. Het vliegtuig gaat naar New Providence en dan komt het terug naar Bimini en dan vliegt het naar Miami en komt weer terug in Bimini en dan vliegt het weer naar New Providence, als het niet kapot is, en dan komt het weer terug. Sir. Cop’m.’

‘Zijn er veel passagiers? Moet je reserveren?’

‘Oh, nee, cop’m. Er zit nooit iemand in.’

‘Wat zeg je?’

‘Er zit nooit iemand in het vliegtuig. Het is een overheidsdienst.’

De baai van Allan’s Cay biedt in de meeste weersomstandigheden goede bescherming, maar kan uiterst ruw zijn in een Noorder.

Gramm zit alleen in de kuip. Het is al uren donker. Hij tuurt naar het eiland dat zwart afsteekt tegen de sterren. De boot wiegt tussen zijn ankers. De jongen slaapt in het vooronder.

Misschien weten de leguanen waar Frank Blackwell is. Maar ze zeggen nooit iets. Net als de pelikanen.

Er staat een sterke, voortdurend met het getij kerende stroom in de baai, dus het gebruik van twee ankers is te allen tijde aan te bevelen.

De grote bruine vis schuilt onder een platte rots. Alleen zijn doorzichtige borstvinnen bewegen af en toe, om hem in balans te houden. Rolle spant de dikke rubber band aan zijn speer, ademt diep in en duikt. De groeper vlucht niet, maar probeert verder weg te kruipen onder de rots. Rolles speer heeft drie punten. Twee boren zich in de flank van de vis. De derde gaat dwars door het oog.

De vis trekt zijn rug krom en slaat wild met zijn staart. Rolle pakt hem vast en duwt hem omlaag. Hij rijgt de vis aan de punten van zijn speer. Dan zwemt hij snel naar de oppervlakte. Hij steekt de speer omhoog en houdt de vis zo ver mogelijk boven water.

Zo zwemt hij terug naar de boot, die achter het eiland voor anker ligt. Hoewel hij klaar is met vissen, doet hij zijn duikbril niet af. Hij kijkt voortdurend onder water, op zijn hoede voor de barracuda en voor haaien die het bloed van de dode vis kunnen ruiken.

Het rif is een brede rij donkerbruine koraalrotsen. Er is een opening voor de kust van het eiland en in de geul vormt de vloed een staande golf. Het tij komt zo snel op dat het water het niet bij kan houden. Rolle houdt zijn vis als een vaandel omhoog en laat zich door de stroming meetrekken.

Aan de binnenkant van het rif is het water kalm. De jongen ziet de mast van Gramms boot achter de noordpunt van het eiland. Dan hoort hij een motor. Hij zwemt dicht langs de rotsen tot hij de hele ankerplaats kan zien. Middenin ligt een kleine houten vissersboot. De boot heeft geen kajuit, maar een afdak van ongeverfd, grijs uitgeslagen triplex dat aan de randen gebarsten is. De romp is vaal groen. De boot vaart heel langzaam. Op de boeg staat een zwarte man die een donkere rubber slang in het water houdt. De man draagt een strohoed. Hij kijkt even opzij en zwaait naar Rolle.

Rolle ademt snel in en duikt weg. Hier is de zeebodem vlak en van wit zand en het water is zo stil en helder dat het lijkt alsof je honderd meter in de verte kunt kijken. Onder de kleine houten boot, in een veld van wuivende anemonen en zeewaaiers, loopt een zwarte man. Hij draagt laarzen, een wetsuit, een masker, grote handschoenen en een breed mes. Uit zijn hoofd komt een slang die opstijgt en in het zonlicht op de waterspiegel verdwijnt. Hij blaast een stroom luchtbellen uit zijn masker en buigt dan plotseling voorover. Hij steekt zijn mes in het zand en graaft met twee handen een conch op. Hij boort met de punt van zijn mes een gat in de grote roze lip van de schelp en rijgt er een stuk touw door.

Rolle zwemt door naar de boot van Gramm. Hij blijft onder water kijken. Niet ver van het eerste anker ziet hij een groep conchs. Ze hebben alle een gat in hun lip en zijn aan elkaar vast gebonden. De schelpdieren hebben geprobeerd weg te kruipen maar ze kwamen niet ver, doordat ze bang waren voor elkaar en allemaal in een andere richting gingen. Nu liggen ze stil in een kring in het zand,

Gramm staat op het achterdek. Hij pakt de speer met de groeper en trekt Rolle aan boord. De jongen wijst naar de groene vissersboot, die heel langzaam in grote cirkels door de baai vaart.

‘Ik heb hem vanmorgen al gezien,’ zegt Gramm. ‘Hij kwam uit het noorden, van Ship Channel Cay.’

‘Hij vist op conch, cop’m,’ zegt Rolle. ‘Hij heeft een luchtpomp. Hij heeft een man die onder water loopt. Cop’m Edmond had geen luchtpomp. Met cop’m Edmond moesten we altijd duiken. Maar in Bimini is het ook niet zo diep als hier.’

Aan het eind van de middag gaat de vissersboot zo dichtbij voor anker dat Gramm bang is dat ze bij het keren van het tij tegen elkaar zullen botsen. Aan het gangboord hangen slingers van conch. Zodra de boot stilligt laat de visser de schelpen in het water zakken. Dan zwaait hij naar Gramm en Rolle, die op het voordek van de zeilboot naar hem staan te kijken.

‘Verse conch, cop’m?’ roept hij. ‘Ik zal ze voor je kraken.’

‘Maak ze maar klaar,’ roept Gramm terug. ‘We komen ze halen.’

De visser zwaait met zijn strohoed.

‘Waar is die andere man?’ vraagt Gramm zachtjes als ze in de dinghy klimmen. ‘Je zei dat ze met z’n tweeën waren.’

‘Ik heb hem echt gezien, cop’m,’ zegt de jongen. ‘Maar nu is hij er niet meer.’

Op het verveloze, gebutste en uitgebleekte dek van de vissersboot, tussen jerrycans, drijvers, bootshaken, oude autobanden, langoest-kooien van roestig gaas, aan het gangboord vastgesjorde olievaten, verweerde trossen kabeltouw en stukken ketting, blikken verf en motorolie en vuile lappen en vodden, een krat met lege bierflessen en netten vol kleine groene sinaasappels, staat een brandend fornuis. De schoorsteenpijp steekt door het houten afdak en blaast donkere rook uit.

Op het fornuis staat een zwartgeblakerde pan te koken.

‘Rijst met bonen, cop’m,’ zegt de visser opgewekt. ‘De conch is voor de markt in New Providence.’

Hij pakt een schelp en slaat met een kleine hamer een gat in de derde ring van de kroon. Hij steekt zijn mes in het gat en wrikt het heen en weer. Dan pakt hij de conch met beide handen vast en schudt de slak eruit. Hij gaat op zijn knieën zitten en begint het witte vlees te slaan met de zijkant van de hamer.

‘Het is net als met vrouwen, cop’m,’ zegt hij vrolijk. ‘Je moet ze eerst flink slaan, daar worden ze lekker zacht van.’

‘Dat zegt cop’m Edmond ook altijd,’ zegt Rolle.

‘Van welk eiland kom je, boy?’ vraagt de visser.

‘Bimini. Wij hebben de beste conch.’

‘Dat zou kunnen. In Bimini ben ik nog nooit geweest.’

Hij pakt nog een conch en slaat een gat in de kroon.

‘Ik heb een tante die in Bimini woont. Een tante en een neef. Ze was de tweede vrouw van de halfbroer van mijn moeder. Over de puthaak getrouwd. Je moet me niet verkeerd begrijpen. En later is ze met haar zoontje naar Bimini gegaan. Dat zei ze tenminste tegen mijn oom. Massie Morgan heette ze. Ken je haar?’

Rolle schudt zijn hoofd.

‘Wij noemden haar Massie Boem-Boem,’ zegt de visser. ‘We zongen zelfs een liedje over haar.’

‘Vis je vaak hier bij de Exuma’s?’ vraagt Gramm.

‘Altijd, cop’m,’ zegt de visser. ‘Al jaren.’

‘Ben je ooit een oude trawler tegengekomen die Galant Lady heet?’

‘Groot? Klein? Wat voor kleur?’

‘Ongeveer negen meter. Van hout. Oorspronkelijk wit.’

De visser schiet even in de lach.

‘Right-on, mon,’ zegt hij. ‘Al onze boten waren oorspronkelijk wit.’

‘Ik denk dat de Galant Lady vorig jaar langs de Exuma’s is gekomen. Ze was op weg naar Santo Domingo. Roept het niets bij je op?’

‘Nee, mon. Niks.’

‘De schipper is een vriend van mij.’

‘Sorry, mon. Ik kan het me echt niet herinneren. Maar dat zegt niets.’

De visser geeft de conchs aan de jongen. Dan strekt hij zijn arm uit als een wentelwiek en wijst naar de enorme ruimte om hem heen.

‘Er zijn een heleboel eilanden hier, mon. Er zijn zelfs mensen die beweren dat er driehonderdvijfenzestig eilanden zijn, één voor elke dag van het jaar.’

Gamm betaalt voor de conch en geeft de visser vijf dollar extra.

‘Wanneer ga je terug naar New Providence?’ vraagt hij.

‘Zodra de bun vol is.’

‘Kan je een telegram voor me versturen?’

‘Sure, mon, als het maar niet te lang is.’

Gramm schrijft op het etiket van een rijstzak:

REDERIJ MACHADO FORT LAUDERDALE FLORIDA

BOCHT VAN ELEUTHERA GEEN SPOOR GALANT LADY STOP GA NAAR ZUIDEN STOP GRAMM

Hij bedankt de visser en klimt over de railing in de dinghy. De visser stampt drie keer hard met zijn blote voet op het dek.

‘Johnny!’

Uit het luik in het voordek komt een zwarte man met een breed gezicht en lang kroeshaar te voorschijn. Hij klimt niet aan dek. Alleen zijn hoofd en schouders zijn zichtbaar.

‘Wí, koppitèn?’

‘Relax, mon,’ zegt de visser. ‘Kom maar boven.’

De man in het luik kijkt gespannen naar Gramm.

‘Kilès, koppitèn? Zjandànm?’

‘Hij is niet van de politie, mon.’

De visser knipoogt naar Gramm, maar praat tegen de man in het luik.

‘Ik durf te wedden, mon, dat hij evenveel van de politie houdt als jij.’

De man in het luik verroert zich niet.

‘Relax, mon,’ zegt de visser. ‘Doe dat mes maar weg.’

‘Cop’m Gromm, cop’m Gromm,’ fluistert Rolle opgewonden als ze terugroeien naar de zeilboot. ‘Die andere man, die komt uit Haïti. Dat is een van die dieven die altijd naar Bimini komen.’

IV

Schepen op uitreis die de eilanden in zuidelijke richting volgen varen tot ongeveer één uur ’s middags tegen de zon in, waardoor zandbanken en koraalrotsen moeilijk te onderscheiden zijn. Schepen met een diepgang van meer dan vier voet dienen hun ankerplaats ’s morgens vroeg te verlaten, als de zon nog in het oosten en dus achter hen staat, en in westelijke richting uit te varen tot ze diep water bereiken.

Tijd: 0900. Positie: 24˚41’N. 76˚54’W. Koers: 175˚. Wind: ONO 4-5. Snelheid: 6 knopen. Motoruren: 0. Hoogwater. Zon. Opmerkingen: geen weerbericht op korte golf.

Er is overal hard licht. Waar je ook staat, het lijkt alsof je recht in de zon kijkt. Het helpt niet als je je hand boven je ogen houdt. Het zonlicht ketst op de golven en de zee straalt en schittert nog feller dan de lucht. De zeilen zijn verblindend wit in de zon en zelfs de schaduw van de eilanden in het oosten is weggebrand.

Rolle ligt op zijn buik op het voordek, met zijn hoofd op zijn armen. Hij heeft zijn ogen dicht en kijkt naar de kleur in zijn hoofd, die van witgeel verandert in puur oranje als hij zijn ogen toeknijpt. Hij kijkt naar de kleuren en ziet de rotsen in South End in Bimini en een lege, uitgebleekte conchschelp en de witte boot van cop’m Edmond, en de palmboom die over het huis van zijn oom hangt, en de honden en de kinderen, en de kuil achter het huis waar hij op zijn rug in ligt en naar de wolken kijkt en naar de meeuwen. Hij ziet overal meeuwen, hij rent over de kade van de mailboot en kijkt naar de meeuwen en dan valt hij in het water. Hij is nog zo klein dat hij niet kan zwemmen. Hij komt op zijn rug in het water terecht en zinkt langzaam naar de bodem. Hij houdt zijn ogen open. Hij ziet de zeepokken op de palen van de steiger en slierten zeewier die zijwaarts in de vloedstroom hangen en over hem heen een groot laken van zonlicht op de oppervlakte. Nu ga ik dood, denkt hij. Nu ga ik verdrinken. Hij houdt zijn lichaam stil. Hij trappelt en spartelt niet; hij zinkt naar beneden tot hij bij zijn benen wordt gepakt. Als hij uit het water wordt getrokken ziet hij recht onder zich, op de bodem van de baai, een grote helderrode zeester.

Tijd: 1200. Wind: ONO 4-5. Koers: 170˚. Zon. Barometer: 1020 milibaar en constant. Opmerkingen: bruin slijk in stuurboord watertank.

Rolle zit met een pannetje rijst, vis en bonen in de kuip.

‘Waar gaan we vandaag naartoe, cop’m Gromm?’

‘Naar Cain Cay. We hebben water nodig.’

‘Is er water op Cain? Wonen er mensen?’

‘Nee, volgens de zeemansgids niet. Maar het eiland is groot genoeg om een bron of een cisterne te hebben.’

Het waait hard, maar de zee is bijna vlak. Ze varen in de lij van de eilanden. Aan het eind van de middag, als ze de uitgestrekte zandbank voor de zuidpunt van Cain Cay naderen, stuurt Gramm de jongen de mast in. Het water boven de zandbank is zo ondiep dat de witte zeebodem er doorheen schijnt. Gramm strijkt de fok en zeilt langzaam, sturend op de aanwijzingen van de jongen, door een geul van blauw water. Zodra de zandbank achter hem wegglijdt gaat hij overstag en vaart de langwerpige baai tussen Cain Cay en Wax Cay binnen.

‘Cop’m Gromm!’ roept de jongen opgewonden en hij wijst naar het water. ‘Kijk daar! Kijk daar aan bakboord!’

Een golvende zwarte schaduw zwemt langzaam langs de boot. Het is een grote manta rog die de punten van zijn vleugels even boven water uitsteekt voor hij wegzwemt naar zee.

Gramm en Rolle zetten twee ankers uit. De vloedstroom is nog sterker dan in Allan’s.

‘We moeten op dood tij wachten voor we aan land kunnen,’ zegt Gramm. ‘Tegen deze stroming kunnen we niet oproeien.’

‘Wanneer keert het tij, cop’m?’

‘Pas als het donker is. We moeten tot morgen wachten.’

De baai is verlaten en het is zo stil dat je de vloed kunt horen. Het water ruist zacht langs de boot en om de ankerkettingen. Gramm stuurt de jongen nog eenmaal de mast in.

‘Kan je iets zien? Een oude steiger, of een mast?’

‘Helemaal niks, cop’m.’

’s Nachts, als de jongen slaapt, zit Gramm alleen in de kuip. Het is overal donker. Het is zo donker dat je het water om de boot niet langer kunt onderscheiden. Gramm ziet plotseling in de hoek van zijn oog, aan de rand van zijn gezichtsveld, een licht op het eiland. Het schijnt maar even. Dan is het weer donker, nog donkerder dan tevoren. Even later gaat het licht weer aan en het begint te bewegen. Het komt langzaam omlaag, alsof het van een heuvel op het eiland afdaalt naar het strand. Daar schijnt het een tijdlang als een groot geel oog over het water.

Er is gewoonlijk een windvlaag bij zonsopgang.

Het is een uur voor dood tij en het water ligt bijna stil om de boot. Gramm en Rolle roeien naar het eiland. Ze hebben twee jerrycans bij zich. Het strand is erg smal en opgebroken door lage rotsen die ver in zee steken. Stropalmen en harde droge struiken groeien tot aan de vloedlijn.

Heb ik gedroomd dat ik een licht heb gezien?

Ze trekken de dinghy op het strand.

Ik heb niet geslapen.

Gramm zet de jerrycans in het zand en kijkt om zich heen.

De zon op de zilveren bladeren van de palmen.

Een lage, dichtbegroeide heuvel.

Nergens een pad.

Rotsen.

Steen.

Stilte.

Een leguaan.

Een geweerschot.

De jongen.

‘Wat was dat?’

‘Down!’ roept Gramm.

Hij springt naar de jongen toe.

Een geweerschot.

Een stormram tegen zijn borst.

Zwart.

Eén seconde.

Alles geel.

De jongen.

‘Cop’m Gromm! Cop’m Gromm!’

Alles geel. Geen adem.

Adem. Gillende pijn in zijn borst.

‘Cop’m Gromm! Kom mee!’

Een ruk aan zijn arm. Alles zwart.

‘Kom! Please!’

Knieën. Kruipen. Adem. Zwart.

Zout water.

De jongen.

‘Vooruit, mon. Hop! Ene been. Hop, mon! In de dinghy, mon. Andere been. Easy, mon. Stoddy, mon.’

Wit.

Witte lucht.

De jongen.

‘Weg wegwezen oh godverdomme wegwezen quick quick.’

Een geweerschot.

Gramm ligt op zijn rug in de dinghy. Hij probeert te ademen.

Een rib. Een of twee ribben.

Hij drukt zijn hand tegen zijn borst.

De jongen roeit zo hard als hij kan en vloekt onophoudelijk, met een hoge piepstem. Gramm kijkt naar het bloed in zijn handpalm. Hij probeert over de rand van de dinghy te kijken, maar kan zich niet oprichten.

‘Zijn we bijna bij de boot?’

Rolle kijkt over zijn schouder en knikt.

‘Roei door naar de achterkant,’ zegt Gramm zacht en schor, ‘zodat hij ons niet kan zien.’

Gramm ligt op de bodem van de kuip. Hij is met hulp van de jongen aan boord geklommen. Het was zo pijnlijk dat hij zijn bewustzijn heeft verloren. Rolle zit op zijn knieën. Hij heeft zijn shirt uitgetrokken en drukt het tegen Gramms borst.

‘Niet doodgaan, cop’m. Niet doen, hoor. Absoluut niet. Hoor je wat ik zeg? Je gaat niet dood. Je hart zit aan de andere kant. Ja, toch? Zeg op, godverdomme. Aan welke kant zit je hart?’

Er loopt een paard door Gramms borst. Een groot zwart paard. Het stampt met zijn hoeven op Gramms ribben.

‘Cop’m?’

Het paard begint te draven. Het komt snel dichterbij. Dan steigert het. En het steigert opnieuw. En opnieuw.

De jongen huilt.

‘Word nou wakker, cop’m. Je hebt lang genoeg geslapen. Stel je niet aan. Kom terug. Je bloedt niet eens meer.’

Bij zonsondergang neemt de wind gewoonlijk af en krimpt een of twee streken.

In de stilte, uit het oosten vanaf het rif achter Wax Cay, klinkt het dreunende geluid van de branding.

Gramm zit op de bodem van de kuip. Hij heeft een schoon verband op de zijkant van zijn borst. Hij houdt zijn ogen dicht en ademt langzaam en laag in zijn buik.

In de verte, aan de noordkant van de baai, horen ze het scherpe, ratelende geluid van een buitenboordmotor.

Gramm probeert overeind te komen.

‘Kan je wat zien?’

‘Nee, cop’m.’

‘Ga naar de kajuit.’

‘Maar cop’m -’

‘Ga naar de kajuit.’

‘Yes, sir.’

‘Maak het bergvak onder mijn kooi open.’

‘Yes, sir.’

‘Zie je een donkergroene doos?’

‘No, sir.’

‘Op het deksel staat 12 Gauge buckshot.’

‘Ik heb ’t!’

‘Zie je de extra dekens?’

‘Yes, sir.’

‘Til ze op.’

‘Shit! Een geweer. Met twee lopen.’

‘Laad het.’

‘Hoe?’

‘Kom hier. Neem de groene doos mee.’

Gramm leunt tegen de kajuit en duwt zichzelf omhoog. Uit het noorden, in de schaduw van het eiland, komt een rubberboot naderbij. Er zit één man in.

Gramm pakt het geweer.

‘Kijk goed wat ik doe.’

Hij steekt de kolf onder zijn oksel en schuift de veiligheidshendel open. Hij knikt de lopen omlaag en schuift er twee patronen in.

De man in de rubberboot draagt een camouflagepak en een zwart ski-masker dat zijn hele hoofd en bijna zijn hele gezicht bedekt. Er zit alleen een gat in om te kijken.

‘Hij heeft maar één oog,’ zegt Rolle. ‘Eén hele grote.’

‘Down!’ snauwt Gramm. ‘Plat op de grond jij.’

‘Het is een boemon, cop’m.’

Gramm steunt op de rand van de kuip en legt de lopen van het geweer op de railing. Hij richt niet. Hij knijpt zijn ogen dicht en bijt zijn tanden op elkaar en haalt snel de trekkers over.

De grote donkere knallen van het jachtgeweer slaan tegen zijn hoofd en de kolf slaat tegen zijn schouder. Het paard steigert in zijn borst en vertrapt zijn ribben. Hij laat het geweer in de kuip vallen.

‘Herladen,’ fluistert hij. ‘Vlug.’

‘Hij draait om, cop’m,’ roept Rolle opgewonden. ‘We hebben de boemon op de vlucht gejaagd.’

Gramm doet zijn ogen open. De man in de rubberboot zit diep ineengedoken bij de motor en vaart snel weg naar het eind van de baai. De zon is al achter het eiland gezakt en de rubberboot verdwijnt in de schaduw.

Gramm kruipt naar het roer.

‘We moeten hier weg.

‘Dat kan niet, cop’m. U bent gewond.’

‘Hij komt terug zodra het donker wordt. Ga naar het voordek.’

‘Yes, sir.’

‘De kabel van het anker dat stroom-op ligt, zie je welke dat is?’

‘Yes, sir.’

‘Laat vieren.’

De boot drijft langzaam achteruit op de vloedstroom.

‘Zie je het tweede anker? We moeten er nu recht boven liggen.’

‘Ik zie ’t, ik zie ’t.’

‘Haal het op.’

‘Het is zwaar, cop’m.’

‘Doe de kabel om de lier.’

‘Het is nog steeds zwaar.’

De ketting ratelt en het anker komt langzaam omhoog. Gramm zit te rillen in de kuip. De zon is ondergegaan.

‘Kan je de boot terugtrekken naar het eerste anker?’

‘Nee, cop’m. Er is te veel stroming.’

‘Dat moeten we de motor aandoen. Luister goed. Onder het luik achter de kajuitstrap, in het kielruim, is de afsluiter van de koelwaterpomp. Maar eerst moeten we de accu’s controleren. De voltmeter zit naast de keuzeschakelaar.’

Het is al donker als de jongen beide ankers geborgen heeft. De maan staat recht boven de boot. Gramm stuurt langzaam naar het midden van de baai.

‘Cop’m! Kijk!’

Op het eiland gaat een rood licht aan.

‘De boemon.’

Er gaat nog een licht aan, niet ver van het eerste.

‘Hou je hoofd laag. Waar is het geweer?’

Een derde licht, ook rood.

Gramm maakt een lange bocht om de zandbanken voor de zuidpunt van het eiland te vermijden. Hij vaart heel langzaam, nauwelijks sneller dan de vloedstroom. Als hij de baai uitvaart lijken de drie rode lichten naar elkaar toe te schuiven en op het moment dat hij de zuidpunt van Cain Cay dwars heeft, staan de lichten op een rij.

‘Het is een range.’

‘Wat, cop’m?’

‘De rode lichten geven een koers aan.’

Gramm kijkt op het kompas.

‘15˚. Dat kan onmogelijk de ingang naar de baai zijn.’

De maan schijnt op het water en op de kust van het eiland. Het strand is bleek en zilverkleurig.

‘Ik hoor een motor, cop’m.’

‘Weet je het zeker? Ik hoor niets. Ik hoor alleen onze eigen motor.’

‘Het klinkt net als een buitenboordmotor, maar het komt uit de lucht.’

Het gebrom van de motor wordt snel luider. Gramm en Rolle staren omhoog in het donker.

‘Een vliegtuig. Zonder lichten.’

Het lawaai van de propeller lijkt de hele lucht op te vullen. Het vliegtuig komt snel dichterbij maar is nog steeds onzichtbaar.

Gramm duwt de jongen op de bodem van de kuip.

‘Down! Ze komen recht op ons af.’

Het licht van de maan schittert even op het raam van de cockpit. Het vliegtuig duikt onder de maan door en staat een ogenblik afgetekend als een grote zwarte vogel. Het scheert vlak over de boot en verdwijnt in de richting van de drie rode lichten op Cain Cay.

Een ‘Noorder’ ontstaat als een koud, van het vasteland afkomstig hogedrukgebied de normale oostelijke luchtstroom onderbreekt. Een typische Noorder begint met het ruimen van de wind naar het zuiden en zuidwesten. Als het koufront aankomt loopt de wind plotseling om naar het noordwesten, schuift naar het noorden en ten slotte naar het noordoosten, waar hij aan kracht verliest. Deze cyclus duurt soms verscheidene dagen, soms maar vierentwintig uur.

In het kompas brandt een klein groen lichtje. Verder is het overal donker.

‘Wat is je koers?’

‘150˚, cop’m. Alles okay.’

‘En de wind?’

‘Nog steeds hetzelfde, cop’m. Ga nou maar slapen.’

De jongen zit aan het roer. Hij heeft de zeilen gehesen en getrimd, de schoten vastgezet en de motor uitgedaan. Gramm ligt in zijn kooi in de kajuit. De wond heit tegen zijn ribben en hij is voor het eerst in zijn leven zeeziek. Hij voelt het bloed in zijn aderen meespoelen met de deining van de boot. Zijn ingewanden schommelen heen en weer in zijn buik en zijn hersens klotsen tegen de binnenkant van zijn hoofd.

Stil. Lig stil. Hou op met bewegen. Je ligt al stil. Jij beweegt niet. Alles beweegt. De jongen. Hij valt zometeen in slaap. Hij kan onmogelijk de hele nacht wakker blijven.

Op de donkere zee in het westen, zo ver weg dat Rolle ze nauwelijks kan zien, verschijnen twee kleine lichten, het ene groen en het andere wit. Het is een schip, maar door de grote afstand lijkt het niet te bewegen. Rolle tuurt door de verrekijker.

Groen, cop’m. Groen is stuurboord. Hij gaat de andere kant op. Hij gaat naar het noorden.

De wind is bestendig, de zeilen houden de boot op koers en Rolle hoeft nauwelijks te sturen. Na een uur zijn de twee lichten in de verte nog steeds op dezelfde plaats. Groen is stuurboord. Zeker weten. Hij had al lang over de horizon moeten zijn. Tenzij hij stilligt.

Hij gaat op zijn hurken in de kuip zitten en kijkt over het kompas naar de lichten van het schip.

260. Bijna pal in het westen.

Een half uur later kijkt hij opnieuw over het kompas.

Nog steeds 260. Hij vaart met ons mee. Hij vaart achteruit.

Gramm ligt in zijn kooi. Hij probeert stil te liggen, maar alles beweegt op de deining van de zee en de aardbevingen in zijn borst. Hij probeert zich vast te houden aan een gedachte. Een fles met een boodschap drijft rond op de oceaan. In de Golfstroom en de Noordatlantische stroming en de Madeira-stroom. Van Madeira naar Noord-Afrika. Noord-Afrika. De Passaat begint in Noord-Afrika. De fles drijft rond. De fles deint op de golven. Hij deint, hij ligt nooit stil, hij deint voor altijd voor eeuwig zonder ophouden deint het en het deint en deint. Hou je vast. Waar is de jongen? De jongen is in slaap gevallen.

‘Rolle!’

‘Yes, sir.’

‘Lig je op koers?’

‘Ja, cop’m.’

‘Wat doet de wind?’

‘De wind ruimt. Ik heb de schoten aangehaald.’

‘Hoe laat is het? Wordt het al licht?’

‘Bijna, cop’m.’

Gramm zakt weg in zijn kooi. Een fles in de Golfstroom. Het deint. Naar bakboord omhoog, naar stuurboord in het donker. Alles deint, alles beweegt, naar stuurboord, naar het donker, alles beweegt naar het donker.

De dag begint als een grijze veeg achter de eilanden. Als de nacht wegtrekt over de westelijke horizon ziet Rolle het schip dat in het donker met hen is meegevaren. Het is een klein vrachtschip. De zon staat nog laag en schijnt tegen de romp en de kajuit. Het schip is zo ver weg dat Rolle zelfs met de verrekijker geen mensen, of een vlag, of een naam kan onderscheiden.

Een tramp. Een oude roestbak. In Bimini kwam eens een tramp voorbij op de dag dat de mailboot aankwam. Ze passeerden elkaar bij het rif. Het leek of ze zouden botsen en toen leek het alsof ze dwars door elkaar heen voeren. Het was even één schip met twee kajuiten en twee kranen en aan allebei de kanten een boeg. Het voer tegelijkertijd naar het noorden en naar het zuiden. Maar zoiets gebeurt alleen maar in een droom.

De fok kilt. De ogen van de jongen zakken dicht en zijn hoofd zakt naar voren tot zijn nek strak staat. Dan springt het met een schok terug.

Wakker blijven! Wakker blijven, godverdomme. Wat doet de boot?

Hij kijkt op naar de zeilen, controleert de koers en trimt de schoot. Dan pakt hij de verrekijker.

Wakker blijven. Waar is die oude tramp?

De zon schijnt hard en de wind ruimt. Het vrachtschip heeft zijn koers weer veranderd en verdwijnt over de horizon.

V

De rede van Stanchion Cay is buitengewoon verraderlijk en de vaargeul, die een peiling van 115˚ op de zuidelijkste van drie rotsen aan de oostkant van het dorp volgt, is moeilijk te onderscheiden. Er zijn geen tonnen of bakens. Naar het eiland toe varen zonder de hulp van een loods valt ten sterkste af te raden.

Rolle kan niet goed lezen en hij heeft nog nooit een zeekaart gebruikt. Hij gaat af op een profielschets van het eiland die hij in de zeemansgids heeft gevonden. De schets is twee pagina’s breed, maar nauwelijks een centimeter hoog, en bestaat vrijwel geheel uit lege horizon. In de uiterste linkerhoek is de platte rots van Cistern Cay weergegeven als een zwart blok, in het midden, boven een pijltje dat naar het water wijst, staat ‘gevaarlijk koraalrif in zeegat genaamd Big Major’, en aan de rechterkant zijn de lage heuvels van Stanchion Cay getekend, gezien vanuit het noordoosten en van een afstand van ruim twee zeemijlen.

Als hij de waaierpalmen op het strand kan onderscheiden en de zee om hem heen lichtblauw wordt, stuurt Rolle de boot in de wind. Hij strijkt de zeilen en doet de dieselmotor aan.

‘Sorry, cop’m,’ roept hij de kajuit in. ‘Ik wil je niet wakker maken, maar we zijn bijna in Stanchion.’

Er komt geen antwoord.

‘Cop’m! Cop’m Gromm!’

De jongen zet de motor in z’n vrij en klimt snel het trapje af naar de kajuit.

Dood. De cop’m is doodgegaan.

Gramm ligt op zijn rug in zijn kooi. Zijn ogen zijn dicht. Zijn mond is opengezakt.

‘Wakker worden!’ roept de jongen. ‘Snel!’

Hij schudt Gramm bij de schouder. Gramm vertrekt zijn gezicht en kreunt, maar komt niet tot bewustzijn. Rolle buigt voorover en legt zijn oor op Gramms borst.

Aan welke kant zit je hart, cop’m?

Hij voelt Gramms borst langzaam op en neer gaan.

Niet flauw doen, cop’m. Niet doodgaan. Shit. Ik moet terug aan dek. We lopen hier zo aan de grond.

Rolle stuurt de boot door een stille vlakte van lichtblauw water. Hij staat op zijn tenen op de rand van de kuip en houdt zich vast aan de giek. Hij kijkt niet naar het kompas. Hij rekt zich zo ver mogelijk uit en kijkt uitsluitend naar de kleur van het water. Hij volgt een tint blauw. Hij vaart langzaam in wijde slingers, halve cirkels en menaders naar het eiland toe en elke keer als hij van koers verandert maakt hij zonder erbij na te denken een correctie voor de wind en voor de stroming die door het zeegat komt.

Een breed strand met waaierpalmen. Aan de linkerkant een steiger met drie open vissersboten. Aan de rechterkant een zandplaat en een ondiepe doorvaart naar een lagune met mangrove. Een heuvel. Kleine huizen die tegen de flank zijn gebouwd. Midden in het dorp een grote baobab. Stanchion Cay.

Er komt een visser de steiger op als Rolle binnenvaart en de dieselmotor uitzet. De visser is vrij klein en loopt een beetje krom. Hij heeft een erg donker, gelooid gezicht en een grijs ringbaardje.

‘Waar is je cop’m?’ vraagt hij als hij de landvasten aanneemt.

‘In de kajuit,’ zegt Rolle opgewonden. ‘Hij is bijna dood. Hij is neergeschoten door de boemon van Cain Cay.’

Er is een winkel op het eiland, maar het assortiment en de openingstijden zijn buitengewoon ongeregeld. De Peace & Plenty Beach Club heeft een bar en twee huisjes op het strand die door bezoekers kunnen worden gehuurd. Er zijn geen andere faciliteiten op Stanchion Cay.

Voor hij zijn ogen opendoet, hoort Gramm de branding. Hij schrikt. Branding betekent rotsen, een zandbank, lager wal en schipbreuk. Dan beseft hij dat hij niet in zijn kooi, maar in een bed ligt. En in een kamer met roze muren, een gele deur en open ramen met lichtblauwe sponningen en heldergroene gordijnen. De jongen en de visser met het ringbaardje staan naast zijn bed. Ze praten tegen hem. Ze kijken hem aan en hij ziet hun lippen bewegen, maar hij hoort niets. Dan knikken ze elkaar toe, nadrukkelijk als marionetten, en gaan weg.

Zwart.

Hij wil zich oprichten, maar wordt plat op het bed vastgehouden door de pijn in zijn borst. Hij kijkt voorzichtig, zonder zich te bewegen opzij. Buiten in de zon staan twee rietpalmen die heen en weer zwaaien in de wind. De wind waait ook de kamer binnen en trekt aan de gordijnen. De gele deur gaat open en er komt een vrouw binnen. Ze heeft een donkerbruin gezicht en ze draagt een bezem. Ze loopt naar het raam en zodra ze het dichtdoet, hoort Gramm de wind in zijn hoofd.

Zwart.

De kamer is vol leguanen. De deur en het raam zijn dicht. Ze moeten door een gat in de vloer zijn gekomen. Hun nagels krassen op de planken. Sommige klimmen tegen de roze muren op en staren Gramm aan.

Zwart.

Gramms hoofd is vol warm zout water. Het klotst heen en weer hoewel hij heel stil ligt. Uit het water springt een vliegende vis op en schittert in de zon. Dan komt er een storm op met donkere wolken en hoge golven. Zijn hoofd verandert in een grenzeloos groot, donker hol vol onweer.

Hij hoort de stem van een man, hoewel er niemand in de kamer is.

‘Hij herkent me niet,’ zegt de stem. ‘Hij ziet me niet eens.’

Het is erg heet in de kamer. Het is zo heet dat de roze verf smelt en van de muren druipt. De leguanen vluchten weg.

Het raam breekt open. De wind raast naar binnen. Dan staat ineens de zwarte vrouw weer in de kamer. Ze zegt niets. Ze komt naar Gramm toe en buigt over hem heen.

In zijn hoofd gaat de zon onder. De zon is rood en rolt een tijdlang in de verte over het water. Dan wordt het donker.

Zwart.

Straks komen de leguanen terug. Driehonderdvijfenzestig leguanen. Je moet wakker blijven. Tel tot driehonderdvijfenzestig.

Eén, twee, drie.

Probeer je driehonderdvijfenzestig dingen te herinneren. Afzonderlijke dingen. De merknaam van je eerste auto. De merknaam van je sigaretten. De meisjesnaam van je moeder. Je telefoonnummer in Vero Beach. De naam van je vriendin op de middelbare school. Het gezicht van de nieuwslezer op de televisie in Orlando. De merknaam van de televisie. Het serienummer van de afsluitring van de zoetwaterpomp. Het aantal graden van de hoek tussen de pomp en de buis naar de motor.

Twaalf, dertien, veertien.

Een berg zand. Een opgraving. Lichamen onder een zeildoek.

Vijftien, zestien.

Het gezicht van je vriendin. Het gezicht van Mr. Machado. Het accent van Mr. Machado. Delighted, kapitein Gramm. Er zitten hier en daar wel wat open plekken in uw curriculum vitae, kapitein Gramm.

Zeventien.

Het gezicht van je vrouw. Je eigen gezicht. Had je een baard?

Achttien, negentien.

Een donker zeildoek over de lichamen, met grote gaten waardoor je hun gezichten kunt zien.

Twintig, eenentwintig, tweeëntwintig.

Het gezicht van je vrouw. De naam van je vrouw. De naam.

Drieëntwintig, vierentwintig.

De gezichten van oude kadavers, bruine en donkergroene gezichten met rollende ogen. Hun monden bewegen. Ze zeggen iets. Ze roepen, maar er is geen geluid.

Vijfentwintig.

Het was een droom. Je hebt gedroomd. Je kan niet meer slapen, maar nog wel dromen.

Het dak van het huisje rammelt in de wind. De palmbladeren tikken tegen het raam. Het is donker, de zee beukt tegen het rif en in het dorp blaft een hond.

Je wordt vastgehouden. Er staat iemand achter je die je heeft vastgepakt. Hij praat tegen je maar er is geen geluid. Je liep even in een brede, drukke straat met een colonnade en nu ben je weer bij de berg zand en de opgraving en het zeildoek met de gezichten. Hij houdt je vast op de grond. Je ligt op de grond en hij praat tegen je, maar je hoort niet wat hij zegt. Hij houdt zijn handen voor je ogen.

Het is weer een droom.

Daar, in de verte, komt een golf. Een grote witte golf.

Gramm ligt op zijn rug en staart omhoog in het donker. De wind rukt aan het dak. De hond blaft. De hutia’s komen uit hun holen. Dan komt de vrouw binnen. Ze draagt een olielamp. Ze zet de lamp op de vloer, knielt neer en buigt over Gramm heen. Ze legt even haar hand tegen zijn hals.

Er zijn geen medische voorzieningen ten zuiden van New Providence. Zeevaarders zijn op zichzelf aangewezen, ook in noodgevallen, en moeten daarop voorbereid zijn.

Hij heeft het ijskoud als hij zijn ogen weer opendoet. Rolle en de vrouw staan naast het bed. De vrouw wikkelt het verband van Gramms borst. De jongen kijkt naar de wond.

‘Oh, shit,’ zegt hij. ‘Een heel groot gat!’

‘Het is geen gat,’ zegt de vrouw. ‘Het is een scheur.’

Rolle giet alcohol op een dot watten.

‘Zit de kogel daar in? Ik zie ’m niet.’

De vrouw maakt de wond schoon. Gramm knijpt zijn ogen dicht en zijn tanden op elkaar. Hij kan de stemmen van de vrouw en de jongen horen, maar het lijkt alsof ze van grote afstand en door dikke wolken komen.

‘Die rib lijkt me gebroken,’ zegt de vrouw, ‘maar de kogel moet afgeketst zijn. Ik zie hem in ieder geval nergens. Hij heeft geluk gehad.’

‘Het was een boemon,’ zegt de jongen. ‘En hij had maar één oog. Noem je dat geluk?’

De vrouw zet een metalen verbanddoos op de rand van het bed.

‘Het is een grote scheur,’ zegt ze. ‘Dus ik moet wel even krammetjes doen. Of het dichtnaaien.’

Tijdens de meeste Noorders blijft het droog, maar sommige gaan gepaard met onweersbuien.

De wind rukt aan het dak van het huisje, maar de nacht is voorbij en op het dak of in een van de palmen schreeuwt een spotvogel. In de kamer is het stil. De jongen zit op een stoel bij de deur.

‘Bent u wakker, cop’m?’ vraagt hij zachtjes.

‘Ja,’ zegt Gramm en hij luistert verbaasd naar zijn eigen stem.

‘Miss Dorilea heeft gezegd dat ik bij u moet blijven, cop’m. U moet deze pil opeten. U mag niet meer in slaap vallen voor u deze pil heeft gegeten. Er zit biotica in, heeft Miss Dorilea gezegd.’

‘Miss Dorilea?’

‘Zij heeft uw borst dichtgenaaid, cop’m. Ik heb het zelf gezien. Ze heeft uw vel aan elkaar genaaid met een grote naald, alsof het een zeil was.’

‘Is ze een dokter?’

‘Nee, cop’m. Ze werkt hier. Er is geen dokter in Stanchion Cay. Het is maar een klein eiland.’

‘Waar is de boot?’

‘Veilig aan de steiger, cop’m. Ik heb twee extra springlijnen aangelegd, omdat er een Noorder waait.’

‘Heb je de boot zelf de haven binnen gebracht? Alleen?’

‘Yessir, cop’m.’

Op het dak schreeuwt de spotvogel. De jongen kijkt Gramm ernstig aan.

‘Hoe voelt u zich nou, cop’m?’

‘Als ik niet adem, gaat het wel.’

‘Het gaat wel?’

‘Ja.’

‘Dan ga ik nu, als u het goed vindt, ga ik kijken of ik de winkel van mijn tante kan vinden, de moeder van de vrouw van mijn oom Basil, niet van Margaret maar van zijn echte vrouw die eerst bij hem is weggegaan. Als u het goed vindt.’

VI

De grootste gebouwen op het eiland zijn de werkplaats van het overigens vrijwel geheel ontmantelde militaire vliegveld en de Anglikaanse kerk, die eveneens buiten gebruik is. Deze gebouwen zijn vanaf zee niet zichtbaar en kunnen dus niet als bakens voor navigatie dienen.

In de schaduw van een grote baobab zit een zwarte jongen. Hij zit op één knie en heeft een stok in zijn hand. Tegenover hem staat een andere jongen, voorovergebogen en met zijn handen op zijn dijen. De eerste jongen tikt met de stok op de punt van een klein houtje dat voor hem in het stof ligt. Het houtje springt op. De jongen slaat ernaar met de stok, maar mist.

‘Slag één,’ zegt de andere jongen.

Rolle leunt tegen de boom en kijkt toe. De jongen tikt opnieuw op het houtje en slaat ernaar met de stok.

‘Slag twee,’ zegt de andere jongen. ‘Nog één keer.’

‘De punten zijn niet scherp meer,’ zegt de eerste jongen. ‘Daarom komt-ie niet goed omhoog.’

Hij pakt een mesje uit zijn zak en snijdt de punten van het houtje bij. Dan probeert hij het voor de derde keer en slaat raak. Het houtje vliegt langs het hoofd van de andere jongen die opspringt en het probeert te vangen. De eerste jongen begint hardop en zo snel als hij kan te tellen en bij elke tel slaat hij met zijn stok op de grond. De andere jongen rent achter het houtje aan, pakt het op en rent terug naar de baobab. Als hij vlakbij is, roept zijn vriend: ‘Negenentwintig! Stop!’

‘Dan lig ik nog voor,’ zegt de andere jongen. Hij probeert het houtje tegen de boom te gooien, maar de eerste jongen slaat het weg en begint opnieuw te tellen. De andere jongen rent achter het houtje aan.

Op een helling boven het pad waar de jongens spelen staat een laag huis van cementblokken. Er komt een zwarte vrouw naar buiten.

‘Ronnie!’ roept ze. ‘Thuiskomen!’

‘Zeventien!’ roept de jongen die onder boom zit. ‘Ik heb gewonnen.’

‘Deze telt niet,’ zegt de andere jongen. ‘Ik moet naar huis. En je hebt nog niet eens stop geroepen.’

‘Stop! Ik heb gewonnen!’

‘Deze telt niet,’ zegt de andere jongen. Hij laat het houtje vallen en rent over een pad van betontegels en vermalen schelpen omhoog.

‘Wil jij spelen?’ vraagt de jongen met de stok aan Rolle.

‘Zometeen,’ zegt Rolle. ‘Ik moet eerst mijn tante vinden.’

‘Wie is je tante?’

‘De moeder van de vrouw van mijn oom in Bimini. Niet de moeder van Margaret, maar van zijn echte vrouw die uit Bimini is weggegaan. Mijn tante heeft een winkel.’

‘Er is maar één winkel hier.’

‘Dat moet dan die van mijn tante zijn.’

‘Het is ook mijn tante. Ze was getrouwd met Chub, de scheepstimmerman die nu dood is en eigenlijk twee vrouwen had en de ene was de zuster van mijn grootmoeder, en toen is mijn tante in de winkel gaan wonen, maar omdat ze nog steeds met Chub getrouwd was heet ze Gwendolyn Chub in plaats van Cockburn.’

‘Waar is de winkel?’

‘Ga maar mee, dan zal ik het je laten zien. Hoe heet jij? Ik heet Kenny.’

De twee jongens lopen door het dorp. De wind leunt tegen de palmbomen en de golven slaan tegen het rif.

‘Wil je een sigaret?’ vraagt Kenny.

‘Heb jij sigaretten?’

‘Ik heb altijd sigaretten.’

‘Laat eens zien.’

‘Geloof je me niet?’

‘Hoe kom je eraan?’

‘Gejat. Van mijn oom.’

Kenny haalt twee platte, half opgerookte sigaretten uit zijn broekzak.

‘Dat zijn geen sigaretten,’ zegt Rolle. ‘Dat zijn vieze oude peuken.’

‘Er zit nog een heleboel aan.’

Ze lopen rokend over een pad van droog wit zand dat opstuift in de wind.

‘Daar is de winkel,’ zegt Kenny en hij wijst naar een stenen gebouwtje met blauwe muren. Het stoepje is afgezet met lege conchschelpen.

‘Verkoopt ze geen losse sigaretten?’ vraagt Rolle.

‘Jawel,’ zegt Kenny, ‘maar ik heb geen geld. Heb jij geld?’

‘Ik krijg geld van mijn cop’m,’ zegt Rolle. ‘Ik ben de first mate van cop’m Gromm, en cop’m Gromm barst van het geld.’

De binnenmuren van het winkeltje zijn roze geverfd. Achter de toonbank, half verscholen achter een barricade van standaards met zakjes chips, dozen snoepgoed en een rek vol Twinkies, zit een magere oude vrouw. Het is schemerig in de winkel. Er zijn geen ramen of lampen. Er komt alleen licht binnen door de deuropening en boven de deur hangt een zonnescherm. Op de toonbank staat een kleine draagbare radio die veel geruis voortbrengt en af en toe de stem van een man die Spaans praat. De vrouw heeft een starre uitdrukking op haar gezicht.

‘Kenneth,’ zegt ze. ‘Waarom ben je niet op school?’

‘Alleen kleine jongens gaan naar school,’ zegt Kenny. ‘En meisjes.’

De vrouw kijkt hem kwaad aan.

‘We hebben honger,’ zegt Kenny.

‘Wie is je vriend?’

‘Neef Rolle, uit Bimini.’

‘Van Alice, Margaret of Eustacia?’

‘Van de man van Margaret,’ zegt Rolle. ‘Van de eerste vrouw van de man van Margaret voor Margaret bij hem wegging.’

‘We hebben honger,’ zegt Kenny.

‘Het brood is nog in de oven.’

‘Is er niets anders?’

Op de vloer van het winkeltje liggen zakken met rijst. Op de planken langs de muren staan grote plactic flessen met bakolie, en verder uitsluitend blikken. Blikken met groente, vruchten, soep, gecondenseerde melk, babyvoeding, spaghettio’s, corned beef, Spam, tomatensaus, olijven, tonijn, en bonen, witte en bruine en zwarte en blackeye en split- en pintobonen.

‘Laten we naar de Beach Club gaan,’ zegt Kenny. ‘Hier is niets te eten.’

De jongens lopen naar de open deur. Rolle buigt plotseling opzij en graait een zak chips van de toonbank. Dan springt hij naar buiten, de zon in, en rent het pad af.

Kenny komt zo snel als hij kan achter hem aan.

‘Daar krijg je gelazer mee, hoor,’ zegt hij hijgend.

‘Ach wat,’ zegt Rolle. ‘Mijn cop’m betaalt alles. Mijn cop’m barst van het geld. Hij is een smokkelaar.’

Ze lopen naar het strand. De noordenwind sleurt het water langs het rif en de golven hebben witte kruinen.

‘Ik heb nog meer gejat,’ zegt Rolle.

Uit zijn broekzak haalt hij twee pakjes kauwgum en een klein doosje.

‘Wat is dat ?’

‘Ik weet het niet.’

Rolle doet het doosje open. Er zitten elastiekjes in.

‘Jezus, het zijn er wel honderd.’

De jongens gaan in het zand zitten, stoppen hun monden vol chips en kauwgum en schieten alle elastiekjes de zee in.

Het eiland is grotendeels bedekt met dwergpalmen en aan de laurier verwante struiken. In de ondiepe lagune aan de zuidkant groeien rode en zwarte mangroven.

‘Wat smokkelt jouw cop’m?’ vraagt Kenny als ze teruglopen naar het dorp.

‘Alles,‘ zet Rolle. ‘Ganja en tortugas en vooral cocaïne.’

‘Echt waar?’

‘Natuurlijk. De hele boot zit vol. Je kan het alleen niet zien omdat het verstopt is op allerlei geheime plaatsen. Anders zou de kustwacht in Florida het vinden en als ze je daar pakken ga je gelijk op de elektrische stoel.’

‘Voor ganja?’

‘Voor cocaïne. Voor ganja ga je naar gevangenis.’

‘Hoeveel jaar?’

‘Levenslang. Op z’n minst.’

Ze lopen langs een kleine werf. De loods is leeg en de kettingen van de helling zijn verroest. Aan een meerboei in de inham naast de werf ligt een houten motorschip. De boeg en de kajuit zijn afgedekt met stukken zeildoek dat klappert in de wind.

‘Dat is de boot van de dronken Amerikaan,’ zegt Kenny. ‘Heb je de dronken Amerikaan al gezien? Tante Gwendolyn zegt dat hij nooit iets eet. Hij drinkt de hele dag whisky maar toch valt hij niet van de graat, want whisky daar zitten een heleboel hooggewaardeerde voedingsstoffen in.’

‘Waar woont hij? Op die boot?’

‘Nee, in het dorp. Die boot is alleen maar een oud lekkend klotewrak.’

‘Wat is de naam van die boot?’

‘Kan je niet lezen, mon? Het staat met grote letters achterop.’

‘Natuurlijk kan ik wel lezen.’

‘Nou dan.’

‘Volgens mij kan jij niet lezen.’

‘Oh, nee?’

‘Wat staat er dan?’

‘Daar trap ik niet in, mon. Dacht je dat ik stom was?’

Vlak bij het dorp vinden ze een dode meeuw.

‘Mooi, hè?’ zegt Rolle. ‘Hij is nog helemaal heel.’

De meeuw ligt op zijn zij. Hij heeft een witte borst, glanzende grijze vleugels en een donkere streep boven zijn oog.

Rolle zakt door zijn knieën.

‘Je moet van dooie beesten afblijven, mon,’ zegt Kenny.

Rolle aait met zijn vinger over de hals van de vogel.

‘Van dooie beesten krijg je vreselijke ziektes,’ zegt Kenny. ‘Dooie beesten hebben het oog van de boemon.’

‘Hou je kop. Jij weet niks van de boemon af.’

‘Jij wel zeker.’

‘Ik heb de boemon zelf gezien, in Cain Cay, waar ik met mijn cop’m was.’

Rolle pakt de meeuw op.

‘Echt?’ zegt Kenny.

‘We moeten de vogel begraven.’

‘Heb je echt de boemon gezien?’

Rolle loopt weg. Het zand onder zijn voeten is stralend wit. Het strand is door de wind en het hoge water schoongeveegd.

‘Je liegt,’ roept Kenny.

Hij haalt Rolle in.

‘Is de vogel zwaar?’

‘Wil jij hem dragen?’

‘Nee, mon! Daar krijg je eczeem van. Of een cyst en gangreen.’

‘Als je hem niet wil vasthouden moet jij het gat graven.’

‘Dooie beesten begraaf je niet, mon. Die laat je liggen voor de honden en de leguanen.’

‘Vogels niet. Die zijn speciaal.’

‘Belachelijk, mon.’

Kenny graaft een kuil tussen de wortels van een casuarina-boom. Rolle legt de meeuw er voorzichtig in. Kenny schept met beide handen het zand terug.

‘Stop!’ zegt Rolle. ‘Zo wordt hij helemaal vies.’

‘Nou en? Hij is dood. We moeten het graf toch dichtgooien?’

Rolle zit op zijn knieën en veegt de vogel schoon.

‘Misschien is hij alleen maar schijndood.’

‘Hij is hartstikke dood.’

‘We kunnen er beter takken en bladeren overheen leggen.’

‘Hij is hartstikke dood, mon. Hij gaat ontzettend stinken.’

‘En we moeten het aan een kant een beetje openlaten. Dan kan hij eruit kruipen als hij bijkomt.’

‘Schijndood bestaat niet, mon. Alleen zombies zijn schijndood.’

‘Hij is nog helemaal heel,’ zegt Rolle. ‘En hij kijkt nog.’

VII

Als de wind ruimt verliest hij aan kracht. Het einde van een Noorder wordt gekenmerkt door een stijgende barometer.

Gramm ligt op zijn zij en kijkt naar het raam. Het staat open en laat het geluid van de branding binnen en ook de zachte lucht en de geur van laurier. Gramm komt voorzichtig overeind. Hij heeft een schoon verband om zijn borst en zijn kleren liggen op de stoel naast het bed. Zijn borst doet pijn, maar hij kan zich aankleden en lopen zonder te wankelen en hij doet de deur open.

Waar je ook kijkt, er is overal water en licht. Er is zoveel licht dat de rotsen en kleine eilandjes voor de kust vlekken op je netvlies lijken. De zee ligt stil onder de zon en schittert tot aan de rand van de wereld.

Gramm loopt de steiger op, kijkt naar zijn boot en controleert de springlijnen en de landvasten. Hij klopt op het voordek, maar de jongen is er niet. Er is niemand. Hij ziet alleen de bakerhaaien onder de steiger. Ze zweven vlak boven de bodem, in kristalhelder water. Als ze hun vinnen of hun staart bewegen woelen ze het witte zand op en het zand blijft even hangen, als een klein wolkje, voor het door de stroming wordt weggevoerd.

Hij loopt naar de Beach Club, een laag gebouwtje dat helder groen en kanariegeel is geverfd. Het heeft geen glas in de ramen, maar grote houten luiken met scharnieren aan de bovenkant. Ze zijn neergelaten tegen de zon en binnen is het schemerig, zo schemerig dat Gramm niet onmiddellijk kan zien of er iemand is. Hij hoort eerst een langzame, hese mannenstem.

‘Kapitein Gramm! Eindelijk opgestaan uit de dood. Daar moet op gedronken worden. Dorilea-dear, een rondje van het huis.’

Het harde licht van de zon kruipt onder de luiken door. Achter de bar staat de vrouw die Gramms wond heeft verzorgd. Tegenover haar zit een blanke man die erg lang en mager is. Gramm blijft doodstil staan als hij hem ziet. De man grijnst en maakt een wijds gebaar met zijn arm.

‘Een rondje voor de hele zaak!’ roept hij schor.

De club is leeg.

‘Wat kijk je verbaasd, kapitein,’ zegt de man. ‘Je kijkt alsof ik de duivel ben.’

‘Frank?’ zegt Gramm. ‘Wat doe jij -?’

‘Correctie,’ zegt de man. ‘Niet Frank, maar de geest van Frank. Correctie: niet de geest van Frank, maar de nieuwe Frank. De metamorfose van Frank.’

Hij komt naar Gramm toe en steekt zijn hand uit.

‘Frank Blackwell,’ zegt hij. ‘Voormalig zeekapitein en trots eigenaar van de Peace & Plenty Beach Club in Stanchion Cay, de parel van de wonderschone en onbedorven Exuma-archipel, het best bewaarde geheim van het Caribisch gebied, een geheim dat zo goed bewaard is dat hier nooit iemand komt, vandaar dat ik niet alleen de eigenaar, maar ook de beste klant van de club ben en bovendien algemeen directeur en als zodanig bijzonder begaan met het welzijn van onze gasten. IJs in je whisky?’

‘Maar wat -?’ zegt Gramm.

‘Geen ijs? Goed zo. We hebben namelijk geen ijs. De generator is kapot. Dat overkomt ons regelmatig. Je went er snel aan. Dorilea-dear, een whisky voor onze eregast.’

De vrouw pakt een fles, schenkt ook het glas van Blackwell bij en glimlacht.

‘Dorilea is de enige employee van de Beach Club,’ zegt Blackwell. ‘Zo houden we de boekhouding eenvoudig: ik betaal haar elke dag voor de whisky die ik hier drink en aan het eind van de week doe ik de kassa open en dan betaal ik haar nog een keer, voor het inschenken.’

‘Hoe is het met je borst, kapitein?’ vraagt de vrouw. ‘Erg pijnlijk?’

‘Het gaat wel,’ zegt Gramm. ‘Ik moet je nog bedanken voor de goede zorgen.’

‘Je moet die jongen uit Bimini bedanken,’ zegt ze. ‘Hij heeft je leven gered door je hier naartoe te brengen. Ik heb je alleen maar een beetje dichtgenaaid.’

‘Dorilea is erg handig met naald en draad,’ zegt Blackwell. ‘En dat komt soms goed van pas. Je had niet in Cain Cay aan land moeten gaan, kapitein. Wist je dat het onbedorven parelsnoer der Exuma-archipel niet alleen paradijselijk mooie stranden en onbedorven schoon en fantastisch helder water heeft, maar ook een buitengewoon interessante geschiedenis? Wist je dat de beroemde vrijbuiter Sir Francis Drake, de schrik der Spanjolen, hier kind aan huis was? Wist je dat de legendarische piraat Blackbeard hier zijn schateiland had? Dat Florida tijdens de drooglegging van hieruit van drank werd voorzien? Dat er op Hal’s Pond Cay een bankier huist die diverse Oost-Europese regeringen voor miljoenen heeft opgelicht en nu op drie continenten door Interpol wordt gezocht? En de kleurrijke traditie van deze eilanden wordt tegenwoordig voortgezet door de Columbiaanse cocaïnesmokkelaars. Ze hebben van Cain Cay een overslaghaven gemaakt. Je had daar echt beter niet aan land kunnen gaan. Tenzij je tegenwoordig zelf in die branche werkt, natuurlijk.’

Hij kijkt Gramm aan en wacht even. Gramm zwijgt.

‘Het zijn Zuid-Amerikanen,’ zegt Blackwell. ‘En Zuid-Amerikanen zijn, als je me een kleine woordspeling wilt vergeven, een lichtgeraakt soort mensen.’

Hij grinnikt en drinkt zijn glas leeg.

‘Vertel eens,’ zegt hij. ‘Hoe voelt het om neergeschoten te worden? Dat moet een buitengewoon interessante ervaring zijn, als je er later aan terugdenkt.’

‘Het doet pijn,’ zegt Gramm.

Blackwell schiet in de lach.

‘Dorilea-dear,’ zegt hij. ‘Onze gast heeft een halve rib en een paar liter bloed verloren, maar niet zijn gevoel voor humor. Daar moet op gedronken worden.’

‘We gingen in Cain Cay aan land om water te halen,’ zegt Gramm. ‘Volgens de zeemansgids is het eiland onbewoond, maar toen we wegvoeren kwam er een klein vliegtuig binnen, zonder lichten. Hebben ze er een heel vliegveld gebouwd?’

‘Nee. Er is een oude airstrip uit de oorlog. Die zijn er overal op de Exuma’s. Hier in Stanchion ook, hoewel deze niet meer wordt gebruikt. Dat is een van de redenen waarom het geheim van mijn Peace & Plenty Beach Club zo goed bewaard blijft. Het doet me denken aan die mop over die sprinkhaan die Karel heet, maar dat is weer een ander verhaal.’

De spotvogel zingt op het dak.

‘Er is ook weleens op mij geschoten,’ zegt Blackwell, ‘maar ze hebben me altijd gemist. De laatste keer was op de rede van Luperón. Ik bevond mij daar in een buitengewoon interessante situatie, een situatie die mij ertoe dwong om mijn toekomstplannen heel snel en heel drastisch te herzien, en een nieuw leven te beginnen als eigenaar en algemeen directeur van de Peace & Plenty Beach Club. Achteraf bleek het allemaal een misverstand te zijn, maar ik slaagde er niet in om mijn vriend daarvan te overtuigen. De vriend die mij probeerde neer te schieten, bedoel ik.’

Hij kijkt Gramm aan, grijnst en tilt zijn glas als een groet op.

‘Waarom ben jij naar de Exuma’s gekomen, kapitein?’ vraagt hij. ‘Ook een misverstand? Of ben je op vakantie?’

‘Nee,’ zegt Gramm.

‘Het zou toch kunnen. In dit onbedorven paradijs. Eens zal hier iemand op vakantie komen.’

‘Ik kom uit Florida,’ zegt Gramm. ‘Machado heeft me gestuurd.’

‘Echt waar?’

Gramm knikt. Blackwell glimlacht.

‘En hoe is het met onze wederzijdse vriend, de weledele heer Machado?’ zegt hij. ‘Geen problemen met de gezondheid, hoop ik? Delighted! Laten we drinken op de gezondheid van de weledele heer Machado. Moge hij honderd jaar worden!’

‘Hij wil weten wat er met de Galant Lady is gebeurd.’

‘Echt waar?’

‘En met de lading.’

‘En de schipper? Is hij ook bezorgd om de schipper? Delighted! Vertel hem maar dat het uitstekend met mij gaat, zowel lichamelijk als geestelijk.’

‘Wat is er gebeurd, Frank?’ zegt Gramm. ‘Waar is de Galant Lady? Waarom ben je niet teruggekomen?’

‘Het is een lang verhaal,’ zegt Blackwell. ‘We waren buitengaats, twintig mijl van Hispaniola –’

Hij stopt en kijkt de vrouw achter de bar aan.

‘Dorilea-dear, ga maar vast. Ik denk niet dat er nog andere klanten komen vandaag.’

De vrouw wacht.

‘Je krijgt de rest van de dag vrij,’ zegt Blackwell. ‘De kapitein en ik redden onszelf wel.’

De vrouw zet een fles whisky op de bar en veegt haar handen af.

‘Hoe lang blijf je bij ons, kapitein?’ vraagt ze aan Gramm.

‘Dat weet ik nog niet,’ zegt hij.

‘Je mag nog niet weg, hoor,’ zegt ze. ‘Je bent nog lang niet beter.’

‘Weet je waar de jongen uit Bimini is?’ vraagt Gramm. ‘Hij is niet op de boot.’

‘Hij is in het dorp,’ zegt de vrouw. ‘Hij heeft familie in het dorp, een tante, of eigenlijk een oud-tante. Ze is de moeder van Cecilia, die met Cockburn was getrouwd, de oude Cockburn, bedoel ik. Zijn zoon woonde bij mijn nicht tot ze hem eruit schopte.’

Ze komt achter de bar vandaan en loopt naar de deur. Midden in het clubgebouwtje gaat ze op haar tenen staan en doet een grote ventilator uit. De ventilator hangt aan het plafond en lijkt op de propeller van een vliegtuig.

‘Wat heeft Machado je verteld?’ vraagt Blackwell als Gramm en hij alleen zijn.

‘Dat je op weg was naar Santo Domingo en dat hij sinds je vertrek uit Fort Lauderdale niets meer van je heeft gehoord.’

‘Heeft hij je betaald om te gaan zoeken?’

‘Niet direct.’

‘Dat zou me ook verbazen. Zo ken ik Machado niet.’

‘Ik krijg de helft van het verzekeringsgeld als ik kan bewijzen dat de Galant Lady is vergaan.’ zegt Gramm.

Blackwell schiet in de lach.

‘Natuurlijk. Daar had ik zelf aan moeten denken. Zo ken ik je weer, kapitein Gramm. Taai als een oude schoen. Helaas moet ik je teleurstellen. De Galant Lady ligt hier veilig en wel voor anker in Stanchion Cay.’

Blackwell schenkt de glazen vol.

‘Het is echt een lang verhaal, kapitein,’ zegt hij. ‘We waren buitengaats, twintig mijl van Hispaniola. Het was een heldere nacht, de maan kwam op in het oosten en de zee was kalm. Ik stond alleen in de stuurhut. De machinist was benedendeks. Voor de boeg sprong ineens een dolfijn op. Hij glinsterde in het maanlicht, maakte een pirouette op zijn staart en viel languit terug in het water. Toen kreeg ik een idee. We waren op weg naar Santo Domingo met een lading auto-onderdelen, maar hadden in Fort Lauderdale ook afgekeurde vuurwapens en ammunitie aan boord genomen en de machinist had zijn eigen nevenhandeltje, voornamelijk in amfetamine en pornografie. Volgens de instructies van Machado moest ik op de rede van Santo Domingo voor anker gaan. Een sloep zou de contrabande naar het strand brengen. Daarna konden wij inklaren en de auto-onderdelen lossen.

Dit was mijn idee: ik verkoop de wapens voor eigen rekening voor we in Santo Domingo aankomen en aan Machado’s vrienden vertel ik dat ik de handel overboord moest gooien omdat er een patrouilleboot van de kustwacht naderde.

Toen sprong de dolfijn opnieuw op uit het water. Je weet hoe dolfijnen soms een hele tijd bij een boot blijven. En ik verlegde mijn koers naar Luperón.’

Blackwell pakt zijn glas op en tekent met zijn vinger een hoek in het vocht op de bar, alsof hij de nieuwe koers aangeeft.

‘Ik zei aanvankelijk niets tegen de machinist. Hij was een neef of een achterneef van Machado. Zoals je weet zijn alle Cubanen in Zuid-Florida aan elkaar verwant. Toen we op de rede van Luperón voor anker gingen gaf ik hem de keus.’

Blackwell kijkt Gramm aan.

‘Meedoen met mijn plan, of drossen.’

Dan kijkt hij bedroefd naar zijn glas.

‘De machinist wilde geen van beide. Hij wilde vechten.’

Blackwell fronst zijn wenkbrauwen.

‘Ik mag hem niet langer “de machinist” te noemen,’ zegt hij. ‘Hij heette Antonio. Hij was een mens. Een individu. Een zeeman die rust in zijn zeemansgraf.’

Het is een tijdlang stil.

‘Vaak,’ zegt Blackwell ten slotte, ‘als ik alleen in de stuurhut sta, koersen mijn gedachten naar de dood. Op heldere nachten, als ik voortzwoeg over de oeverloze zee, onder een oneindige sterrenhemel, besef ik hoe nietig de mens is.’

‘Heb je hem vermoord?’ zegt Gramm.

‘Ach, kapitein, je stelt het zo cru,’ zegt Blackwell. ‘Het was een misverstand.’

VIII

De Exuma’s zijn in feite slechts een smalle, rafelige rand van koraalrotsen tussen de oceaan en het ondiepe water van de Grote Bahama Bank.

De jongen komt rennend uit het dorp en springt op de steiger.

‘Hallo, cop’m,’ zegt hij. ‘Meneer Haines zei dat u naar mij zocht.’

‘Wie is meneer Haines?’

‘Meneer Haines is getrouwd met de nicht van Miss Dorilea, cop’m. Met de oudste nicht, bedoel ik.’

Gramm zit in de kuip, in de schaduw van een oud zeil dat hij over de giek heeft gespannen.

‘Bent u weer helemaal beter, cop’m?’

‘Nog een paar dagen,’ zegt Gramm. ‘Dan kan het grote verband er af.’

‘En zeilen we dan verder?’

Gramm kijkt de jongen aan.

‘Ik heb je laten roepen om af te rekenen,’ zegt hij.

Het gezicht van de jongen verzakt.

‘Ik heb je niet meer nodig,’ zegt Gramm. ‘Je zou werken van Bimini tot de Exuma’s. Dat was de afspraak.’

‘Maar, cop’m...’

‘Je kan met de mailboot terug naar huis. De mailboot kan nu elke dag komen. Ik denk dat ze in New Providence hebben gewacht tot de Noorder voorbij was. En als ik vertrek voor de mailboot aankomt, kun je zolang bij je tante in de winkel logeren.’

Gramm pakt het logboek. De jongen is op de bodem van de kuip gaan zitten.

‘Ik zal je betalen voor je totaal aantal dagen,’ zegt Gramm, ‘en een week extra rekenen omdat je goed gewerkt hebt.’

‘Maar cop’m...’

‘Niet tevreden?’

‘Nee, cop’m. Ja, cop’m. Ik bedoel, dat kan niet, cop’m. U kunt niet alleen verder gaan.’

Gramm schiet even in de lach, hoewel het pijn doet in zijn borst.

‘Waarom niet, jongen?’

‘U loopt aan de grond. Overal. Er zijn overal riffen en rotsen en zandplaten. U heeft het zelf gezien.’

‘We zijn over de Grote Bahama Bank heen. Het ergste is achter de rug.’

De jongen schudt zijn hoofd.

‘Het kan niet, cop’m. Zelfs cop’m Edmond voer niet alleen en hij komt uit Bimini. U kent de eilanden niet, cop’m, en u bent nog niet eens helemaal beter. U heeft nog een gat in uw borst. U kunt niet alleen verder gaan. Zelfs cop’m Edmond voer niet zonder mij.’

‘Er is niets aan te doen, jongen. Zelfs als ik je kon gebruiken kon je nog niet meevaren, want ik ga niet terug naar Bimini. Ik steek niet nog een keer de Bahama Bank over. Ik ga buitengaats terug naar Florida.’

‘Gaat u terug naar Florida?’

‘Ja.’

Gramm staat op.

‘Hier is je geld. Je hebt het verdiend.’

Hij steekt zijn hand uit. De jongen kijkt hem ontgoocheld aan.

‘Zelfs cop’m Edmond voer niet zonder mij,’ zegt hij.

IX

Veel rotsen die nu nauwelijks zichtbaar zijn staken in de ijstijd meters boven de zee uit en namen als gevolg van wind, golfslag en erosie grillige vormen aan voor ze weer onder water verdwenen.

Het strand strekt zich uit tot aan de rotsen bij Big Major’s Cut. Aan de overkant van het zeegat ligt het strand van Bitter Conch Cay tot aan de lage zwarte klippen van Fowl Cay. Aan de binnenkant van het zeegat steken rotsen boven het water uit en achter de rotsen ligt een brede zandplaat en daarachter een geul van donkerblauw water en achter de geul ligt een tweede zandplaat die zich vertakt naar het noorden tot aan de vlakke kust van Pine Island. Daar reikt het strand tot aan de rotsen van Sampson Cay, en naar het westen tot drie kleine eilandjes aan een geul die verloopt en verdwijnt in een zandplaat die zich uitstrekt tot aan de horizon. Er is zoveel ruimte dat je ervan wankelt.

Rolle en Kenny lopen met hun snorkels over het strand.

‘We moeten opschieten,’ zegt Kenny. ‘Je kan alleen maar met dood tij naar de andere kant zwemmen.’

‘Heb jij de grot zelf ontdekt?’

‘Oh, nee. De grot is al heel oud. Al uit de tijd van de zeerovers. Maar niemand durft er meer in, omdat het zo gevaarlijk is. Ik ken geen enkele jongen op het eiland die het durft.’

‘Jij wel?’

‘Ja. Ik wel.’

‘Wat heb je gezien? Is het er helemaal donker?’

‘Ik ben er nog niet echt helemaal in geweest, want je moet het precies goed uitmikken. De ingang van de grot is onder water. Je kan er alleen maar in als het tij uitloopt. Maar met uitlopend tij kan je het zeegat niet overzwemmen, want dan word je gelijk meegesleurd naar de oceaan en dan kom je nooit meer terug en dan kan je het verder wel vergeten.’

Op de punt van het eiland, bij de lage rotsen aan de rand van Big Major’s Cut, blijven de jongens staan. Hoewel het dood tij is, is het water in het zeegat overal in beweging. De oostenwind jaagt een parade van donkerblauwe golven door de opening.

‘Kunnen we erover?’ vraagt Rolle.

‘Natuurlijk,’ zegt Kenny. ‘Dit stelt niets voor. Ik ben er weleens over gezwommen toen het zelfs voor de mailboot te ruw was.’

‘Komt de mailboot hierdoor?’

‘Meestal wel. Alleen als de wind tegen het tij inwaait, dan wachten ze. Of als het heel slecht weer is, dan gaan ze erdoor bij Ship Channel Cay.’

Rolle kijkt even op over de zee.

‘Ik ga met de mailboot terug,’ zegt hij.

Voor het strand van Bitter Conch Cay ligt een rotsachtig eiland. De onderkant is door het tij zo uitgehold dat het bij laag water op een reusachtige paddestoel lijkt. De jongens zwemmen door het zeegat.

‘Je moet niet te dichtbij komen,’ zegt Kenny. ‘De rots zit aan alle kanten vol met vuurkoraal.’

Hij zwemt naar de achterkant van het eilandje en zet zijn snorkel op.

‘Waar is de ingang?’ vraagt Rolle.

Kenny wijst naar beneden en de jongens duiken. Een grote school gele mojarra’s vult de zee om hen heen en beneemt hen het zicht. De vissen zwemmen snel maar niet in paniek heen en weer, alsof ze voor de ingang van de grot een balspel doen.

Het vuurkoraal groeit in oranje vlekken op de rots alsof het er met een losse kwast op is geschilderd. De jongens komen nog een keer boven water.

‘Diep ademhalen,’ zegt Kenny. ‘Nu!’

Hij duikt en zwemt voor Rolle uit naar een donkere, horizontale spleet in de rotsen die lijkt op een open mond met vegen oranje koraal op de lippen. Als ze dichterbij komen schieten engelvisjes uit de spleet naar voren en vluchten weg. Zodra de jongens onder de rots zijn ziet Rolle licht. Het water in de grot is niet zwart, zoals hij had verwacht, maar vol blauwe stralen en golvende weerkaatsingen. Hij wil doorzwemmen, maar Kenny trekt plotseling hard aan zijn arm en trekt hem naar achteren. Rolle schrikt, ademt uit en schiet naar de oppervlakte.

‘Zag je hem?’ zegt Kenny hijgend. ‘Zag je de murene? Een kanjer, mon. Zijn kop was zo groot als een kalebas. Zag je hem niet?’

‘Nee,’ zegt Rolle.

Ze doen hun snorkels af en trappen water.

‘Ik weet zeker dat ik hem gezien heb,’ zegt Kenny. ‘Hij zat vlakbij.’

‘Er is licht in de grot,’ zegt Rolle. ‘Alsof daarbinnen de zon schijnt. Laten we nog een keer duiken.’

‘Ben je gek, mon. Er zit een murene voor de ingang.’

‘Waar dan? Aan welke kant?’

‘Hij zit verstopt. Je kan alleen zijn kop zien.’

De jongens kijken elkaar aan.

‘Ik ben niet bang,’ zegt Kenny, ‘maar ik ben ook niet gek. En we hebben trouwens toch bijna geen tijd meer, want de vloed komt op. Kijk maar.’

Hij houdt zijn armen en benen stil en laat zich een eindje meedrijven op de stroming.

‘We moeten terug naar het strand.’

‘Nog één keer,’ zegt Rolle. ‘Ik ga voorop. Goed?’

Ze duiken opnieuw. Er zijn overal rotsen die op de kop van een murene lijken. Rolle zwemt de grot in. Het wordt donker om hem heen, maar als hij bijna buiten adem is begint het water boven hem ineens te schitteren. Hij schopt zichzelf omhoog en breekt door de oppervlakte.

‘Kenny! Moet je kijken!’ roept hij, maar hij is alleen. Kenny is teruggegaan.

De oorsprong van de eilanden is een geologisch mysterie. Hun koraal rust niet, zoals in het geval van de karakteristieke atollen in de Stille Zuidzee, op uitgebluste vulkanen, maar op het sediment van de Grote Bahama Bank. Ze werden vroeger beschouwd als een delta in de monding van de door Maury als een ‘Rivier in de Oceaan’ beschreven Golfstroom, en in de voor-wetenschappelijke tijd als overblijfselen van het verzonken continent Atlantis.

Stilte en licht. Rolle drijft op zijn rug in de grot, onder een hoog gewelf. Het licht komt binnen door scheuren en spleten in de bovenkant van de rots. Het lijkt alsof er van alle kanten kleine zonnetjes naar binnen schijnen. Hun stralen schitteren op de rotswand en vormen, waar ze de oppervlakte raken, lichtblauwe kolommen in het water. Het is zo stil dat Rolle onwillekeurig zijn adem inhoudt. Er is geen wind, zelfs geen tocht. Het water is vlak als een laken. Het klotst niet tegen de rotsen; er is zelfs nergens een luchtbel. Er druppelt niets, er ritselt niets, alleen het licht beweegt.

Rolle zwemt langzaam rond en kijkt verrukt om zich heen.

Een grot met licht. Zo groot dat de hele boot van cop’m Gromm erin zou passen. Met de mast erop. En alle zeilen. Een grot met licht en een echo. Is er een echo?

Hij trekt de snorkel uit zijn mond, ademt diep in en spert zijn mond open. Dan klemt hij snel zijn keel dicht. Hij durft niet te roepen en de stilte komt ineens van alle kanten dichterbij.

Waar is Kenny?

Hij zwemt zo snel als hij kan weg naar de opening van grot.

Waar is de murene?

Hij duikt en als hij buiten weer boven water komt merkt hij dat de stroming in het zeegat is toegenomen. Hij zwemt er met moeite tegenin. Kenny is nergens te bekennen, ook niet op het strand aan de overkant.

De vloed trekt hem meer dan honderd meter mee door een geul tussen het eiland en een brede zandplaat. Dan ontsnapt hij aan de stroming en kruipt hijgend op het strand.

Het is hier bijna even stil als in de grot. Hij hoort alleen de branding die aan de oostkant van het eiland tegen het rif slaat. Hij loopt in de richting van het dorp en ziet in de verte iets langs en donkers dat onder de vloedlijn in het zand ligt.

Een dolfijn.

Hij begint onmiddellijk te rennen.

Een gestrande dolfijn! Misschien leeft hij nog!

Dan remt hij af.

Het is geen dolfijn.

En loopt langzaam verder.

Het is een man.

Een dode man. Een dode zwarte man zonder kleren aan. Een naakte dode zwarte man die op zijn zij ligt, met zijn schouder in het zand. En met in zijn andere schouder een gapende muil van een wond. Een koude, blauw en roze wond zonder bloed. En een wond in zijn zij, alsof er met weerhaken aan het vlees is getrokken. En lange, als een halve maan gebogen rijen van kleine gaten met opgezwollen randen op zijn rug en zijn heup en zijn dij. En uit de andere dij steekt een dik bot met een versplinterde top, in plaats van een been. En de nek van de man is gebroken. Zijn hoofd ligt boven zijn lichaan alsof het er niet bij hoort, weggedraaid en omgerold en één groot bleek oog staart dom omhoog en het andere oog, en de wang en het oor en het grootste deel van de mond zijn verdwenen in de kloof die de haaien in het gezicht hebben gehakt.

X

De eilanden waren eens een paradijs, bewoond door vreedzame Taino-indianen. De kustwateren waren bevolkt door ontelbare bultrug-walvissen, loggerhoofd-schildpadden en monniksrobben, die nu als gevolg van de huidenjacht uitgestorven zijn.

Gramm staat op de steiger, omringd door jerrycans met water en dieselolie, blikken bonen en zakken met rijst, dozen crackers en flessen rum. Als hij alles aan boord heeft gebracht gaat hij naar de Beach Club. Frank Blackwell zit alleen aan de bar.

‘Je moet jezelf inschenken vandaag, kapitein,’ zegt hij. ‘Dorilea is op het strand. Ze loopt te zoeken. Het hele eiland loopt op het strand te zoeken.’

Gramm kijkt hem niet begrijpend aan.

‘Heb je niet gehoord wat er gebeurd is?’ zegt Blackwell. ‘Er is een dode Haïtiaan aangespoeld. Die jongen van jou heeft hem gevonden. Een half door de haaien opgevreten Haïtiaan.’

‘Ik heb niets gehoord,’ zegt Gramm. ‘Ik was aan het inladen.’

‘Hun boot moet hier in de buurt vergaan zijn,’ zegt Blackwell. ‘Iedereen is nu op het strand om te kijken waar de anderen zijn.’

‘Hoe weet je dat er meer zijn?’

‘Ze varen nooit alleen. Ze stouwen hun boten altijd tot de rand toe vol als ze uit Haïti vertrekken. Ik heb ze weleens met meer dan honderd in een oude garnalenschuit gezien. Als die boot niet te ver uit de kust vergaan is, is er een goede kans dat er nog meer aanspoelen. En dan is er ook een kans, en daar maken de brave burgers van Stanchion Cay zich eigenlijk zorgen over, dat een aantal schipbreukelingen het overleefd hebben.’

Blackwell schenkt zijn glas vol en schuift de fles over de bar.

‘Ze krijgen liever bezoek van dode Haïtianen, snap je. Levende Haïtianen hebben geen papieren en geen geld en geen eten, maar wel honger. Ze hebben nergens vrienden en niets meer te verliezen want ze zijn alles al kwijt. Levende Haïtianen, dat is narigheid.’

Hij heft het glas en grijnst.

‘Ze willen allemaal naar Florida. Snap jij dat nou? Ik ben juist blij dat ik daar weg ben. Ik denk dat mijn oude vrienden raar zouden opkijken als ik terug zou komen in Florida. Ik denk dat ik daar even welkom ben als een dode Haïtiaan. Ze zouden me waarschijnlijk niet eens herkennen. Of denken dat ik een zombie was. Laten we drinken op Florida, kapitein. Op de herinnering. Schenk nog eens in. Wanneer vertrek je?’

‘Morgenochtend, als het weer goed blijft. Weet je wanneer de mailboot komt? Die jongen uit Bimini moet terug naar huis.’

‘De mailboot komt met een zekere, zeer geheimzinnige regelmaat.’

‘Komen er andere schepen binnen die hem mee zouden kunnen nemen naar New Providence?’

‘Af en toe een tramp met een waardeloze lading en een kapitein uit Nicaragua of St. Kitts die altijd platzak is en van alles wil kopen op rekening van zijn reder in Panama. Maar daar kan je niet op rekenen en op de mailboot wel. De mailboot komt uiteindelijk altijd.’

Blackwell schenkt zijn glas bij en kijkt Gramm aan.

‘Wat ga je Machado vertellen?’ vraagt hij.

‘Dat weet ik nog niet. Dat hangt ervan af wat jij van plan bent. Je kan niet de rest van je leven hier op dit eiland blijven.’

‘Waarom niet? Ik ben dolgelukkig hier. Vertel dat maar aan je meneer Machado en dan zullen we nog weleens zien wat hij daaraan denkt te doen. Hij zou kunnen proberen om de politie te bellen, maar er is hier geen telefoon en ook geen politie. De authoriteiten hebben de Exuma’s al lang geleden verlaten. Vertel hem maar gewoon wat de feiten zijn.’

‘Machado betaalt niet voor de feiten. Hij betaalt alleen voor een wrak.’

‘Tja, daar kan ik je niet aan helpen.’

‘Ook niet als ik je een deel van het verzekeringsgeld geef?’

‘Hoeveel?’

‘Tien procent.’

‘Geen sprake van.’

‘Twintig?’

‘Besef je wel wat je vraagt? Je vraagt me om mijn eigen schip te laten zinken.’

‘De Galant Lady is nergens anders goed voor. Je kan er niet mee naar Santo Domingo, want daar liggen de vrienden van Machado te wachten en zodra je in Florida aankomt legt de kustwacht je aan de ketting. Je kan nergens naartoe met die boot.’

Blackwell knikt. Dan kijkt hij Gramm slim aan.

‘Behalve naar Haïti,’ zegt hij.

‘Wat?’

‘Haïti.’

Blackwell drinkt zijn glas leeg en schuift het aan de kant. Hij tekent met zijn vinger een denkbeeldige kaart op de bar.

‘Hier is Florida, hier in het midden zijn wij en daar is Haïti. Er wonen zes miljoen mensen en ze willen allemaal naar Amerika. Ze mogen niet, ze hebben geen papieren en geen geld, maar ze gaan toch, in oude vissersboten en tramps, in de eerste de beste lekkende schuit die ze kunnen vinden. Ze verdrinken bij bosjes en de paar die er in slagen om de Golfstroom over te steken, worden onderschept door de Amerikaanse kustwacht en onmiddellijk teruggestuurd. Maar een fractie bereikt het beloofde land. In Florida sturen ze elke cent die ze verdienen terug naar hun familie in Haïti, zodat die een plaatsje op een boot kunnen kopen. Het is een ware exodus, een menselijk drama van epische proporties en -’ Blackwell grijnst naar Gramm, ‘een buitenkans voor de zakenman.’

‘Je bent niet goed wijs. Je wordt in Florida onmiddellijk gearresteerd, met of zonder Haïtianen.’

‘Ik zei dat ik naar Haïti kon varen.’

‘En dan?’

Blackwell trekt zijn wenkbrauwen op.

‘Ik heb altijd een hoge dunk van je gehad, kapitein,’ zegt hij, ‘maar nu val je me toch een beetje tegen. Zie je niet hoe perfect onze twee schepen elkaar aanvullen? Jij kan ongehinderd elk zeegat in Florida binnenvaren. Niemand bekommert zich om een zeiljacht. Je kan wel van alles aan boord hebben, je kan wel een olifant aan boord hebben. Niemand kijkt er van op, zolang je hem maar benedendeks houdt. Een olifant, of veertig Haïtianen.’

Blackwell is even stil. Gramm zegt niets.

‘Hoeveel zou je er aan boord kunnen nemen?’ zegt Blackwell.

Gramm antwoordt niet.

‘Ik bedoel in theorie,’ zegt Blackwell. ‘In het hypothetische geval dat.’

‘Tien. Op zijn hoogst twaalf.’

‘Niet meer? Als je ze een beetje opvouwt en opstapelt?’

‘De Mola mola is maar achtenhalve meter lang.’

‘Okay. Het is toch alleen maar in het hypothetische geval dat. Hoe meer hoe beter, natuurlijk. Ze betalen per persoon, zoals je zult begrijpen. Maar het is maar een gedachtenspelletje. Ingegeven, moet ik je eerlijk zeggen, door een gevoel van onbehagen. Ik zie je niet graag met lege handen vertrekken. Oude vrienden, dat soort dingen. Ik wil niet sentimenteel doen, maar het speelt een rol. En het plan ligt zo voor de hand. Ik kan niet naar Florida, jij wel. Maar jij kan niet naar Haïti. Je boot zou daar onmiddellijk gestolen worden. Tenzij je voortdurend aan boord bleef. Dan zou je eerst gekeeld en in zee gegooid worden voordat je boot werd gestolen.’

‘En jouw boot wordt niet gestolen.’

‘Nee. Ik heb namelijk contacten in Haïti. Je dacht toch niet dat ik sinds vorig jaar niets anders had gedaan dan whisky drinken?’

Blackwell pakt de fles en schenkt de glazen bij.

‘Wat is de beste route van hier naar Florida?’ zegt hij. ‘Buitengaats, natuurlijk. Door North Channel en de oceaan op. Ik zou met zo’n kostbare en gevoelige lading niet de Bahama Bank oversteken en langs de eilanden varen. Wie weet wie je daar tegenkomt. Hoe lang doe je er over als je buitenom gaat? Een dag of vier als het weer een beetje meezit. Op z’n hoogst een week. Reken twaalf of laten we voor het gemak zeggen vijftien klanten, maal vijfhonderd is ruim zeven duizend dollar. Voor een week werken. Niet slecht. En het is niet eens echt werk, want je gaat toch terug naar Florida.’

‘Hoeveel betalen ze?’

‘Vijfhonderd.’

‘In totaal.’

‘Duizend. Gemiddeld duizend. In Haïti moet je een beetje flexibel zijn met je prijzen. We doen fifty-fifty en dan schiet ik er flink bij in, want ik moet natuurlijk ook mijn contacten onderhouden.’

‘Akkoord.’

‘Akkoord?’

‘Voor duizend.’

‘Wat bedoel je?’

‘Duizend per persoon.’

‘Dat kan niet, kapitein.’

‘En ik wil het geld hebben voor er iemand aan boord komt.’

‘Dat kan echt niet.’

‘Waarom niet, Frank? Je prijzen zijn toch flexibel? Bespreek het maar met je contacten. Waar laden we ze over? Hier op het eiland?’

‘Nee.’

‘Er is toch geen kustwacht hier, of politie?’

‘Oh, nee. Zoals ik je zei, de Exuma’s zijn al lang geleden door de authoriteiten verlaten. Daarom is het zo heerlijk rustig hier. De moeilijkheid is dat de brave burgers van Stanchion Cay niet van Haïtianen houden. Ze zouden een beroerte krijgen als ik hier met een scheepslading volksverhuizers binnenkwam en ik ben tot op zekere hoogte van hun gastvrijheid afhankelijk. Maar er zijn een heleboel andere eilanden hier. Weet je hoeveel eilanden er zijn?’

‘Ja.’

‘Driehonderdvijfenzestig.’

‘Ik weet het. Eén voor elke dag van het jaar.’

Het zuiden van de archipel vormde het leefgebied van de flamingo, de hutia en de Bahamiaanse kwartel, een niet-vliegende, op de dodo gelijkende vogel die eenzelfde lot was beschoren.

Het is praktisch volle maan. Ze kwam op kort nadat de zon onderging en staat nu hoog aan de hemel. De zee glanst en trilt en het strand ligt bleek uitgestrekt. Het maanlicht is zo sterk dat de bladeren van de rietpalmen als puntige schaduwen staan afgetekend in het zand. Gramm loopt over het strand. Hij is alleen. Het is al erg laat en alle huizen in het dorp zijn donker. De Beach Club is gesloten en ook op de steiger brandt geen licht.

Er zijn vleermuizen. Ze vliegen snel en doodstil heen en weer. Je kan ze alleen zien als ze dicht bij de maan zijn. Ze duiken uit het donker op als vliegende vissen uit de zee.

In het dorp jankt een hond.

Er is geen wind, maar boven Gramms hoofd ritselen de bladeren van een palm.

Uit het donker in de verte, aan de andere kant van de Beach Club komt ineens iets naar voren. Van een afstand lijkt het op de schaduw van een dier of een voorovergebogen man die snel en op handen en voeten naar het gebouwtje loopt en erachter, aan de donkere kant verdwijnt. Gramm blijft staan en houdt zijn adem in.

Er zijn geen golven, maar het tij loopt uit en een van de houten vissersboten trekt aan zijn meertouwen en schuurt onophoudelijk tegen de steiger.

Bij de Beach Club is het stil. Niets beweegt. Gramm loopt langzaam door.

Vleermuizen.

De hond jankt en de vissersboot schuurt en knarst. Honderden kleine krabben kruipen plotseling uit het zand en rennen om Gramms voeten heen naar het water. Hij loopt behoedzaam achter het gebouwtje van de Beach Club langs. Er is niets te zien. Hij hoort van ver weg, uit de mangrove aan de zuidkant van het eiland, de schorre roep van een reiger. Dan hoort hij voetstappen op het schelpenpad uit het dorp.

Overal vleermuizen.

Dorilea, de vrouw die in de club werkt en Gramms wond heeft verzorgd, komt het strand op. Ze draagt een olielamp, maar het maanlicht is zo helder dat je het vlammetje nauwelijks kunt zien. Ze loopt naar de steiger.

‘Kapitein Gramm!’ roept ze zacht. ‘Kapitein Gramm!’

‘Ik ben hier,’ zegt Gramm en hij stapt onder een dwergpalm uit in het maanlicht.

De vrouw blijft met een schok staan.

‘Ik schrik me een ongeluk,’ zegt ze. ‘Ik dacht even dat je een Haïtiaan was.’

‘Hebben jullie nog meer drenkelingen gevonden?’

‘Nee, en ook geen drijfhout of wrakstukken. Geen enkel spoor. Misschien was die arme man die Rolle heeft gevonden wel de enige.’

‘Arme man? Ik dacht dat jullie niet van Haïtianen hielden.’

‘Niemand houdt van dieven, maar als een mens zo aanspoelt, dan krijg je vanzelf medelijden. Dan denk je vanzelf, hoe zou hij heten? En dan moet je er ineens aan denken dat er niemand is die aan zijn moeder kan gaan vertellen wat er is geberud.’

De vrouw kijkt Gramm ernstig aan. Het wit van haar ogen glanst in het maanlicht. Dan glimlacht ze.

‘Nou ja,’ zegt ze. ‘Ik ben niet midden in de nacht hier naartoe gekomen om sentimenteel te doen. Ik ben gekomen om je iets te vertellen.’

‘We kunnen naar de kajuit van mijn boot gaan,’ zegt Gramm. ‘Daar kunnen we zitten en daar is licht en ook wel wat te drinken.’

‘Nee, laten we het strand op lopen. Dat praat makkelijker.’

Ze trekt haar schoenen uit.

‘Frank Blackwell vertelde dat je morgenochtend vertrekt.’

‘Als het weer goed blijft.’

‘Hoe is het met je borst?‘

‘Goed. Geen infectie. Je hebt het erg goed gedaan.’

‘Je zal er wel een flink litteken van overhouden.’

‘Ik beschouw het als een souvenir.’

Ze lopen vlak langs het water. Het is eb; het zand is nat en het glinstert in het donker. De vrouw geeft de olielamp aan Gramm, buigt voorover en pakt een kleine schelp op.

‘Waar ga je morgen naartoe?’ vraagt ze.

‘Terug naar Florida.’

‘Echt waar?’

‘Ik dacht dat je me wat kwam vertellen, maar in plaats daarvan stel je alleen maar vragen.’

‘Het zijn hele normale vragen.’

De wind is volledig gaan liggen. Er is geen rimpel op zee en de schaduwen van de rietpalmen liggen stil op het stand.

‘Waarom ben je naar Stanchion Cay gekomen?’

‘De jongen heeft me hier naartoe gebracht.’

‘Was je niet van plan om hier naartoe te komen?’

‘Nee, niet speciaal.’

‘Frank verwachtte je.’

‘Onmogelijk’

‘Wachtte hij op iemand anders dan? Er komt hier nooit iemand.’

‘Je stelt echt te veel vragen.’

‘Rustig maar. Ik had al begrepen dat je me niets wil vertellen. Hoeft ook niet, hoewel ik het wel jammer vind. Je zou me best kunnen vertrouwen.’

Ze blijven staan aan de rand van het water. Gramm probeert de vrouw aan te kijken, maar de maan staat achter haar hoofd en haar gezicht is donker.

‘Frank Blackwell en ik werkten voor dezelfde rederij,’ zegt hij. ‘Ik probeerde erachter te komen wat er met zijn schip was gebeurd.’

‘En dat weet je nu.’

‘Ja.’

De vrouw pakt Gramms arm en ze lopen door langs de vloedlijn.

‘Frank Blackwell kwam hier een jaar geleden,’ zegt ze. ‘Met die oude boot, de Galant Lady. Hij kwam uit Florida, net als jij, maar hij was heel wat minder terughoudend.’

Ze knijpt even in Gramms arm.

‘Ken je hem uit Florida?’

‘Ja, we waren vrienden.’

‘Ik ken hem ook persoonlijk,’ zegt de vrouw. ‘Daarom ben ik naar je toe gekomen.’

Gramm houdt de olielamp omhoog en kijkt haar aan.

‘Om je te waarschuwen,’ zegt ze.

Ze houdt haar hand voor de lamp.

‘Doe dat licht weg. Ik ben niet jong meer. Laten we doorlopen.’

Vleermuizen.

‘Frank was vanavond op zijn boot bezig,’ zegt de vrouw. ‘Hij vertrekt ook.’

‘Ik weet het.’

‘Ik weet niet wat jullie gaan doen en misschien heb je gelijk dat dat ook maar het beste is. Ik wil je alleen waarschuwen. Je kan Frank niet vertrouwen.’

‘Dat doe ik ook niet,’ zegt Gramm.

‘Ik bedoel niet alleen in de gewone zin van elkaar oplichten en liegen en bedriegen. Er is nog iets anders met Frank.’

‘Wat dan?’

‘Ik weet het niet precies.’

Ze lopen langzaam door.

‘De mensen hier op het eiland zijn bang voor hem. Ik ook. Waarom dacht je dat ik midden in de nacht naar je toe kom? Er zijn mensen die denken dat hij een schaduwvanger is.’

Het is even stil. De olielamp sputtert.

‘Ik ben van nature niet bijgelovig,’ zegt Gramm.

‘Ik ook niet,’ zegt de vrouw. ‘Maar er zijn mensen op het eiland die geloven dat hij contact heeft met het land van de doden.’

‘Waarom vertel je me dit allemaal?’

‘Begin jij nu vragen te stellen?’

‘Eén maar.’

‘Eén te veel. Zoals ik al zei, ik ben niet gekomen om sentimenteel te doen.’

Gramm zet olielamp in het zand en slaat zijn armen om de vrouw heen.

‘Je hebt me geweldig geholpen,’ zegt hij. ‘Dank je wel.’

Ze gaat op haar tenen staan en kust hem snel en haar borsten drukken even tegen hem aan.

‘Je moet niet gaan.’

‘Waarom niet?’

‘Je hoeft niet. Wil je niet blijven?’

‘Hier?’

‘Ja. Waarom niet?’

Gramm schiet in de lach.

‘Dorilea,’ zegt hij.

‘Ja, zo heet ik.’

‘Dat klinkt als een bloem.’

Ze lacht ook.

‘Echt waar,’ zegt Gramm. ‘Dorilea, azalea, begonia.’

Hij geeft haar de olielamp.

‘Laten we teruglopen,’ zegt ze. ‘Ik heb gezegd wat ik te zeggen had.’

Bij de steiger kust ze hem opnieuw.

‘Behouden vaart, kapitein Gramm.’

Zoals overal in de tropen duren de dagen en nachten ongeveer even lang. De tussenliggende tijd van schemering is veel korter dan in de hogere breedtes en het gebruikelijke onderscheid tussen burgerlijke, astronomische en navigators-schemering heeft hier geen betekenis. Soms lijkt het alsof de dag in een oogopslag begint.

De wind waait gestaag uit het oosten als de zon opkomt. In de lij van het eiland is de zee bijna vlak. Het is een goede dag om te zeilen.

Er is een visser op de steiger. Hij helpt Gramm met de landvasten.

‘Heb je de jongen uit Bimini gezien?’ vraagt Gramm. ‘Rolle, die met mij meegevaren is?’

‘Nee,’ zegt de visser. ‘Moet je op hem wachten?’

‘Nee, gooi maar los. Ik dacht alleen dat hij misschien zou komen zwaaien.’

Gramm staat op het dek. Hij vangt de landvasten die de visser naar hem toegooit.

‘Het is ook maar beter zo,’ zegt hij. ‘Als je die jongen ziet, doe hem dan de groeten van cop’m Gromm.’

XI

In de archipel geldt een westelijke magnetische variatie van ruim vijf graden. De variatie neemt elk jaar met zes minuten toe. Om verwarring te vermijden zijn in dit boek uitsluitend ware koersen opgenomen.

Gramm zit op de rand van de kuip, met zijn blote voet tegen de helmstok, en zeilt naar het zuiden. Ver achter de boot balanceert Stanchion Cay op de horizon. Een meeuw die hem een tijdlang gevolgd heeft, keert om en vliegt terug naar het eiland.

Tijd:1200. Positie: 24˚ 07’ N. 76˚ 29’ W. Koers: 165˚. Wind: ONO 4-5. Zon. Motoruren: 0. Humeur: 0.

Een uit twintig tinten blauw gewoven kleed van golven rolt weg naar de horizon en overal om hem heen is de enorme stilte van de blauwe lucht en dan breekt plotseling de fokkenschoot. Het zeil ontsnapt aan het leioog en waait wild klapperend als een vaandel naar voren. Gramm stuurt de boot naar de wind tot het grootzeil ook begint te klapperen. Hij gaat naar het voordek, trekt de loefschoot los en leidt hem om de mast, door het blok en om de lier. Hij trimt het zeil en valt af tot de wind de zeilen vult. Dan stuurt hij opnieuw de wind in en haalt de schoot aan. Hij gaat bijna overstag maar laat de fok niet overlopen. Hij trekt het roer terug en bindt de helmstok vast en de boot blijft stil bij de wind liggen.

De fokkenschoot is doorgesleten in het leioog. Het touw is oud, hard en broos. Gramm legt het bij andere restanten in het kielruim. Al zijn goede reservelijn is weggestouwd in het vooronder. Hij gaat het trapje af naar de kajuit, schuift zijwaarts langs de tafel en duwt met zijn rug en zijn elleboog het deurtje naar het vooronder open.

‘Ahoy, cop’m.’

Gramms hart slaat tegen zijn zere rib.

‘Ik ben het, cop’m.’

Gramm moet zich omdraaien en door zijn knieën buigen voor hij iets kan zien. Het luik van het vooronder is dicht en het is er donker. De jongen zit voorovergebogen in zijn kooi, met zijn achterhoofd tegen de balk van het dek.

‘Ik ben het.’

‘Godver -’

‘Sorry, cop’m.’

‘Godverdomme, wat doe jij hier?’

‘Ik ben meegekomen.’

‘Shit!’

‘Ik dacht dat u het misschien niet erg zou vinden.’

De boot wiegt in de wind. Gramm staat met opgetrokken schouders in de lage deuropening en zet zich schrap tegen de mast.

‘Niemand komt aan boord van mijn boot zonder het te vragen,’ zegt hij langzaam.

‘Ik heb het gevraagd, cop’m. Maar u zei nee.’

‘Het is nog steeds nee. Het is definitief absoluut zonder enige twijfel luid en duidelijk nee. Begrepen?’

Gramm buigt naar voren en steekt zijn wijsvinger uit naar de jongen.

‘Jij gaat met de eerste de beste vissersboot die we tegenkomen terug naar Stanchion Cay.’

‘Maar, cop’m -’

‘En als we geen boot tegenkomen kan je terugzwemmen.’

‘Maar cop’m, luister nou -’

‘En als je je mond niet dichthoudt, gooi ik je nu meteen overboord.’

Gramm pakt een stuk lijn, gaat naar het voordek en repareert de fokkenschoot.

‘Als de wind verder in het zuiden zat bracht ik je zelf terug naar Stanchion Cay,’ roept hij naar Rolle, die schuw opkijkt uit het luik. ‘Verdomme, jongen, als ik je een paar uur eerder had gevonden was ik ook met deze wind nog teruggezeild.’

Hij loeft op tot de boot op haar oude koers ligt en aan het eind van de middag gaat hij voor anker in de lij van Van Sant Cay. Rolle houdt zich schuil in het vooronder. Gramm kookt rijst en bonen en zet de pan op de tafel in de kajuit. Hij stampt op de vloer en roept: ‘Kom eten!’

‘Nee, dank u, cop’m,’ zegt de jongen. ‘Ik dacht -’

‘Je moet niet denken. Je moet gewoon doen wat ik zeg.’

De jongen komt te voorschijn en gaat met gebogen hoofd aan de tafel zitten.

‘Wanneer ben je aan boord gekomen?’ vraagt Gramm.

‘Gisteravond, cop’m, toen u met Miss Dorilea op het strand was.’

‘Wist zij van je plan af?’

‘Oh, nee, cop’m. Ik heb het allemaal alleen gedaan. Ik zat in het donker te wachten en toen zag ik u met Miss Dorilea het strand op gaan. Maar zij wist niet waar ik was. Ik heb het helemaal alleen gedaan. Ik heb zelfs niets tegen Kenny gezegd.’

‘Wie is Kenny?’

‘Hij is mijn neef, cop’m. Hij woont op Stanchion Cay. Mijn tante van de blauwe winkel is ook zijn tante. Ze was getrouwd met Chub, de scheepstimmerman die nu dood is en eigenlijk twee vrouwen had en de ene was de zuster van Kenny’s grootmoeder, en daarom is ze in de winkel gaan wonen, maar omdat ze nog steeds met Chub getrouwd was heet ze Gwendolyn Chub in plaats van Cockburn.’

‘En je hebt ook niets tegen je tante Gwendolyn gezegd?’

‘Oh, nee, cop’m, wat dacht je? Tegen dat klerewijf? Zo noemt Kenny haar, cop’m.’

‘Denk je niet dat als je zomaar ineens verdwijnt, het hele eiland naar je gaat lopen zoeken?’

‘Oh, nee, cop’m. Wie geeft er nou om Rolle uit Bimini?’

De jongen kijkt Gramm even aan.

‘Ze denken allemaal dat ik gewoon met u verder gevaren ben.’

‘Dan vergissen ze zich. En jij ook. Ik heb je hulp niet meer nodig en ik heb je al eerder uitgelegd dat ik niet terugga naar Bimini.’

‘Dat weet ik, cop’m. Daar heb ik over nagedacht.’

‘Oh ja?’

‘Ja, cop’m. U hoeft mij niet te betalen, als ik mee mag varen naar Florida.’

Gramm is zo verbaasd dat hij in de lach schiet.

‘Een briljant idee,’ zegt hij. ‘Ga gezellig mee naar Florida. En wat ga je daar doen?’

‘Daar heb ik nog niet over nagedacht, cop’m. Ik dacht alleen dat u het misschien goed zou vinden als ik voor niks voor u zou werken. Het was toen ik de dode man op het strand vond. Hij wilde naar Florida, maar hij heeft het niet gehaald. Toen dacht ik, misschien kan ik in zijn plaats gaan.’

Gramm schudt zijn hoofd.

‘Ik zal voor niks werken, cop’m,’ zegt de jongen.

‘Heb je een paspoort?’

‘Nee, cop’m.’

‘En een visum?’

‘Nee, cop’m.’

‘Hoe dacht je dan het land binnen te komen?’

‘Ik dacht dat u me misschien zou kunnen helpen.’

‘En ik de gevangenis indraaien en mijn boot kwijtraken als de kustwacht jou vindt. Geen sprake van. Je bent aan het verkeerde adres, jongen. Jij gaat op de eerste de beste boot die we tegenkomen terug naar Stanchion Cay.’

De hele nacht waait de passaat bestendig uit het oosten en de Mola mola ligt rustig aan één anker in de lij van het eilandje. ’s Morgens zeilen Gramm en Rolle vroeg weg. Om negen uur zien ze een klein vrachtschip. Gramm pakt zijn verrekijker.

‘Hooguit twee mijl bij ons vandaan,’ zegt hij. ‘En ze vaart naar het noorden.’

Hij geeft de verrekijker aan Rolle.

‘Kijk of je een naam of een vlag kunt onderscheiden.’

De scheepsradio is in de kajuit. Gramm klimt het trapje af en pakt de microfoon.

‘Vrachtschip aan stuurboord! Vrachtschip aan stuurboord. Dit is het zeiljacht Mola mola op reciproque koers. Ontvangt u mij? Over.’

Er komt geen antwoord.

‘Zie je een naam?’ roept Gramm door het grote luik.

‘Nee, cop’m,’ zegt de jongen. ‘Niks.’

‘Vrachtschip aan stuurboord! Dit is de Mola mola. Ontvangt u mij? Over.’

Stilte.

‘Hij heeft zijn radio niet aan.’

‘Cop’m Gromm!’ roept Rolle van dek. ‘Het is een oude tramp. Dezelfde tramp die we in de Bocht van Eleuthera hebben gezien.’

Gramm kijkt door het luik.

‘Ik wed dat hij helemaal naar Nassau gaat. Hij had je zo mee kunnen nemen.’

Hij pakt opnieuw de microfoon.

‘Dit is de Mola mola. Ontvangt u mij?’

Stilte.

‘Hij luistert niet naar zijn radio. Fijne zeeman. Maar er zijn vast wel andere schepen in de buurt.’

Gramm schakelt de radio om.

‘Oproep aan alle schepen! Oproep aan alle schepen! Dit is de Mola mola standing-by op kanaal 16.’

Later op de dag herhaalt hij de oproep nog twee keer, maar er komt geen antwoord.

Tijd: 1200. Positie: ten W van Harvey’s Spit, een zandbank. Wind: ONO 4-5. Zon. Koers: 165˚ Opmerkingen: accu 1 < 12,4 Volt.

‘Waar gaan we naartoe, cop’m Gromm?’

‘Jij gaat nergens naartoe.’

‘Nee, cop’m.’

‘Jij gaat terug naar huis.’

‘Ja, cop’m.’

‘Naar je tante.’

‘Ik begrijp het, cop’m, maar ik bedoel, waar gaat de Mola mola naartoe?’

De tramp is al lang achter de horizon verdwenen. In het oosten liggen drie kleine, lage eilanden. Het kleinste is niet meer dan een groep kale, bruine rotsen.

‘Zal ik het roer overnemen, cop’m?’

‘Nee.’

‘Dat kunt u even uitrusten.’

‘Ik voel me prima.’

‘Ik bedoel, ik ben nu toch eenmaal aan boord, dan kan ik net zo goed meewerken.’

‘Nee.’

‘Zolang ik aan boord ben, bedoel ik.’

Drie vogels vliegen over de boot. Ze zijn wit, maar groter dan meeuwen.

‘Zal ik in de mast klimmen, cop’m?’

‘Nee.’

‘Misschien zijn er hier rotsen en riffen die niet op uw kaart staan.’

‘Maak je maar geen zorgen.’

‘Maar cop’m -’

‘Jij blijft zitten waar je zit.’

‘Cop’m Edmond zei altijd -’

‘En je houdt je mond dicht, anders sluit ik je op in het vooronder.’

XII

Schepen met een matige diepgang kunnen aan de lijzijde van de eilanden naar het zuiden varen en zodoende bescherming vinden tegen de golfslag van de oceaan. Veel van de zuidelijke of buiteneilanden zijn te klein om regenwater vast te houden en maken een barre en desolate indruk. Op de grotere eilanden vestigden zich na de Amerikaanse revolutie planters uit Noord en Zuid Carolina die trouw bleven aan de Engelse koning. Ze brachten hun slaven mee. Toen de slavernij werd afgeschaft vervielen deze loyalistische plantages snel. Nederzettingen werden verlaten en lieten vrijwel geen sporen na, hoewel op sommige eilanden nog verwilderde geiten en zwijnen leven.

Op een heuvel op de zuidpunt van het eiland staat een grote kegel van losse stenen. Gramm en Rolle kunnen hem al zien als ze nog meer dan een mijl uit de kust zijn. Onder de heuvel ligt een open baai met een lang wit strand.

‘Gaan we hier voor anker, cop’m?’ vraagt de jongen.

‘Ja,’ zegt Gramm. ‘Als het water diep genoeg is.’

‘Wat doet die stapel stenen daar? Het lijkt wel een toren.’

‘Het is een baken. Iemand heeft daar een baken gebouwd.’

De heuvel is begroeid met zilverpalmen en laurier.

‘Dit is Hade’s Cay,’ zegt Gramm.

De baai is breed en open, maar hij ligt in de luwte van het eiland en het water is vlak en stil. Er is geen stroming. Het is een goede rede zolang de wind niet naar het westen draait. Voor Gramm en Rolle in de dinghy klimmen om naar het eiland te roeien gaat Gramm de kajuit in en maakt het bergvak onder zijn kooi open. Hij pakt het geweer, laadt het en steekt een handvol losse patronen in zijn zak.

‘Woont er een boemon op deze cay, cop’m?’ vraagt de jongen.

Gramm geeft geen antwoord.

‘Kenny zegt dat de boemon altijd -’

Gramm grijpt de jongen bij zijn shirt en kijkt hem woest aan.

‘Je moet heel goed naar mij luisteren,’ snauwt hij, ‘want ik leg je dit maar één keer uit. We gaan aan land om te kijken of er hier iemand is. Wat er ook gebeurt, je blijft bij mij in de buurt en je doet precies wat ik zeg. Ook als er hier over een paar dagen een ander schip binnenkomt. Je doet precies wat ik zeg. Begrepen? En je doet het meteen, zonder stomme vragen te stellen.’

Hade’s Cay is zes kilometer lang en ongeveer één kilometer breed. Volgens de zeemansgids van de Admiraliteit (Derde editie, 1885) is er een betrouwbare zoetwaterbron niet ver van de zuid-oost punt. Het eiland is sindsdien echter niet meer opgemeten of beschreven. Het is onbewoond.

Gramm en Rolle roeien naar het strand. Ze worden opgewacht door tientallen leguanen die hen met uitgestrekte nekken, scheve koppen en stille ogen aankijken.

Er is nergens een pad, maar door op de rotsen boven het strand te klimmen slagen Gramm en Rolle er toch in om de top van de heuvel te bereiken. Ze kunnen de Mola mola in de baai zien liggen. Achter hen strekt zich een smalle, dichtbegroeide vallei uit die onbegaanbaar lijkt. Aan de oostkant van het eiland ligt een tweede rij heuvels die de oceaan aan het oog onttrekken. Er is nergens een pad of een spoor. Gramm en Rolle gaan terug naar het strand. Ze lopen langs de vloedlijn en jagen de leguanen voor zich uit. Het strand is op verschillende plaatsen opgebroken door rotsen die ver in zee steken. Aan het eind van de baai zijn de rotsen zo steil dat Gramm en Rolle er niet overheen kunnen klimmen. Ze gaan landinwaarts en kruipen onder de laurier omhoog tot ze bij een kloof in de heuvel komen. Ze vallen er bijna in, doordat de randen dichtbegroeid en nauwelijks te onderscheiden zijn.

‘Het is een grot, cop’m.’

Rolle pakt Gramms hand en laat zich voorzichtig naar beneden zakken.

‘Het is een grot. Er is een opening.’

Hij laat Gramm los.

‘Ik kan er doorheen.’

Een stuk steen rolt omlaag in de kloof.

‘Het is een echte grot, cop’m.’

Rolle klautert opgewonden terug.

‘We moeten een lamp gaan halen, cop’m. We hebben een grot ontdekt. Misschien is het wel de grot van Cop’m Kidd. Misschien liggen er wel doodshoofden in.’

Gramm stuurt de jongen naar de boot om zaklantaarns te halen. Hij blijft zelf bij de kloof. Hij laat zich voorzichtig omlaag zakken, met het geweer op zijn rug. De opening van de grot is zo klein dat hij alleen op handen en voeten naar binnen kan en het geweer voor zich uit moet schuiven. Voor zijn ogen aan het donker zijn gewend en hij iets kan zien, ruikt hij de grot. Hij ruikt geen steen of vocht of schimmel of koele muffe lucht, maar iets scherps en zuurs. Het licht dat door de opening naar binnen komt, trekt op om hem heen. De wanden en de vloer zijn bruin en glad alsof de zee er duizenden jaren doorheen gespoeld heeft. Achterin is een tweede opening. Hij kruipt er naartoe en als hij er doorheen is, voelt hij de kou van een grote ondergrondse ruimte. Hij kan niets zien. Het daglicht achter hem is te zwak en lost op in het donker. In plaats van licht is er stank, scherpe, zure, doordringende stank. Gramm houdt zijn neus dicht en zijn hand voor zijn mond. Het zuur prikt in zijn ogen en hij knijpt ze dicht. Dan hoort hij zacht geritsel van bladeren.

Er zijn geen bomen in een grot.

Geknisper, van een vuur dat bijna uit is.

Of geknerp van voetstappen op een schelpenpad.

Of zacht geknars van tanden, op de achtergrond.

Gramm klemt het geweer tegen zich aan en kruipt achteruit terug naar de opening van de grot. Daar wacht hij op Rolle. De jongen is buiten adem en buiten zichzelf van opwinding als hij terugkomt van het strand.

‘Het is vast de grot van Cop’m Kidd, cop’m,’ zegt hij. ‘Ze hebben overal naar de grot van Cop’m Kidd gezocht, zelfs in Bimini, in North End. Ik heb het zelf gezien, achter het huis van meneer Osborne waar mijn tante toen woonde, de zuster van Margaret, bedoel ik, en – ’

Hij heeft een olielamp en een zaklantaarn meegenomen van de boot.

‘Cop’m Kidd gaf geen kwartier. Nooit. Als je je overgaf, spoelde hij je voeten. Dan zette hij je op de plank en dan prikte hij je met zijn sabel in je rug tot je helemaal doorliep naar het einde en dan viel je in het water waar de haaien al lagen te wachten. Er zwommen altijd haaien mee met het schip van Cop’m Kidd -’

Hij geeft de lampen aan Gramm en laat zich zakken in de kloof.

‘Bloedwraak -’

‘Hou je mond,’ zegt Gramm.

‘Als Kenny een van Cop’m Kidds mannen zou hebben vermoord, zou Cop’m Kidd achter mij aankomen, omdat Kenny’s tante die met Chub was getrouwd -’

‘Hou je mond.’

Gramm houdt de olielamp onhoog en schijnt met de zaklantaarn om zich heen. De grot is immens en onregelmatig als een doolhof. Gramms lichtbundel wordt keer op keer tegengehouden door halve wanden, de vloer is op veel plaatsen zo diep verzakt dat je alleen een zwarte schaduwplek ziet en overal zijn donkere gaten en tunnels en openingen.

‘Cop’m -’

De jongen pakt Gramm bij de arm. Hij fluistert.

‘Cop’m. Kijk. Daar boven.’

Gramm schijnt omhoog. Boven hun hoofd hangen vleermuizen. Duizenden vleermuizen. Ze slapen, maar hier en daar beweegt er een en maakt een ritselend geluid. Dan laat een van de vleermuizen zich vallen in Gramms lichtbundel, spreidt zijn vleugels uit en vliegt geluidloos rond.

‘Kom mee, cop’m,’ fluistert Rolle. ‘Als de andere ook wakker worden -’

Ze kruipen zachtjes terug naar de ingang van de grot, hijsen zich uit de kloof en gaan zonder te spreken terug naar het strand.

Tijd: 2200. Hade’s Cay. Voor anker. Diepte: 12 voet. Bodem: zand. Wind: ONO 4. Volle maan. Opmerkingen: accu 1 weer < 12 V. De alternator?

XIII

De leguanen op de buiteneilanden hebben sinds de ijstijden een afzonderlijke evolutie doorgemaakt en onderscheiden zich in verschillende opzichten van hun noordelijke soortgenoten op New Providence en Abaco. Ze hebben, net als de aan hen verwante maar veel kleinere anolis-hagedissen, een geheimzinnig derde oog dat zich boven de twee gewone ogen bevindt. Het heeft een lens en een netvlies en is in het algemeen een goed ontwikkeld orgaan dat is afgedekt door een laagje doorzichtige huid. De functie van dit derde oog wordt door herpetologen niet begrepen.

Gramm en Rolle lopen langs een inham die bijna helemaal is drooggevallen. Ze dragen twee jerrycans en het geweer. Het is laag water en de wortels van de mangrove steken als spinnenpoten op uit het zand.

‘Ik heb gisteravond nagedacht, cop’m -’

‘Alweer? Je moet er geen gewoonte van maken.’

‘Wat bedoelt u?’

‘Niets. Laat maar.’

‘Ik had gedacht dat ik misschien als we in Florida aankomen -’

‘Jij gaat niet naar Florida.’

Krabben rennen heen en weer onder de mangroven en overal in het zand vallen kleine gaten open, de tunnels van ingegraven schelpen die naar lucht happen.

‘Is het mooi weer in Florida, cop’m?’

‘Altijd. Je wordt er gek van.’

‘Wat bedoelt u?”

‘Laat maar.’

Drie flamingo’s springen op uit het ondiepe water en vliegen weg naar de mond van de inham.

‘Cop’m?’

‘Ja, wat nu?’

‘Wat voor schip komt er hier naar Hade’s Cay?’

Gramm geeft geen antwoord.

‘Zijn het smokkelaars?’

‘Je zou geen stomme vragen stellen. Weet je nog?’

De inham loopt dood in een onbegaanbare vlakte van drijfzand en mangrove. Gramm en Rolle gaan terug naar het strand. Als ze vanaf de rotsen omlaag klimmen zien ze verse sporen in het zand. Het is omgewoeld alsof er kinderen hebben gespeeld.

‘Cop’m! Kijk!’

‘Ik zie het.’

‘D’r is hier iemand, cop’m!’

Ze blijven staan en luisteren. Het is doodstil op het eiland. Ze horen alleen de wind in de palmen.

De jongen springt omlaag en rent voor Gramm uit.

‘Cop’m!’ roept hij. ‘Kom hier! Kom eens kijken wat ik gevonden heb!’

Er zijn geen voetsporen in het zand, maar de afdrukken van kleine gespleten hoeven.

‘Het lijken wel hertensporen,’ zegt Gramm. ‘Maar er zijn hier geen herten.’

Ze volgen de sporen over het strand tot een doorgang tussen de stenen en een opening in het struikgewas. Het is een paadje, maar zo smal dat ze er eerder op de dag zonder het op te merken voorbij gelopen zijn. Het leidt over de heuvel en omlaag door de lange vallei die het midden van het eiland vormt. Als ze voorovergebogen onder de bladeren van de stropalmen afdalen wordt plotseling de weg versperd door de restanten van een oude muur. Erachter is een cisterne die vol staat met donker water. En bij de cisterne staat een zwijn.

‘Cop’m,’ fluistert Rolle, die net over de afgebrokkelde muur kan kijken. ‘Pak je geweer. Die kunnen we opeten.’

Gramm verroert zich niet. Hij staart gespannen naar het zwijn.

‘Schiet ’m dood, cop’m, voor hij wegvlucht.’

Gramm snauwt binnensmonds.

‘Hou je mond.’

Het zwijn is mager en bruingevlekt en de punt van een van zijn tanden is afgebroken. Gramm gooit een steen in het water. Het zwijn schrikt en kijkt op. Hij knort en gromt. Hij wrijft zijn snuit over de grond alsof hij hem wil slijpen. Dan loopt hij een stukje naar links en een stukje naar rechts en hij gromt en wroet en rent dan plotseling en heel snel weg.

‘Waarom schoot u niet?’ vraagt de jongen.

Gramm klimt over de muur en knielt neer bij de cisterne. Hij schept met twee handen het water op en laat het gelijk weer vallen. Het zit vol met algenslijm, kikkerdril en waterpest.

XIV

De oostkant van het eiland is onherbergzaam. Een verraderlijk en vrijwel ononderbroken koraalrif ligt ruim tweehonderd meter van het strand. Deze kust is bij de dominante oostenwind bovendien een lage wal, en moet te allen tijde worden vermeden.

Gramm en de jongen blijven een week op Hade’s Cay. Ze vinden nog een grot en de bron die in de zeemansgids wordt beschreven en nog twee zwijnen en ontelbare leguanen, maar er zijn geen mensen op het eiland. Elke morgen stuurt Gramm de jongen naar een stenen baken op de top van de heuvel om te kijken of er schepen naderen en elke avond roept hij de Galant Lady op via de radio, maar hij krijgt nooit een antwoord.

‘Er komt hier niemand, cop’m,’ zegt de jongen. ‘Er komt hier nooit niemand. Hoe lang blijven we hier nog?’

‘Niet lang meer,’ zegt Gramm. ‘Ik wil hier weg zijn als het stormseizoen begint.’

Ze lopen met het geweer naar de rij van heuvels die de oostkant van het eiland vormen. De heuvels zijn rotsachtig en minder dicht begroeid dan aan de westkant en de struiken en de kleine stropalmen op de richel staan voor altijd scheef in de wind. Gramm en Rolle kunnen de branding al horen voor ze boven zijn.

De oceaan is gebogen. De horizon is zo breed dat je in je linker- en je rechterooghoek kunt zien dat de wereld rond is. Het water is donkerblauw, te donker en te diep om er doorheen te kunnen kijken en het lijkt erg zwaar. De zee is over de hele onafzienbare breedte en tot aan de horizon bedekt met lange golven met witte strepen op hun kruin. De Passaat drijft ze naar het eiland en ze rijzen omhoog als ze de kust naderen en klimmen tegen het rif op en vallen er overheen en rollen door tot ze in stukken breken tegen de rotsen langs het strand.

Het strand ligt hier vol met drijfhout dat jarenlang geduldig door de golven is opgestapeld. Er liggen ook gekleurde boeien en vaten en flessen en gescheurde netten. En een oranje rubber boot.

‘Cop’m! Kijk!’

‘Ik zie het.’

‘D’r is iemand aan land gekomen, cop’m!’

‘Shut up en down!’ snauwt Gramm. Hij duwt de jongen op de grond en pakt het geweer.

‘Maar cop’m –’

‘Shut up!’

De branding dreunt tegen het rif en boven hun hoofden ratelen de harde bladeren van de stropalmen in de wind. Op het strand is het doodstil. Gramm wacht. Hij houdt de jongen vast en wacht bijna een vol uur.

‘Zijn het de smokkelaars, cop’m?’ fluistert de jongen. ‘Gaan we ze opsporen?’

Ze klimmen over de rotsen omlaag naar het strand. De jongen holt naar de rubberboot.

‘Cop’m!’ roept hij. ‘Er staat een naam op!’

Gramm komt snel naderbij. De jongen kijkt hem schuw aan.

‘Ik kan niet zo goed lezen, cop’m.’

Op de boeg van de dinghy staat t/t Galant Lady.

Het rubberbootje lijkt onbeschadigd, maar het is helemaal leeg. Er ligt geen landvast in, geen zwemvest, geen roeiriemen, zelfs geen hoosblikje.

‘Ze komen van de Galant Lady,’ zegt de jongen opgewonden. ‘We moeten gaan zoeken, cop’m, Ze hebben vast een spoor gemaakt in het zand.’

Gramm schudt zijn hoofd.

‘Er is hier niemand aan land gekomen,’ zegt hij.

‘Hoe weet u dat?’

‘Je gaat hier niet aan land. Kijk maar naar de rotsen. En naar de branding.’

‘Misschien hadden ze geen keus.’

‘Waar zijn de roeiriemen?’

‘Verstopt. Die hebben ze natuurlijk verstopt.’

‘En waar is de boot? Waar is de Galant Lady?’

Rolle kijkt op naar de zee.

‘Denkt u -?’

‘De dinghy is aangespoeld.’

‘Misschien ligt de boot ergens anders voor anker,’ zegt Rolle. ‘Misschien is de dinghy door de stroming hier naartoe gedreven. Of door de wind.’

Hij kijkt Gramm aan.

‘Denkt u -?’

Gramm zwijgt.

‘Als de Galant Lady vergaan is,’ zegt de jongen, ‘zijn ze misschien in de dinghy ontsnapt en hier aangespoeld. De dinghy is nog helemaal heel.’

Hij duwt op het harde rubber.

‘Nergens een lek. Ze zijn vast aan land gekomen. Ze leven nog, cop’m. Vàst.’

Gramm gaat op een rots zitten. Hij legt het jachtgeweer op zijn knieën.

‘We moeten gaan zoeken, cop’m,’ zegt Rolle.

Hij trekt aan Gramms arm.

‘Als u die kant op gaat, ga ik de andere kant op en dan ontmoeten we elkaar hier weer.’

Gramm kijkt naar de golven die breken op het rif. De jongen rent weg over het strand.

‘Ahoy, Galant Lady!’ roept hij boven het gedreun van de branding uit. ‘Galant Lady!’

Hade’s Cay is het laatste, meest zuidelijke van de zogenaamde ‘buiteneilanden’.

‘Ahoy!’

Vanuit navigatieoogpunt vormt het het einde van de archipel.

Als ze die avond terugroeien naar de Mola mola is Gramm nog zwijgzamer dan gewoonlijk en ’s avonds, als de jongen al lang slaapt, blijft hij alleen in de kuip zitten. De maan komt op boven de heuvel waar het baken staat en de wind, die wekenlang onafgebroken uit het oosten heeft gewaaid, gaat plotseling liggen. Het maanlicht is helder, maar heel dun en stil. Het trekt een blinkende streep over het water en het strand glinstert. De Mola mola wordt niet langer door de wind op een plaats gehouden en zwenkt en draait in een onzichtbare stroming om haar anker heen. Gramm kijkt naar het strand.

Daar zijn ze weer.

Hij pakt zijn verrekijker.

Daar zijn de leguanen.

De boot drijft langzaam in grote cirkels en lussen rond in het midden van de baai en de ankertros windt zich om de kiel. De leguanen zijn uit het struikgewas gekomen en staan stil in het maanlicht op het strand.

Een heel legioen leguanen.

De Mola mola zwenkt rond in de onderstroom. Gramm staat op, klimt op het achterdek en blijft naar het eiland kijken.

Scheer je weg.

Hij zwaait met zijn armen. Dan ademt hij diep in, met zijn mond wijd open, en schreeuwt.

‘Scheer je weg!’

Rolle schrikt wakker in het vooronder

Dat was de cop’m.

Hij blijft stil liggen en luistert, maar hij hoort niets meer.

Het was maar een droom.

Gramm tuurt door de verrekijker.

Waar is Blackwell?

De Mola mola drijft over haar anker.

Waarom zeggen jullie niets? Mogen jullie niets zeggen? Net zoals de pelikanen?

Het is windstil, op het eiland is het stil en het water in de baai is spiegelglad.

‘Spréék, leguaan!’

Gramm schreeuwt met bulderende stem.

‘Waar is de Galant Lady?!’

In het vooronder klimt Rolle zachtjes uit zijn kooi. Hij houdt zijn adem in, doet het luik in het dek op een kier open en ziet in het maanlicht Gramm, die tegen de achterstag leunt en zijn gebalde vuist schudt naar het donkere eiland.

De cop’m is gek geworden.

Gramm pakt een zware ijzeren lierhendel en slingert hem uit alle macht in de richting van het eiland. De hendel valt ergens in het donker in het water. De jongen laat het luik zakken en kruipt snel terug in zijn kooi.

De cop’m is gek.

Gramm kijkt naar het strand.

Ze zwijgen. Altijd. Voorgoed.

Hij buigt voorover en gaat omlaag naar de kajuit. Hij spreidt de zeekaarten uit op de tafel.

De leguanen bewaren een geheim. Ze hebben iets verschrikkelijks gezien.

Rolle ligt doodstil in zijn kooi. Hij hoort Gramm mompelen achter het schot en is erg bang, maar na een tijdje valt hij toch weer in slaap. Gramm laat zijn passer over de zeekaart lopen en praat tegen zichzelf.

Ze hebben iets gezien dat zo verschrikkelijk was dat ze niet alleen daar niet meer over kunnen praten, maar nergens meer over.

Hij blaast de olielamp uit, maar hij blijft aan de tafel zitten.

Onzin. Leguanen zijn gewoon stomme hagedissen.

Maanlicht valt door het luik naar binnen, maar in alle hoeken van de kajuit is het donker.

Er is iets gebeurd en het plan is mislukt. Dat is alles.

De ankertros van de Mola mola schuurt tegen de kiel.

We moeten terug naar Florida.

De boot draait langzaam om haar as.

Het stormseizoen begint.

XV

Er zijn drie bevaarbare zeegaten die het relatief ondiepe water van de Grote Bahama Bank met de oceaan verbinden: Bitter Guana Cut, Farmer’s Cay Cut en de doorvaart ten noorden van Hade’s Cay, die de goed getroffen naam Last Chance Cut heeft. Alle andere zeegaten worden geplaagd door ondieptes, rotsen, voortdurend van vorm en plaats veranderende zandbanken en, als de wind en het tij tegen elkaar inwerken, door schrikrol en staande golven. Zij zijn voor veilige navigatie ongeschikt.

’s Morgens hoort Rolle een spotvogel. Hij doet het luik open en kijkt naar buiten. Er is geen wind en de Mola mola ligt stil in het midden van de baai. De vogel zingt uitbundig. Hij is alleen en zijn gezang overkapt het eiland dat groot, leeg en roerloos lijkt.

Rolle herinnert zich dat hij Gramm ’s nachts op het achterdek heeft zien staan. Gramm zwaaide met zijn vuist naar het eiland en schreeuwde in het donker. Het was zo vreemd dat de jongen ervan overtuigd is dat hij het heeft gedroomd.

‘We vertrekken!’ roept Gramm. Hij staat in de kuip. Hij duwt de giek opzij tot de grootschoot boven het water hangt en hijst de dinghy op het achterdek.

Rolle schiet toe om te helpen. Het blok van de grootschoot piept. De jongen steekt zijn hand op.

‘Wacht eens even, cop’m.’

Gramm kijkt hem aan.

‘Ik dacht even dat ik iets hoorde,’ zegt de jongen.

Ze halen de schoot binnen door het piepende blok. De jongen loopt naar het voordek.

‘Anker op, cop’m?’

Gramm geeft geen antwoord. Hij draait zijn hoofd langzaam naar links en naar rechts, alsof het een radar antenne is. Hij hoort niets en ziet niets anders dan vlak en open water, maar hij gaat toch de kajuit in en doet de radio aan.

‘Galant Lady! Galant Lady! Dit is de Mola mola. Ontvangt u mij? Over.’

‘Eindelijk wakker, kapitein?’

De stem van Frank Blackwell komt zo helder uit het radiootje en hij lijkt zo dichtbij dat Gramm onwillekeurig het volume zachter draait.

‘Galant Lady?’

‘Ja, natuurlijk. Wat dacht je? De Titanic? Ik probeer je al meer dan een uur te pakken te krijgen. Had je je radio niet aan? ’

‘Nee. Ik moet stroom besparen. Ik heb iets met m’n accu’s. Waar ben je? Over.’

‘We zijn vanmorgen vroeg door het zeegat gekomen. We kunnen Hade’s Cay al zien. Lig je in de baai?’

‘Ja. Zoals afgesproken. Over.’

‘Ik kan je nog niet zien. Ik kan het baken op de heuvel ook niet zien. Is het er nog?’

‘Ja. Alles is precies zoals we hadden afgesproken.’

De jongen sluipt over het dek en gaat plat op het dak van de kajuit liggen. Hij kijkt door het luik naar Gramm en luistert.

‘Galant Lady!’ zegt Gramm. ‘Heb je moeilijkheden gehad onderweg? Over.’

‘In het geheel niet. We hebben een buitengewoon voorspoedige reis gehad, een cruise, een pleziervaart.’

Gramm antwoordt niet meteen.

‘Over,’ zegt Blackwell.

‘Waarom ben je zo laat?’ vraagt Gramm.

‘Laat?’

‘Ja. Ik ben hier al meer dan een week. Ik stond op het punt om te vertrekken.’

‘Beter laat dan nooit, kapitein. Ik had een probleempje met de motor. Op zee gebeurt er altijd iets onverwachts, dat hoef ik jou niet te vertellen.’

‘Stand by,’ zegt Gramm.

Hij doet de microfoon uit en roept: ‘Rolle!’

De jongen schuift weg van het luik en zegt met zijn hand voor zijn mond: ‘Ja, cop’m?’

‘Zie je een schip? Een oude houten trawler?’

‘Niks, cop’m.’

‘Pak de verrekijker. Hij moet vanuit het zuidwesten de baai binnenkomen.’

De jongen gaat weg naar het voordek. Gramm pakt de microfoon.

‘Galant Lady! Dit is de Mola mola.’

‘Tot je dienst, kaptein. Moest je even je glas bijschenken?’

‘Genoeg geouwehoer, Blackwell. Wat is er gebeurd?’

‘Niets. Niets bijzonders. Over.’

‘Waar is je dinghy?’

‘Mola mola? Dit is de Galant Lady. Zei je dinghy?’

Gramm wacht.

‘Mijn dinghy? Over.’

‘Je dinghy ligt hier op het strand, Blackwell.’

‘Wat een buitengewoon toeval. Ik had een onbeduidend verschil van mening met een kleine, eigenlijk minuscule groep van onze klanten. Een misverstand eigenlijk. Goed beschouwd een eenvoudig misverstand.’

‘Ik heb genoeg van je geouwehoer.’

‘Mola mola?’

‘Over.’

‘Kort en goed, kapitein: twee mannen hadden bezwaren tegen mijn, hoe zal ik het zeggen, mijn management style. Ze hebben mijn dinghy gestolen toen we al honderd mijl ten noorden van Port de la Paix waren. Twee mannen en een vrouw. Zijn ze op het eiland?’

‘Cop’m!’ roept de jongen van het voordek. ‘Ik zie de trawler!’

‘Zijn ze op het eiland?’ vraagt Blackwell.

Gramm legt de microfoon neer en klimt uit de kajuit.

‘Ze hadden buitengewoon slechte manieren,’ zegt Blackwell in de radio. ‘Ik ben een tolerant man. Tolerantie is een van de oudste tradities in onze wonderschone Exuma-archipel.’

Gramm tuurt door de verrekijker. De trawler is nog ver weg. Hij kan alleen zien dat het schip erg diep ligt en slagzij lijkt te maken. Blackwell praat door in de radio.

‘Ik bedoel,’ zegt hij, ‘jij kwam bij ons binnenlopen met een kogel in je donder. Daar doen wij op de Exuma’s niet moeilijk over. We stellen geen onbeleefde vragen. We naaien je weer een beetje aan elkaar en geven je wat te drinken. We zijn heel tolerant, maar je moet wel aan je manieren denken.’

Gramm geeft de verrekijker aan Rolle.

‘Klim in de mast,’ zegt hij. ‘En vertel me precies wat je ziet.’

‘Mola mola!’ roept de radio. ‘Dit is de Galant Lady. Ben je er nog, kapitein?’

De motor van de trawler is nu duidelijk te horen. Het schip maakt een wijde bocht rond de zandbanken bij de zuidpunt van het eiland. Ze vaart tegen de zon in en staat scherp afgetekend tegen de vlakke zee en de blauwe lucht.

‘Cop’m!’ roept de jongen uit de mast. ‘Er staan allemaal mensen op het dek.’

‘Hoeveel?’

‘Ontzettend veel, cop’m. Het hele dek staat vol. Ze zitten zelfs op het dak van de stuurhut.’

‘Je kan je niet voorstellen,’ zegt de stem van Blackwell in de radio, ‘wat een gedoe het was om –’

Gramm springt omlaag in de kajuit en pakt de microfoon.

‘Genoeg geouwehoer, Blackwell. Hoeveel heb je er aan boord? Over.’

‘Het is erg goed gegaan in Port de la Paix, kapitein. Er was zoveel belangstelling voor onze diensten dat ik erin ben geslaagd om een tweede, hoe zal ik het zeggen, een tweede contingent donker gekleurde medemensen te organiseren, voor dubbel tarief. Dat dubbele tarief was overigens een van de redenen waarom ik een ongelukkig misverstand had met de medemensen die mijn dinghy hebben gestolen. Ik kan je nu duidelijk zien liggen. Aan welke kant zal ik langszij komen?’

‘Hoeveel Haïtianen heb je aan boord? Over.’

‘Ongeveer veertig.’

‘Je weet dat ik daar geen plaats voor heb. Over.’

‘Als je ze een beetje opstapelt wel. Ze zijn erg flexibel.’

‘Onmogelijk, Blackwell. Over.’

‘Je moet zelf ook een beetje flexibel zijn, kapitein. Ze hebben allemaal hun geld bij zich. Hun geld voor jou. En je hoeft ze niets te eten te geven. Ze zijn heel gemakkelijk.’

‘Ik heb niet genoeg ruimte in de kajuit. Ik kan geen haven in Florida binnenvaren met veertig negers op mijn dek.’

‘Maar kapitein, je hoeft toch ook niet perse helemaal naar Florida? Zodra je je geld hebt zet je ze ’s nachts ergens op het strand. Hier op de Exuma’s. Weet je hoeveel eilanden er zijn in de Exuma-archipel?’

Gramm legt de microfoon neer. Hij doet het bergvak onder zijn kooi open en pakt het jachtgeweer en de doos met patronen. Rolle is uit de mast geklommen en kijkt door het luik.

‘Troble, cop’m?’

Gramm klimt aan dek. De Galant Lady vaart de baai binnen en geeft een hoornsignaal. Het dek staat volgepakt met mensen, mannen en vrouwen, allen heel donker en sommigen van de mannen met ontbloot bovenlijf. Niemand zwaait. Niemand beweegt.

‘Anker op,’ zegt Gramm tegen de jongen.

Hij start de dieselmotor. De trawler komt langzaam naderbij.

‘Aan welke kant zal ik langszij komen, kapitein?’ zegt de stem van Blackwell.

Gramm laadt het geweer.

‘Mola mola! Aan welke kant zal ik langszij komen? Over.’

‘Anker op, cop’m!’ roept de jongen van het voordek.

Op de voorplecht en het zijdek van de Galant Lady staan mannen klaar met meertouwen en bootshaken. Gramm legt de dubbele loop van het geweer op de rand van de kuip. Dan pakt hij de microfoon.

‘Terug, Blackwell,’ zegt hij. ‘Ga terug. Over.’

‘Wat bedoel je, kapitein? Over.’

De mannen op het voordek van de trawler steken hun bootshaken uit. Ze praten opgewonden tegen elkaar. Eén van hen gooit een tros naar de Mola mola, maar ze zijn nog te ver weg en het touw valt in het water.

‘Stop, Blackwell,’ zegt Gramm. ‘Ik waarschuw maar één keer. Sluiten.’

‘Doe niet zo belachelijk. Over.’

Gramm knielt in de kuip en pakt het geweer.

‘Doe niet zo belachelijk,’ zegt de stem van Blackwell in de radio. ‘Over. Mola mola! Over!’

‘Aan het roer!’ roept Gramm tegen de jongen.

Hij haalt beide trekkers over en schiet midden in de menigte op het dek van de trawler. Er is een fractie van een seconde volkomen onbegrip en stilte, alsof ieders oren en hersens zijn uitgeschakeld door de explosies. Dan beginnen de vijf of zes Haïtianen die door de grove hagel zijn geraakt te schreeuwen van de pijn. De anderen laten zich plat op het dek vallen en kruipen achter de railing en schreeuwen mee in paniek en protest.

‘Shit! Shit! Shit!’ sist de stem in de radio.

Een paar gewonden gillen met erg hoge stemmen.

‘Stuur naar zee!’ roept Gramm tegen de jongen. ‘Volle kracht vooruit!’

Hij herlaadt het geweer en schiet nogmaals, deze keer hoog over de Galant Lady heen. De motor van de trawler wordt in zijn vrij gezet, het schip stuurt opzij en vaart achter de Mola mola langs.

‘Naar zee,’ zegt Gramm tegen de jongen. ‘Volle kracht naar zee.’

De stuurhut van de Galant Lady gaat open en Frank Blackwell komt naar buiten. Gramm kan hem duidelijk zien. Hij heeft een lange bootshaak in de ene en een revolver in de andere hand. Een aantal Haïtianen die op het dek lagen komen overeind en beginnen te roepen en te wijzen, niet over het water naar Gramm, maar naar Blackwell. Blackwell roept ook iets, maar Gramm kan niet horen wat hij zegt. Hij is al te ver weg en de motor van de Mola mola draait op volle toeren. Blackwell gebaart naar hem. De Haïtianen schreeuwen. Blackwell schreeuwt terug en loopt naar het voordek van zijn boot. Een Haïtiaanse man die volkomen naakt lijkt komt met een mes achter hem aan. Hij pakt Blackwell van achter beet, grijpt zijn hoofd vast en snijdt zijn keel door. Blackwell loopt nog drie stappen door. Hij houdt de bootshaak vast. Dan valt hij voorover in de straal van bloed die uit zijn hals spuit.

XVI

‘Ik zal niks zeggen, cop’m,’ zegt de jongen. ‘Als ze vragen zal ik niks zeggen maar alleen dat u moest schieten want dat een hele grote overmacht van Haïtiaanse dieven uw boot probeerde te kapen en dat ze met een echte gangster waren want Kenny heeft mij verteld dat Mister Blackwell van Peace & Plenty een echte gangster is die wel tien mensen heeft doodgeschoten in Amerika en in Chicago en ik zal zeggen dat wij op Hade’s Cay waren om water te halen en dat het maar helemaal toevallig was dat de Galant Lady ook binnenliep en ik zal ook zeggen dat Mister Blackwell eerst geschoten heeft, twee keer zelfs en dat een van de Haïtiaanse dieven ook een geweer had zodat u echt helemaal geen keus had, dat zal ik zeggen, als ze er naar vragen, want anders zeg ik niks want dat weet ik nog van toen ik met cop’m Edmond in Bimini vaarde dat je nooit van jezelf moet zeggen wat je weet want als je als eenvoudige zeeman je geld moet verdienen weet je altijd teveel omdat je altijd de regels een beetje moet ombuigen als je je geld moet verdienen zoals een eenvoudige zeeman zoals cop’m Edmond en die zei dat ook altijd.’

Tijd: 0900. Positie: 23˚45’ N. 76˚19’ W. Wind: stil. Motoruren: 2. Koers: 330˚.

‘Waar gaan we naartoe, cop’m?’ vraagt de jongen.

Gramm geeft geen antwoord. De jongen gaat naar het voordek en haalt de kinken uit de ankerkabel. Hij kijkt af en toe naar de zon en naar de eilanden aan stuurboord.

We gaan naar het noorden. De cop’m gaat terug.

Tijd: 1100. Positie: 10 zeemijl NNW van 0900. Wind: stil. Zee: vlak. Lucht: wolkenloos. Barometer: constant. Motoruren: 4 (2.800 r.p.m.)

In het zuiden zijn de heuvels van Hade’s Cay achter de horizon verdwenen. De hele morgen is er niets anders te horen dan het gestamp van de dieselmotor en niets anders te zien dan de enorme blauwe lucht. Gramm en Rolle vullen de brandstoftank bij uit de jerrycans die op het zijdek staan.

‘We krijgen een andere wind, cop’m,’ zegt de jongen. ‘Als het zo stil is komt de wind altijd terug uit een andere hoek.’

Gramm kijkt hem even aan, maar zegt niets.

‘Dat heeft cop’m Edmond mij zelf verteld,’ zegt de jongen. ‘Cop’m Edmond in Bimini. Die zei dat.’

Tijd:1300. Motoruren: 6.

De jongen stuurt de boot. Gramm zit met het logboek in de kajuit.

‘Cop’m!’

De jongen roept uit de kuip.

‘Cop’m, kom eens hier!’

Hij houdt zijn hand als een toneelspeler achter zijn oor.

‘Goed luisteren, cop’m!’

Gramm hoort niets anders dan de dieselmotor. Hij neemt gas terug en zet de motor in zijn vrij. Dan hoort hij branding. Hij kijkt verbaasd om zich heen. De zee ligt spiegelglad en roerloos om de boot. Er is nergens een rots of een zandplaat te bekennen en toch hoort hij brekende golven.

‘Het komt van de eilanden, cop’m,’ zegt de jongen en hij wijst naar het oosten.

Dicht tegen de horizon ligt een rij kleine eilanden. Ze zijn zover weg dat Gramm ze nauwelijks van de zee kan onderscheiden.

‘Van zo’n afstand?’ zegt hij. ‘Dat kan niet.’

‘Misschien blaast de wind het geluid naar ons toe, cop’m.’

‘Er is geen wind.’

‘Misschien is het een razernij.’

De jongen grijpt Gramm bij zijn arm.

‘Het is vast een razernij, cop’m. Ik heb het één keer gezien in Bimini en cop’m Edmond zei dat dat nog niks was vergeleken met wat je soms in de buitenlanden ziet maar dat wist ik niet want ik was alleen maar in Bimini geweest, maar cop’m Edmond komt uit Eleuthera en –’

‘Stop! Waar heb je het over?’

‘Branding, cop’m. Grote golven als er helemaal geen wind is. Dat is een razernij. Ik heb het een keer gezien in Bimini. Cop’m Edmond zei dat het golven waren van een storm aan de andere kant van de oceaan, maar dat geloofde ik niet.’

Tijd: 1500. Motoruren: 8. Positie: 2 mijl ten ZW van Last Chance Cut.

Het geluid van de branding wordt sterker als ze dichter bij het zeegat komen. Het water voor de boot begint te bewegen. Het stroomt niet, maar draait rond in cirkels en lussen die aan de oppervlakte staan afgetekend door lijnen van schuim. Dan zien ze de doorvaart tussen een koraalrif voor de punt van Scilly Cay en een buitengewoon hoog, ver boven de mast van de Mola mola uitstekend rotseiland dat de vorm heeft van een tafelberg. Hier is de zee overal in beroering en wit van het schuim. Golven breken over het rif en slaan tegen het rotseiland en het water spat hoog op. In de verte, achter het tumult, is een donkerblauwe gloed en uit de gloed komen brede, langzaam voortrollende oceaangolven op hen af.

De Mola mola schrikt als de eerste golven haar bij de boeg pakken en opzij duwen. Gramm neemt het roer over en stuurt recht naar het midden van de doorvaart. De boot steigert en valt terug op het water dat opspat over het voordek en de kajuit.

‘Luiken dicht!’ roept Gramm.

De golven zijn niet alleen hoog, maar ook ongewoon steil en vreemd. Ze lijken niet te bewegen. Ze staan rechtop tussen het rif en het rotseiland en het lijkt alsof ze elk moment kunnen breken, maar wachten tot de Mola mola naderbij komt. Gramm duwt de gashendel omlaag tot de motor meer dan vierduizend omwentelingen per minuut maakt. De Mola mola steigert opnieuw, klimt langzaam tegen de golven op, buitelt over de top en valt zo snel voorover dat ze opzij slipt. Gramm moet met zijn volle gewicht tegen de helmstok duwen om de boot op koers te houden.

Aan bakboord rijzen de steile klippen van het rotseiland op uit de zee en buigen zich over de Mola mola.

De jongen roept.

In de kajuit knippert een rood waarschuwingslampje. Een automatisch alarm begint hoog en schril te zoemen.

Het kielruim.

We maken water.

‘Cop’m!’

‘Kom hier!’ roept Gramm.

De jongen klimt snel in de kuip en houdt zich vast aan de rand van het luik.

‘Neem het roer over,’ zegt Gramm. ‘Hou de boot recht op de golven.’

‘Maar, cop’m -’

‘Kop dicht en doe wat ik zeg.’

Gramm klautert omlaag de kajuit in en licht een van de vloerplanken op. Er staat twintig centimeter water in het ruim. Blikjes, afval en olieklonten drijven er in rond. Gramm laat de plank terugvallen en pompt het ruim leeg, maar het alarmsignaal blijft klinken.

Het is de motor.

Hij schuift de houten kap onder de kajuittrap opzij. De boot rolt over een golf, met een schok, en de jongen roept.

De drijfriem van de koelwaterpomp is doorgesleten en geknapt. De stukken rubber hangen los voor het motorblok en zwaaien heen en weer. Gramm maakt snel het bergvak onder de hondenkooi open en graait tussen de extra oliefilters, de afsluitringen, de rollen duct-tape, losse kabels en reserve-onderdelen.

Er gaat een schok door de boot en de jongen roept.

‘Cop’m! Ik kan haar niet houden!’

Waar zijn de drijfriemen?

‘De zee is te hoog!’

De boeg komt omhoog en de vloerplanken kantelen onder Gramms voeten. Dan komt het achterschip omhoog, de motor raast en de Mola mola leunt ineens opzij. Ze helt zover over dat Gramm zijn evenwicht verliest en met zijn hoofd tegen de metalen stut onder de mast valt. Even is alles zwart, alsof hij zijn ogen dichtknijpt. Dan kijkt hij weer, maar alles wat hij ziet is in zwart-wit. De kleuren komen terug als hij over de zijkant van zijn hoofd veegt en naar het bloed in zijn hand kijkt.

‘Cop’m! Help!’

De boot ligt dwars op de zee. De kracht van de golf heeft de helmstok uit Rolles handen getrokken en het roer omgegooid. Gramm springt in de kuip. Een nieuwe golf hangt over hen heen en dreigt de boot te kapsijzen. Gramm en de jongen trekken het roer recht. Ze staan aan weerskanten van de helmstok en sturen samen de boot over de golf.

‘Zet je schrap,’ zegt Gramm. ‘Laat het niet nog een keer gebeuren.’

‘U moet sturen, cop’m.’

‘Ik moet terug naar beneden.’

‘Nee, cop’m.’

‘De motor is oververhit.’

‘U moet sturen.’

De jongen tilt zijn handen van de helmstok.

‘Hou vast!’ snauwt Gramm.

‘De zee is te hoog, cop’m.’

Het alarm krijst in de kajuit. Gramm grijpt de jongen bij zijn shirt en duwt hem op de helmstok.

‘Jij stúúrt!’ buldert hij.

Een golf stort neer op het voordek. De jongen kijkt doodsbang op en schudt zijn hoofd. Gramm slaat hem hard in zijn gezicht.

‘Nú!’

Rolle schuifelt langzaam achteruit langs de rand van de kuip. Gramm slaat hem zo hard dat hij rondtolt en voorover valt.

‘Stomme neger!’

Gramm stuurt de boot langs de rotsen.

‘Ik had je bij Stanchion Cay overboord moeten gooien.’

De jongen zit met opgetrokken benen in een hoek van de kuip. Hij heeft zijn armen om zijn hoofd geslagen. Gramm raast en tiert.

‘Ik had je cadeau moeten doen aan je negertante, aan de negerzus van de eerste negerman van je negermoeder. Ik had je in je cop’m Edmond z’n reet moeten stoppen.’

Rook en de stank van brandend rubber komen uit de kajuit. De Mola mola klimt uitgeput over de golven.

‘Ruik je het niet?’ roept Gramm. ‘Dat is de motor, neger. Dat is brandend ijzer.’

De motor valt uit als ze bijna door het zeegat zijn. Gramm springt op, grijpt de railing en gaat zo snel als hij kan naar het voordek. Hij wil het anker uitgooien om te voorkomen dat ze tegen de rotsen worden geslagen. De boot zwenkt, zakt dwars op de golven en schommelt wild heen en weer. Gramm moet zich vasthouden aan de voorstag. Als de boot zich opricht buigt hij voorover, maar voor hij het anker kan pakken gooit een nieuwe golf hem opzij. Hij grijpt de stag en kijkt op en probeert de schatten hoevel tijd en ruimte ze hebben. Dan ziet hij dat de Mola mola niet naar de rotsen, maar naar de open zee drijft. De boot drijft heel langzaam tegen de branding in. Ze wordt door elke golf opgetild en helt over naar de kust, maar zodra de schuimkop onder haar kiel door is, kantelt ze en glijdt op de achterkant van dezelfde golf weg naar zee. In minder dan een uur ligt ze veilig buitengaats.

XVII

De Mola mola is een solitaire, pelagische vis die drie meter lang en meer dan duizend kilo zwaar kan worden. Hij heeft geen staart en kan slecht zwemmen. Hij drijft mee in de grote oceaanstromingen en leeft van plankton en kwallen. Hij wordt in sommige streken de zonnevis genoemd, omdat hij vaak roerloos op zijn zij aan de oppervlakte ligt en zich koestert in de warmte van de zon. Elders heet hij, vanwege zijn vorm, de maanvis.

Gramm zit urenlang op zijn knieën in het kielruim en hij wrikt zich op zijn zij naast de motor. Hij installeert een nieuwe drijfriem voor de koelwaterpomp, duwt de cilinders rond met de handslinger en pompt de lucht uit de brandstofleidingen, maar de motor start niet. In het ruim controleert hij de kielbouten en alle afsluiters en fittingen in de romp. Ondertussen mompelt hij voortdurend tegen zichzelf.

Hoe heette de monteur op de werf in Fernandina Beach? Johnny. Klein taai mannetje. Oude garnalenvisser. Hij weigerde om te helpen als de motor kapot ging, zelfs als ik aanbood om hem te betalen. Je moet het zelf doen. Alleen. Je moet een fout maken en er moet schade zijn. Echte schade, doordat je het instructieboek niet goed hebt gelezen. Of te snel. Je hebt je niet aan je check-list gehouden. Je hebt je gegist bestek verwaarloosd. Op de boeien gevaren. Je kan niet op de boeien varen en als er iets breekt moet je het zelf repareren. Anders leer je nooit iets. Dat geldt zowel voor je dieselmotor als voor je leven. Johnny de filosoof. Hij had er zelfs een woord voor verzonnen: zelfervaring.

Gramm veegt zijn handen af en klimt omhoog in de kuip.

‘Het spijt me,’ zegt hij.

Hij gaat naast Rolle zitten.

‘Ik wilde je niet slaan en ik wilde ook niet zeggen wat ik gezegd heb, maar het liep uit de hand.’

De boot drijft stuurloos rond in de zon.

‘Zand erover. Okay?’

‘Is de motor kapot, cop’m?’ vraagt de jongen zacht.

‘Ja.’

‘Kunt u hem repareren?’

‘Ik denk het niet. De zuigerveren zijn verbrand. We hebben geen compressie.’

‘Het spijt me, cop’m.’

‘Het is niet jouw schuld.’

‘Ik kon de boot niet houden. Echt niet.’

‘Het is niet jouw schuld.’

‘Het spijt me.’

De Mola mola rijst langzaam omhoog op de grondzee.

‘Wil je wat eten?’

De jongen schudt zijn hoofd.

‘Ik zal wat koken, okay? En als je het ruikt krijg je misschien toch honger.’

‘Het spijt me, cop’m.’

‘Zand erover. Okay?’

De zee is glad en stil, maar in het zuiden wordt de weerspiegeling ineens opgebroken door een brede baan van rimpels die schitteren in de zon, maar tegelijkertijd donkerder lijken dan het water er omheen. Een tweede baan tekent zich af aan stuurboord.

‘Daar is de wind,’ zegt Gramm. ‘Eindelijk.’

Hij staat op om de zeilen te hijsen.

‘Kunnen we doorvaren zonder motor?’ vraagt de jongen.

‘Zolang we wind hebben. We komen alleen zonder elektriciteit te zitten. Ik kan de accu’s niet meer opladen.’

‘Doet de radio het dan ook niet meer?’

‘Uiteindelijk niet. Uiteindelijk houdt alles ermee op.’

Het is even stil. Dan kijkt Rolle op.

‘Cop’m?’

‘Ja?’

‘Kunt u voor de radio uitvalt nog een keer een oproep doen?’

‘Hoezo?’

‘Ik bedoel, kunt u omroepen of er een schip in de buurt is? Een schip dat mij naar huis kan brengen.’

Gramm kijkt hem verbaasd aan.

‘Wil je niet meer naar Florida?’

De jongen schudt zijn hoofd.

‘Waarom niet?’

De jongen kijkt omlaag.

‘Ik ben te klein, cop’m.’

Gramm laat zich zakken in de kajuit en pakt de microfoon. Hij doet een algemene oproep, maar er wordt door niemand geantwoord.

Het wordt snel donker en de jongen neemt de eerste wacht voor zijn rekening. De wind is zacht en warm en komt uit het zuiden. De Mola mola zeilt met gevierde schoten. Gramm werkt zijn log bij en markeert de positie van de boot op de zeekaart. Om stroom te besparen doet hij het grote navigatielicht op de top van de mast niet aan. Alleen het lampje in het kompas brandt. Gramm geeft de jongen een koers om te sturen. Dan gaat hij in zijn kooi liggen. De boot klimt moeiteloos over de trage, uitgestrekte oceaangolven en Gramm kan een paar uur slapen. Als hij de wacht overneemt is de maan opgekomen.

‘Niets te melden, cop’m,’ zegt de jongen voor hij wegkruipt in het vooronder.

De wind is bestendig en ruim achter en er is weinig druk op het roer. Gramm houdt de helmstok in zijn knieholte. De nacht is erg rustig. Er zijn geen andere schepen en geen wolken en de hekgolf glinstert in het maanlicht Tegen de morgen neemt de wind wat toe, maar niet meer dan een paar knopen. De boot zeilt nog beter dan tevoren. Als het licht wordt neemt Rolle het roer weer over. Ze zijn nu ver buitengaats en de eilanden zijn al lang uit het zicht verdwenen. Gramm pakt zijn sextant, maakt de spiegel en de filters schoon en corrigeert de index. Hij schiet in de loop van de ochtend drie keer de zon.

Tijd: 1200. Positie: 24˚44’N 75˚43’W. Koers: 355˚. Wind: Zuid 4. Weer: zon. Zee: lichte deining ZO–NW.

Aan het begin van de middag, als Gramm de wacht heeft en de jongen slaapt in het vooronder, komt vlak naast de boot een walvis aan de oppervlakte. Eerst raakt het water in beroering en dan verschijnt een glooiende, donkergrijze rug met middenop een kleine vin. Het dier ademt met een geweldige zucht uit en een mistpluim vormt zich boven het water. De walvis zwemt een tijdlang met de boot mee. Hij zwemt net onder de oppervlakte en houdt de Mola mola zonder moeite bij. Ten slotte laat hij zich onder de kiel zakken en komt aan de andere kant van de boot weer boven. Daar zucht hij nog eenmaal voor hij uit zicht verdwijnt.

Gramm is opgesprongen om te kijken. Hij houdt met een hand de helmstok vast en met de andere de achterstag en hij praat hardop, alsof er iemand naast hem in de kuip staat.

Toen ik klein was, droomde ik over de walvisvaart. Ik wilde op een zeilschip naar het hoge Noorden varen, met een harpoen en een jack van wolvenbont. Ik droomde over ijsbergen en walrussen en expedities die niet terugkeerden.

Gramm gaat zitten en kijkt geërgerd voor zich uit.

Er is hier niemand. Ik zit tegen mezelf te praten. Er is niemand aan boord, behalve die jongen.

Tijd: 1800. Koers: 345˚. Wind: Z 4. Zee: Lichte tot matige deining ZO – NW. Barometer: 1019 en dalend.

De jongen zwijgt als hij aan dek komt om de wacht over te nemen.

‘Ik heb vanmiddag een walvis gezien,’ zegt Gramm.

Rolle kijkt naar het kompas.

‘Heb jij weleens een walvis gezien?’

‘Nee, cop’m.’

‘Hij was vlak bij de boot. Ik had hem zo aan kunnen raken.’

De jongen zwijgt.

‘Wist je dat walvissen vroeger op het land leefden?’ zegt Gramm. ‘Heel lang geleden. Net als de zeehonden en de dolfijnen. Ze zijn allemaal teruggegaan naar de zee.’

‘Cop’m?’

‘Ja, jongen.’

‘Doet de radio het nog?’

‘Ja.’

‘Kunt u het nog een keer proberen?’

‘We zijn midden op zee. Ik denk niet dat er hier een visser van de eilanden in de buurt is.’

‘Kunt u het nog een keer proberen?’

‘Er is een goede kans dat we niemand meer tegenkomen voor we in Florida zijn.’

‘Kunt u het nog een keer proberen?’

‘Ik bedoel,’ zegt Gramm, ‘als we niemand tegenkomen, moeten we toch een oplossing verzinnen. Voor jou, bedoel ik.’

De jongen kijkt naar het kompas en zwijgt.

‘Ik bedoel,’ zegt Gramm, ‘ik kan je moeilijk overboord gooien.’

Het is stil. De boot zeilt voor de wind naar het noorden.

‘Okay,’ zegt Gramm. ‘Ik zal de radio proberen.’

Hij daalt af in de kajuit en pakt de microfoon.

‘Oproep aan alle schepen! Oproep aan alle schepen! Dit is het zeiljacht Mola mola. Ontvangt u mij?’

Geruis. Stilte. Meer geruis.

‘Oproep aan alle schepen! Dit is de Mola mola.’

Geruis. Dan een stem.

‘Aan het roepende schip! Dit is de vrachtvaarder Queen of Belize. Over.’

‘Queen of Belize! Dit is de Mola mola. 25˚10’N, 75˚47’W. Onderweg naar Florida via North Channel en de Golfstroom. Wat is uw positie en uw bestemming? Over.’

‘We liggen twintig mijl op je voor, schipper. We gaan naar New Providence.’

‘Queen of Belize! Kunnen jullie een bemanningslid van mij overnemen? Hij moet terug naar Bimini en ik ga buitenom. Hij is een goede, betrouwbare werker. Over.’

‘Mola mola! Kan je ons inhalen, schipper? Wij maken vijftien knopen.’

‘Negatief. Wij zijn onder zeil.’

‘Onder zeil? Graag een herhaling. Over.’

‘Bevestiging. Wij zijn onder zeil.’

Stilte. Geruis.

‘Queen of Belize! Dat was een bevestiging. Wij zijn onder zeil. Ontvangt u mij?’

‘Luid en duidelijk, schipper. We kunnen je niet helpen. Over. Sorry.’

‘Queen of Belize! Kunnen jullie niet wachten? We kunnen in vier of vijf uur bij jullie zijn.’

Geruis.

‘Queen of Belize! Ik herhaal: kunnen jullie niet op ons wachten?’

‘Dit is de Queen of Belize. Schipper, wat is je maximum snelheid?’

‘Vijfenhalf knopen. Zes als de wind nog wat toeneemt. Over.’

‘Mola mola? Heb je naar het weerbericht voor de scheepvaart geluisterd?’

‘Nee.’

‘Graag een herhaling.’

‘Negatief. Ik moet stroom besparen.’

‘We kunnen niet op je wachten, schipper. Sorry. Queen of Belize uit.’

XVIII

Tijdens passages buitengaats is een goede, dag en nacht parate uitkijk onontbeerlijk, en bovendien wettelijk voorgeschreven. Van alle wachtsystemen, die bijna zonder uitzondering gebaseerd zijn op het principe vier uur op, vier uur af, verdient het zogenaamde Aangepaste Zweedse Rooster de voorkeur, omdat het niet alleen de werk- en rusttijden gelijkmatig verdeeld, maar ook het corvee en de hondenwacht.

Gedurende de avond nemen de golfslag en de wind gestadig toe. Gramm ontvangt het officiële weerbericht voor de scheepsvaart pas om twaalf uur ’s nachts als hij de wacht overneemt. Een diepe trog van lage luchtdruk bevindt zich op 250 mijl ten oosten van de bovenwindse eilanden. De trog verplaatst zich snel naar het westen langs de vijftiende breedtegraad en kan zich gedurende de nacht ontwikkelen tot een gebied van rondlopende winden.

Het volgende weerbericht wordt uitgezonden om zes uur ’s morgens. Gramm heeft het grootzeil dan al gereefd en de doorgang naar de kajuit met planken afgesloten. De Mola mola vaart bijna pal voor de wind, maar de golven lijken haar in te halen. Ze tillen de boot op en duwen haar zo hard naar voren dat het lijkt alsof ze voorover zal buitelen en af en toe slaat een golf met een klap tegen de achtersteven, als om haar aan te sporen, en dan spat het water in de kuip. Als het licht wordt en Rolle aan dek komt, ziet Gramm op de zuidelijke horizon een laag van zwarte wolken.

Er wordt geen verandering van temperatuur verwacht, maar de luchtdruk blijft snel dalen. De trog nadert de Maagdeneilanden, de vochtigheid neemt toe en de atmosfeer is onstabiel.

De wolken in het zuiden zijn zo ver weg dat ze aanvankelijk niet meer dan een zwarte streep tussen de lucht en de zee lijken. Gedurende de morgen klimmen ze snel omhoog tegen de hemel en aan het einde van Rolles wacht hebben ze de zon ingehaald. Om twaalf uur is er opnieuw een weerbericht. Er zijn waarschuwingen voor de scheepvaart uitgevaardigd voor de Mona Passage en de noordkust van Hispaniola. De storm verplaatst zich in westnoordwestelijke richting met een snelheid van twaalf knopen. Voor de zon achter de wolken verdwijnt pakt Gramm zijn sextant.

Tijd: 1200. Positie: 25˚ 47’ N. 76˚ 10’ W. Wind: Z 7. Zee: ruw. Onder stormzeil. Koers: 335˚. Snelheid: 5 knopen. Opmerkingen: opnieuw water in kielruim. Vermoedelijke oorzaak: kielbouten.

Uit de donkere wolken in het zuiden komt een schip te voorschijn. Het vaart op dezelfde koers als de Mola mola, ongeveer twee mijl naar het oosten. Gramm en Rolle kijken om beurten door de verrekijker en herkennen de kleine groene tramp die ze in de Bocht van Eleuthera en bij de buiteneilanden hebben gezien. Het vrachtschip vaart heel langzaam en haalt hen niet in. Het lijkt met hen mee te varen, hoewel het voortdurend achter de golven verdwijnt. De jongen houdt de helmstok vast en kijkt gespannen naar Gramm. Gramm pakt de microfoon.

‘Vrachtschip aan stuurboord! Dit is het zeiljacht de Mola Mola.’

Er komt geen antwoord.

‘Vrachtschip aan stuurboord!’

Geruis.

‘Oproep aan alle schepen!’

Stilte.

De eerste windstoot treft hen zo plotseling dat ze een moment stuurloos zijn. De boot valt af en gijpt onmiddellijk. De giek zwaait met zoveel kracht over het achterschip dat de neerhouder uit het dek wordt getrokken en de meevliegende schoot zwiept de jongen tegen de bodem van de kuip. Een zware donderslag vult de lucht boven de boot, het wordt in een oogwenk donker en dan ineens verblindend licht. De bliksemflitsen staan als dode witte bomen om hen heen. Dan begint het te regenen.

Gramm durft niet opnieuw te gijpen. Hij laat de boot voor de storm uit lopen naar het noordoosten. Hij kruipt langs de kajuit naar voren, zet de neerhouder vast op het gangboord en reeft de fok. Met verminderd zeil is de boot in bedwang, maar ze stuurt zwaar en ligt niet op koers. Volgens het weerbericht zal het oog van de storm tegen middernacht de Caicos Eilanden bereiken. De waarschuwingen voor de scheepvaart strekken zich nu uit tot de oostkust van Cuba en tot Andros in de Bahama’s. De luchtdruk is gedaald tot 965 millibaar.

Aan het begin van de avond, als het echt donker wordt, verdwijnt de groene tramp die langs de horizon met hen is meegevaren uit zicht. Later zien ze hem nog even terug, als hij zijn navigatielichten aandoet, maar dan verdwijnt hij voorgoed. Gramm laat zijn lichten uit, om stroom te besparen.

Het regent onophoudelijk. Water lekt door talloze kieren en spleten de kajuit in. Gramm heeft zijn oliepak aangetrokken. De Mola mola vaart nog steeds voor de wind en de jongen zit gewikkeld in een stuk zeildoek aan het roer. In het donker hoort hij de golven voor hij ze kan zien. Hij hoort ze achter zijn rug sissen als ze op de boot afkomen en op het moment dat hij over zijn schouder kijkt gooit de golf hem omhoog en davert onder hem door en hij ziet alleen een dunne, fosforiserende lijn van schuim. Bij elke golf dreigt de boot dwars op de zee te vallen.

‘We kunnen niet doorvaren,’ zegt Gramm. Hij schijnt met een zaklantaarn op de zeilen, op het windvaantje op de top van de mast en op de golven.

‘Als we zo doorgaan krijgen we nog een gijp of we komen dwars voor de zee te liggen en dan gaan we om.’

‘Moeten we de zeilen neerhalen, cop’m?’

‘Nog niet,’ zegt Gramm. ‘We gaan eerst bijdraaien. Ik hoop dat het overwaait.’

Gramm neemt het roer over. Hij houdt met zijn heup de helmstok tegen en schijnt met de lantaarn in de kuip. De jongen windt de fokkenschoot om de lier. Gramm doet de lamp uit en pakt met twee handen de grootschoot.

‘We moeten snel wezen,’ zegt Gramm. ‘Het moet tussen twee golven in gebeurd zijn.’

Ze kunnen niets zien. Ze horen de wind in de verstaging en voelen de boot omhoog komen. Op het moment dat ze over de kruin van de golf heen zakken, duwt Gramm de helmstok met zijn hele lichaam opzij en haalt hand over hand de schoot op. De jongen liert zo snel als hij kan de fok in.

‘Zet ’m vast!’ roept Gramm.

De Mola mola draait langzaam naar de wind terwijl ze in het dal tussen de golven zakt. Op het moment dat ze overstag wil gaan trekt Gramm de helmstok terug. De fok is al door de wind en staat bak, maar het roer houdt de boot tegen en ze klimt bijna recht tegen de nieuwe golf op. Gramm bindt de helmstok vast tegen de rand van de kuip. Het grootzeil kilt en klappert en het lijkt ineens veel harder te waaien doordat de Mola mola naar de wind toe is gekeerd, maar de boot ligt stiller in het water dan tevoren. Ze is bijna al haar snelheid kwijt.

Tijd: 2200. Wind: Z 8. Zee: zeer ruw. Regen en onweer. Zicht: minimaal. Koers: bijgedraaid. Positie: onbekend. Opmerkingen: water in kielruim.

Gramm en de jongen zitten tegenover elkaar in de kajuit. Ze hebben het roer en de schoten vastgezet en de doorgang naar de kuip met planken afgesloten. Ze horen de wind fluiten op het staaldraad en de golven bruisen aan de lijzijde en de regen die tegen de zeilen roffelt. De boot rolt over de zee en de olielamp schudt en schommelt in zijn beugel.

‘Ga jij maar slapen,’ zegt Gramm. ‘Trek droge kleren aan en ga slapen.’

‘Het is eigenlijk mijn wacht, cop’m,’ zegt de jongen.

‘Er valt niets te doen aan dek. De boot moet zichzelf redden.’

‘Grote storm, cop’m.’

Gramm knikt.

‘Ga maar slapen. Dat is op dit moment het beste.’

De jongen blijft zitten.

‘Heb je droge kleren?’

‘Nee, cop’m. Maar dat hoeft ook niet.’

Gramm geeft hem een trui. De jongen lijkt er nog kleiner in dan gewoonlijk. Hij houdt zich met twee handen vast aan de rand van de tafel terwijl de boot schudt en over de zee buitelt.

‘De Mola mola is een goed schip, hè cop’m?’

‘Ja.’

‘Een oud schip, maar een goed schip.’

‘Reken maar.’

‘De Mola mola komt overal doorheen.’

De top van een brekende golf slaat op het dek en water lekt de kajuit in voor het wegstroomt door de spuigaten.

‘Cop’m?’

‘Ja?’

‘Denkt u -?’

‘Het is tijd voor het weerbericht.’

Gramm doet de scheepsradio aan. Op de eerste golflengte van het weerstation ontvangt hij alleen geruis. Hij probeert een andere golflengte. Geruis. Hij schakelt over naar een ander spectrum. Hij hoort geruis en morse-signalen en ver daar achter een zachte, monotone uitzending in een onbekende taal en dan ineens, het lijkt vlakbij, een heldere Engelse stem.

‘Aan het schip dat Mayday! roept. Graag een antwoord.’

Geruis.

‘Aan het schip dat Mayday! roept. Dit is monitor Whisky-Zebra 103 in Cape Abaco. Graag een antwoord.’

Geruis.

‘Dit is Whisky-Zebra 103. Ontvangt u mij?’

Geruis en morsesignalen. Geruis.

‘Dit is Whisky-Zebra. Dank u, schipper. Ik ontvang u nu luid en duidelijk. Blijf op deze golflengte.’

Morsesignalen. Een heel zacht, gedempt lied uit het verre Oosten. Geruis.

‘Dit is Whisky-Zebra. Dank u, schipper.’

Geruis. Rolle leunt voorover over de kajuittafel.

‘Cop’m! Waarom kunnen we ze niet horen? Cape Abaco is in de Bahama’s. Waar zijn ze?’

‘Buiten bereik,’ zegt Gramm. ‘Hun radio is te zwak.’

Geruis.

‘Dit is Whisky-Zebra. Schipper, graag goed luisteren. Wat is de naam van uw vaartuig?’

Geruis. Gefluit van de storm in het staande want.

‘Dit is Whisky-Zebra. Graag een herhaling. Wat is de naam van uw vaartuig? Graag een herhaling. Over.’

Een rondjengelende fluittoon op de radio.

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra.’

Morse. Gramm en Rolle zitten rechtop en houden allebei hun wijsvinger voor hun mond om elkaar tot stilte te manen, hoewel ze geen van beide iets zeggen.

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra. Wat is uw positie? Over.’

Geruis. Gramm grijpt een potlood.

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra. Weet u wat uw positie is?’

Een weemoedige zangeres.

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra. Wat is de laatste aan u bekende positie van uw vaartuig? Over.’

Geruis op de radio. Het water ruist aan de lijzijde van de Mola mola.

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra. Wat is het laatste baken of oriëntatiepunt dat u bent gepasseerd? Over.’

Morse.

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra. Kunt u de vuurtoren van Eleuthera nog zien?’

Gramm pakt de zeekaart.

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra. Hoe lang geleden bent u de vuurtoren van Eleuthera gepasseerd?’

Geruis en gezoem.

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra. Dank u, schipper. Je doet het geweldig. Wij zijn bij je en we blijven bij je.’

De jongen leunt over de tafel en pakt met twee handen Gramms arm vast.

‘Dat zijn de Haïtianen, cop’m,’ fluistert hij. ‘Ze zijn met de boot van Mister Blackwell verder gevaren.’

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra. Wat is de aard van uw tegenspoed?’

Geruis.

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra. Werken uw pompen?’

Geruis.

‘Heeft u vuurpijlen?’

Geruis.

‘Heeft u een reddingsvlot?’

Geruis.

‘Heeft u zwemvesten voor alle leden van uw bemanning?’

Geruis.

‘Hoeveel mensen heeft u aan boord?’

Geruis.

‘Graag een herhaling. Hoeveel mensen heeft u aan boord?’

Geruis.

‘Graag een herhaling.’

Geruis.

‘Graag een bevestiging. Veertig?’

Geruis.

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra. Zei u veertig?’

Geruis.

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra. Graag een bevestiging.’

Geruis.

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra. Ontvangt u mij?’

Geruis.

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra. Ontvangt u mij? Over.’

Geruis.

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra.’

Geruis.

‘Oproep aan alle schepen! Dit is monitor Whisky-Zebra 103 in Cape Abaco. Een Mayday! oproep is ontvangen van een vaartuig genaamd Galant Lady van onbekende lengte en vlag. Vermoedelijke positie tussen vijftig en honderd mijl ten noordoosten van de vuurtoren van Eleuthera. Dit vaartuig, met een bemanning van veertig, is zinkende. Alle schepen in de omgeving van de positie tussen vijftig en honderd mijl ten noordoosten van de vuurtoren van Eleuthera wordt verzocht uit te kijken naar de Galant Lady en alle mogelijke assistentie te verlenen. Monitor Whisky-Zebra 103 uit.’

Geruis.

‘Galant Lady! Dit is Whisky-Zebra.’

XIX

Een zware storm, windkracht 10 op de schaal van Beaufort, wordt gekenmerkt door windsnelheden tussen 48 en 55 knopen, oftewel 89 tot 102 kilometer per uur. De golven zijn zeer hoog, met overhangende koppen. De zee krijgt een witte aanblik doordat schuim in dikke strepen over de oppervlakte wordt geblazen. De zeegang is zwaar en het zicht beperkt. Stormen met windkracht 10 komen boven land zelden voor. Op zee is de hoogte van de golven tussen zes en negen meter.

‘Het zijn de Haïtianen, cop’m!’ roept de jongen. Hij barst bijna van opwinding. ‘Ze zinken.’

Hij houdt zich vast aan de kajuittafel. De boot slingert en schudt wild heen en weer in de storm.

‘Ze verdrinken, cop’m. Allemaal,’ zegt de jongen. ‘Net goed. Het is hun eigen stomme rotschuld. Het zijn allemaal dieven en moordenaars.’

Gramm pakt de microfoon.

‘Galant Lady! Galant Lady! Dit is de Mola mola.’

Geruis. In de verte, aan de rand van de ether, de stem van een Amerikaanse evangelist.

‘Galant Lady! Dit is de Mola mola.’

Een schok. Een golf ramt tegen de boot en het water spuit over het dek.

‘Galant Lady! Geef antwoord!’

Stilte. Gramm legt de microfoon weg.

‘Ze horen ons niet.’

Een golf. De olielamp zwaait rond en flikkert.

Gramm kijkt op de zeekaart.

‘Waar zijn ze, cop’m?’

‘Ik weet het niet. Hier ergens. Hier is Eleuthera.’

‘En waar zijn wij?’

‘Ik weet niet. Niet precies. Ook hier ergens.’

‘Misschien zijn we vlakbij! Misschien kunnen we ze zien.’

Ze schrikken terug als ze het luik openmaken en het donker en de regen en het zoute buiswater en de kracht en het geloei van de wind de kajuit binnenvallen. Ze kijken elkaar aan, knikken en klimmen dan snel omhoog naar de kuip. Ze zijn onmiddellijk drijfnat.

De Mola mola zwaait en buitelt maar houdt haar boeg krampachtig tegen de golven in. Gramm schijnt met de zaklantaarn op de stormzeilen die doorweekt zijn en glinsteren. Dan schijnt hij op de zee. Het water naast de boot is zwart als een donker gat en de bleke schuimkoppen van de golven hossen in een grote kring om hem heen. Het is pikdonker, het regent zo hard en er waait zoveel van de golven losgeblazen schuim door de lucht dat er bijna geen zicht is. Gramm en de jongen zetten zich schrap in de kuip. Gramm pakt het Orin-lanceerpistool en schiet een witte vuurpijl af. De vuurpijl vormt recht boven de boot een grote ronde canapé van vonken en schitterend licht. De canapé stort snel in en dan is het nog donkerder dan tevoren. Ze wachten. Gramm schiet nog een vuurpijl af. Ze wachten en zien dan, aan stuurboord, ver weg en laag boven de zee, een klein rood licht, een vonk die even gloeit en snel uitdooft.

‘Daar, cop’m!’ schreeuwt de jongen boven het geloei van de wind uit. ‘Zag je het?’

‘Pak de schoot,’ roept Gramm. Hij maakt de helmstok los en houdt het roer met zijn gewicht tegen.

‘Laat de fok doorlopen,’ roept hij.

De jongen trekt de schoot van de lier.

‘Laat doorlopen!’ roept Gramm.

‘De schoot is vrij, cop’m! Het zeil zit vast.’

Gramm schijnt met de zaklamp naar het voordek. De wind heeft de fok urenlang tegen de mast geperst en de schoothoek en het achterlijk van het zeil zijn verstrikt geraakt tussen de vallen of om een korvijnagel.

‘Ik maak het wel los, cop’m,’ roept de jongen en hij klimt op het dek. ‘Zo gebeurd!’

‘Nee!’ roept Gramm. ‘Je kan niet naar het voordek gaan, in zo’n zee. We moeten wachten. In ieder geval tot het licht wordt.’

‘Maar de Galant Lady is daar vlakbij.’

‘Stop.’

‘Ik kan het best, cop’m.’

‘Stop! Doe een zwemvest aan.’

Rolle doet een geel Stearns-vest aan. Het is hem veel te groot. Gramm schijnt hem bij met de zaklamp als hij de koorden strak trekt. Als hij klaar is, kijkt hij Gramm aan; hij knikt en glimlacht breeduit. Dan kruipt hij op handen en voeten over het rollende en pompende dek naar de mast. Gramm probeert hem licht te geven. De jongen kijkt over zijn schouder.

‘Pak de schoot, cop’m!’ schreeuwt hij. ‘Ik heb het bijna los.’

Gramm legt de lamp weg. Hij heeft de helmstok in zijn ene en de fokkenschoot in zijn andere hand.

‘Nu!’ roept Rolle uit het donker.

Het zeil loopt over, de Mola mola gaat onmiddellijk overstag en een golf gooit haar bijna op haar zij. Gramm stuurt terug naar de wind, de boot richt zich op en de zeilen beginnen wild te klapperen.

‘Kom terug!’ roept Gramm naar het voordek. ‘Kom terug in de kuip!’

De boot stort van een golf en het water spat aan beide kanten metershoog op.

‘Rolle! Kom terug!’

Gramm laat de schoot los en pakt de lamp. Hij schijnt naar voren. Het dek is leeg.

‘Rolle!’

Gramm leunt uit de kuip en schijnt over het water. De latten van het grootzeil klepperen als ratels en de giek rukt aan de mast en zwaait vlak boven Gramms hoofd heen en weer. Gramm legt de boot bij de wind, de zeilen kalmeren, en hij zet de schoten en de helmstok vast. Hij schijnt opnieuw op het water en roept en luistert, maar hij hoort alleen de wind in de verstaging en de stampij van de golven.

Hij heeft een zwemvest aan.

‘Rolle!’

Hij kan niet zien waar de boot is.

Gramm schuift het luik open, klimt snel in de kajuit en doet het grote navigatielicht op de top van de mast aan. Dan haast hij zich terug naar de kuip.

Hoe laat is het? Wanneer wordt het licht?

‘Rolle!’

Stop. Denk na. Je ligt bij de wind. Je verlijert. Je vaart langzaam opzij. Hoe langzaam? Eén knoop? Anderhalf? Hij drijft ook met de wind mee. Sneller? Nee, nog langzamer. Hij ligt voor de boeg, aan bakboord. Daar.

‘Rolle!’

Vlagen regen en zeeschuim en hier en daar, in het licht van de zaklantaarn, kleine open plekken zwart water en overal omheen het donker. De storm woedt de hele nacht door en het licht op de top van de mast wordt langzaam maar zeker zwakker. Gramm gaat naar de kajuit, doet de radio aan en pakt de microfoon.

‘Whisky-Zebra! Whisky-Zebra! Dit is het zeiljacht Mola mola.’

Zacht geruis.

‘Whisky-Zebra! Dit is het zeiljacht Mola mola.’

Stilte.

Ze kunnen ons niet meer horen. De accu’s.

‘Oproep aan alle schepen! Dit is de Mola mola.’

Niets. Golven en wind.

‘Oproep aan alle schepen!’

Gramm slaat met zijn vlakke hand op de radio.

‘Geef antwoord!’

Zachte, sombere stemmen. Ergens aan de andere kant van de oceaan zingt een mannenkoor in een Slavische taal. Dan stilte. Gramm pakt de voltmeter. Beide accu’s zijn leeg. Hij klimt uit de kajuit en kijkt omhoog naar de mast. Het navigatielicht is uitgedoofd.

‘Rolle!’

Gramm blijft de hele nacht aan dek. Het lampje in het kompas is ook uitgegaan en het is nu zo donker dat hij zijn eigen handen niet kan zien. Hij roept. Hij schijnt af en toe met de zaklantaarn op de zeilen die als spookachtige banieren boven hem uitsteken. Hij schreeuwt tot hij schor is. Dan pakt hij de misthoorn. Eén keer denkt hij dat hij een stem hoort. Hij kapt onmiddellijk zijn adem af, probeert zijn hoofd uit de windstroom te draaien en houdt zijn hand achter zijn oor. Hij wacht, hij houdt zijn adem in, hij trekt zijn schouders op en knijpt zijn ogen dicht om beter te kunnen luisteren, maar de stem roept niet meer en de rest van de nacht is er geen ander geluid dan de wind en de golven en de weeklacht van de misthoorn.

XX

De navigator stelt zich de hemel voor als een enorme holle globe. De oude astronomen noemden het een sfeer. De aarde zweeft precies in het midden. De zon, de maan, de planeten en alle sterren bevinden zich in de sfeer, dat wil zeggen op de binnenkant van de globe en alle op gelijke afstand van het middelpunt van de aarde. De navigator is uitsluitend geïnteresseerd in de relatieve posities en bewegingen van de hemellichamen in de sfeer. Dankzij deze volkomen denkbeeldige hemel kan hij de plaats van zijn schip op zee bepalen.

De dag begint als een grijze streep aan de horizon. Het regent niet meer, de wind is afgenomen en er staat een heldere ster in de donkere lucht in het westen. De zee is nog steeds overal en massaal in beweging, maar de golven zijn langer en trager geworden. Ze klimmen niet meer omhoog en storten niet meer in en de Mola mola deint zonder schokken of getril mee. Gramm zeilt de hele morgen heen en weer en minstens tien mijl terug naar het zuiden en in een grote driehoek rond de plaats waar naar zijn schatting de jongen overboord gevallen is. Hij staat op het voordek en blaast op de misthoorn. Hij houdt zich vast aan de stag en tuurt met zijn verrekijker uit over het water tot hij kramp in zijn ogen heeft.

Hij kan niet zomaar verdwenen zijn.

Er drijft bruin schuim, hout en afval voorbij. Het lijkt alsof de storm alles wat op de stranden lag heeft teruggenomen in de zee.

Hou jezelf niet voor de gek. Natuurlijk kan hij zomaar verdwenen zijn. Dat is doodgewoon op zee. Dood gewoon.

Er drijft een zwemvest voorbij. Gramm vist het op met een bootshaak. Het is geel, maar van een ander merk.

Misschien heeft de tramp hem opgepikt. De kleine tramp die we gisteren hebben gezien.

Naast de boot komt de grijsbruine rugvin van een haai uit het water omhoog, en even later nog een.

Hou jezelf niet voor de gek.

De haaien zwemmen in een kleine cirkel rond.

Ik hou mezelf niet voor de gek. Schipbreukelingen worden op de vreemdste manieren gered. Sommigen drijven dagenlang rond.

Gramm pakt de verrekijker en speurt opnieuw de zee af.

Je houdt jezelf voor de gek.

Aan de buitenste rand van zijn gezichtsveld komt heel even een kleine gele vlek te voorschijn en verdwijnt het volgende moment achter een golf.

Daar.

De golf rijst en daalt en er is niets meer te zien. Een tweede golf passeert. En een derde, die minder hoog is.

Daar.

Een kleine gele vlek.

Pal tegen de wind in.

Gramm kijkt over het kompas.

Peiling 210˚.

Hij blaast op de misthoorn.

Als hij deze kant op kijkt moet hij de zeilen kunnen zien.

Verrekijker.

Misschien is het gewoon een stuk plastic. Een lege jerrycan. Nee, het is de jongen. Het moet de jongen zijn.

Gramm maakt de helmstok los, laat de fok overlopen en gaat overstag. Hij blijft zo hoog mogelijk aan de wind maar kan bij lange na geen koers van 210˚ zeilen. Hij moet laveren. Doordat hij niet recht naar zijn doel af kan varen en aan de wind in de golfslag toch maar weinig voortgang boekt, duurt het ondragelijk lang voor hij de gele vlek beter kan zien.

Het is de jongen. Ik zie zijn hoofd.

Gramm blaast op de misthoorn.

Hij zwaait niet. Hij moet me kunnen zien. Misschien is hij bewusteloos.

Gramm gaat overstag.

Misschien is hij dood.

De verrekijker.

Hij is niet dood. Hij houdt iets vast. In het water.

De misthoorn.

‘Rolle!’

Overstag.

‘Rolle!’

Achter een golf.

Ik kom eraan.

Nog drie golven.

Ik kom eraan, jongen.

Twee.

De Moila mola komt overal doorheen.

‘Rolle!’

Hij ziet me niet. Hij ligt voorover. Ergens overheen. Hij is bewusteloos.

De misthoorn.

Word wakker.

Gramm stuurt de Mola mola met de boeg in de wind. De zeilen klapperen en de boot begint te schudden en te schuiven. Aan bakboord, dertig of veertig meter van de boot veert een groot stuk drijfhout op en neer op de golven. Er hangt een gescheurde lap zeildoek aan, en een stel kabels, en twee armen die uit een geel zwemvest steken.

Dat is de jongen niet.

Een groot donker hoofd ligt tussen de armen op het hout.

Dat is iemand anders.

Gramm trekt de helmstok naar zich toe, laat de boot afvallen en gijpt. Hij haalt de schoten aan en kan nu dichterbij komen.

‘Ahoy!’ roept hij.

Eén van de armen buigt weg van het stuk hout, het lichaam in het zwemvest draait rond in het water en Gramm ziet een zwarte man met een enorm hoofd. Het is zo groot dat het bijna buiten zijn schouders uitsteekt. Hij heeft ook een enorme neus die bijna even breed is als zijn gezicht. Zijn ogen zijn open en hij kijkt Gramm aan, maar hij zwaait of roept niet.

‘Ik kom je helpen!’ roept Gramm.

De man laat het stuk drijfhout los, trekt het gele reddingsvest uit en zwemt naar de Mola mola. Gramm houdt met zijn heup de helmstok tegen, bindt snel een reddingsboei aan een van zijn meertouwen en gooit ‘m overboord. De drenkeling moet over een hoge golf heen zwemmen, maar de deining lijkt hem nauwelijks te hinderen. Hij trekt zich aan het meertouw op, grijpt het gangboord en slaat een van zijn benen over de railing. Het been is zo groot als een boomstam. Hij draagt niets anders dan een korte broek die doorweekt is en aan zijn vel plakt. Hij heeft niet alleen een enorm hoofd, maar ook enorme testikels en bovendien op zijn zij een groot, schotelvormig litteken van paars en omgewoeld vel. Hij is loodzwaar en Gramm hijst hem met moeite aan boord. De man rolt op zijn rug in de kuip, maar komt onmiddellijk overeind en trekt een mes.

‘Kalm aan,’ zegt Gramm.

De drenkeling is zo groot dat hij niet onder de giek past. Hij bukt niet, maar buigt zijn knieën als een bokser.

‘Kalm aan,’ zegt Gramm. ‘Niemand doet je hier wat.’

De man kijkt de kajuit in.

‘Kikoté lòt?’

‘Wat?’

‘Gasòn?Labà?’

‘Ik begrijp je niet.’

De man wijst met zijn mes naar Gramm en met zijn andere hand naar het luik.

‘Pessònn?’

Gramm schudt zijn hoofd.

‘Ik ben alleen.’

‘Boel! Etè gason! Mwen wè!’

‘Ik begrijp je niet.’

‘Koppitèn radio?’

‘De radio doet het niet.’

De man kijkt naar Gramms instrumenten.

‘Koppitèn boel! Walá radio!’

‘Hij is kapot.’

‘Boel!’

De man klimt achteruit de kajuit in. Hij houdt het mes omhoog en blijft Gramm aankijken. Met één enorme hand breekt hij de radio van het instrumentenpaneel en met zijn tanden rukt hij de draden los. Dan gooit hij de radio met een grote zwaai overboord, alsof het een handgranaat is.

‘De radio deed het niet,’ zegt Gramm. ‘De accu’s zijn leeg.’

‘Anglè,’ zegt de man. ‘Sé pà.’

‘Mes,’ zegt Gramm en hij wijst. ‘Weg.’

De man springt terug in de kuip. Hij houdt het mes onder Gramms kin en laat het trillen.

‘Silans!’ roept hij. ‘Asasèn! Kikoté kanòn?’

Hij maakt een gebaar alsof hij een geweer afschiet.

‘Fizí, kikoté?’

‘Het geweer is in de kajuit,’ zegt Gramm en hij wijst. ‘Niemand doet je hier wat. Doe dat mes weg. We moeten verder zoeken. Misschien zijn er nog meer overlevenden.’

‘Komprann pà.’

‘Vrienden,’ zegt Gramm en hij wijst naar de zee. ‘Zijn er nog meer?’

‘Wí. Ampíl.’

‘Ampil?’

De man ademt in en zegt langzaam: ‘Many.’

‘En een kind?’ zegt Gramm. ‘Heb je een jongen gezien?’

‘Anglè. Sé pà.’

‘Een jongen.’

Gramm geeft met zijn hand de maat van een staand kind aan.

‘Wí,’ zegt de man. ‘Ampíl piíit.’

Hij telt voor Gramm op zijn vingers.

‘Vijf kinderen?’

‘Non.’

De man telt door.

‘Tien?’

De man haalt zijn schouders op.

‘Ampíl.’

Hij stopt het mes tussen zijn tanden en steekt al zijn vingers demonstratief omhoog.

‘Many.’

‘Waar?’

‘Kikoté?’

De man wijst omlaag, naar de zeebodem.

‘Toet mò.’

Hij kijkt Gramm voortdurend aan. Hij ademt diep in, alsof buitenlandse woorden meer lucht vereisen, en zegt: ‘Allemaal dood. Schip Galant Lady –’

Hij kan het woord niet vinden en wijst opnieuw naar de bodem van de zee.

‘Dood.’

‘De Galant Lady?’

‘Wí.’

‘Vergaan?’

‘Wí.’

‘En de kapitein?’

De man fronst zijn wenkbrauwen.

‘Ook dood?’ vraagt Gramm.

‘Mè non,’ zegt de man. ‘Koppitèn, sè mwen. Ik ben de kapitein van de Galant Lady.’

‘Ik bedoel de blanke kapitein.’

‘Pà koppitèn!’ roept de man woest. ‘Korsèr! Asasèn!’

Hij maakt een gebaar alsof hij zijn keel doorsnijdt.

‘Koppitèn dirty crook!’

Hij wijst met het mes naar Gramm en kijkt omhoog, naar de zon en de wind en de zeilen.

‘Kikoté va bató?’

Hij buigt voorover en kijkt op het kompas. Dan strekt hij zijn arm uit en wijst met het mes naar het noordwesten. ‘Floridá!’

Hij schreeuwt, hoewel Gramm vlak bij hem staat. Gramm schudt zijn hoofd. De man schuifelt met gebogen knieën en zijn benen wijd naar voren en houdt het mes voor Gramms buik.

‘We moeten hier blijven,’ zegt Gramm en hij wijst naar het water. ‘Vrienden. Kinderen.’

De man gooit zijn enorme hoofd in zijn nek, spuugt in zee en roept: ‘Toet mò!’

‘Allemaal? Hoe weet je dat? Heb je ze gezien?’

‘Non. Non.’

De man trekt wild aan zijn oor.

‘Mwen ekóet! Kri m’edé! Le fí krí pitjé e anfèn silàns.’

‘Fí?’

‘Fanm!’ De man houdt zijn handen voor twee grote denkbeeldige borsten en zwaait met zijn heupen. ‘Madànm.’

‘Vrouwen.’

‘Wí.’

‘Hoeveel vrouwen waren er aan boord van de Galant Lady?’

‘Ampíl.’

Hij steekt zijn vingers op, klapt zijn hand dicht, en weer open, en dicht en opnieuw open.

‘Komprànn?’

Hij blijft zijn hand open en dicht doen.

‘Krí pitjé nan lanwí e anfèn fonsé e silàns.’

De man springt plotseling boven op de kajuit. Het hout kraakt onder zijn gewicht. Hij houdt zich vast aan het want en zwaait met zijn mes over de golven.

‘Regád!’ roept hij.

Om de boot drijven stukken wrakhout, afval en velden vol zeewier dat door de storm op drift is geraakt.

‘Regád! Pessònn! Savé poekisá?’

De man schreeuwt.

‘Sharks!’

Hij laat zijn tanden zien en wijst op het grote litteken op zijn zij. Dan schuifelt hij op zijn hurken over het zijdek en springt terug in de kuip.

‘Sjanzjé koes,’ zegt hij en wijst naar het noordwesten.

Gramm houdt de helmstok met twee handen vast en schudt zijn hoofd.

‘Regád,’ zegt de man en hij wijst naar zee.

Gramm kijkt even opzij. De man springt met één been, als een schermer naar voren, steekt de punt van zijn mes in Gramms bovenarm en houdt het mes neer in het vlees als Gramm zijn arm met een ruk terugtrekt. De man stapt achteruit en laat zijn tanden zien alsof hij glimlacht.

Gramm drukt zijn arm tegen zijn borst. Bloed druipt op zijn benen en de helmstok en de vloer van de kuip.

‘Komprànn?’ zegt de man. Hij wijst opnieuw naar zee.

‘Koes a Floridá.’

Gramm duwt met zijn heup de helmstok naar de lage kant. De Mola mola gaat langzaam overstag. De grote man trekt met één hand de fokkenschoot aan. Met zijn andere hand houdt hij het mes op Gramm gericht.

‘Deplàs pà,’ beveelt hij.

Hij stapt zijwaarts naar de kajuit. Hij lijkt een gedrocht, half door zijn knieën gezakt en met zijn benen wijd, maar hij klimt heel behendig door het luik. Hij rukt de vakken in de kombuis open tot hij een pak crackers vindt en trekt een deken van Gramms kooi. Hij doet alles met zijn rechterhand. In zijn linkerhand heeft hij het mes. Het lijkt ermee vergroeid te zijn.

Gramm windt een bandana om zijn onderarm. Het doek wordt snel donker van het bloed. De man kijkt op uit het luik.

‘Ronm!’ roept hij. ‘Kikoté?’

‘Rum?’

‘Kikoté?’

‘Ik kan het wel voor je pakken.’

Het mes komt onmiddellijk omhoog.

‘Deplàs pà!‘

Als hij een fles rum gevonden heeft komt hij terug in de kuip. Hij slaat de deken om zich heen en verslindt de crackers. Dan maakt hij met zijn tanden de fles open.

‘Bon,’ zegt hij. Hij drinkt en zucht.

‘Bon.’

‘Ik moet mijn arm verbinden,’ zegt Gramm.

‘Silans!’ beveelt de man.

Gramm houdt zijn bloedende arm omhoog.

‘Dat is niets,’ zegt de man. ‘Selmàn sang.’

Hij wikkelt de deken strak om zich heen en drinkt de rum. Gramm stuurt de boot, houdt zijn goede hand tegen de wond op zijn arm, en wacht. Na de storm is de wind opnieuw opgekomen in het oosten en de Mola mola vaart er met volle zeilen en gevierde schoten voor uit.

‘Jij, koppitèn,’ zegt de man plotseling. ‘Abíet Florida?’

‘Ja.’

‘Kikoté?’

‘In Vero Beach.’

‘Is er veel kustwacht lábà?’

‘Er is overal kustwacht in Florida. Je hebt geen schijn van kans.’

De man neemt een slok uit de fles.

‘En jij?’ zegt Gramm. ‘Waar woon jij?’

‘Port de la Paix.’

‘In Haïti?’

‘Bjensú!’

De Mola mola zeilt de hele middag met ruime wind door. Het weer klaart op, de zee is nog steeds in beweging, maar de golven worden steeds langer en lager. Ze zijn ver buitengaats. Ze zien niet alleen nergens land, maar ook geen enkel ander schip. De Haïtiaan plundert de kombuis en de voorraad rum. Hij dwingt Gramm om te sturen. Gramm kan nauwelijks overeind blijven. Hij bloedt niet meer, maar hij is uitgeput. Hij heeft sinds het begin van de storm niet meer geslapen en staat al sinds zonsopgang onafgebroken aan het roer. De Haïtiaan heeft hem niets te eten gegeven.

Aan het eind van de middag komt de zon eindelijk achter de wolken te voorschijn.

‘Je moet het roer even van mij overnemen,’ zegt Gramm. ‘Ik moet onze positie bepalen.’

Hij begeleidt al zijn woorden met gebaren.

‘Ik moet de zon schieten.’

‘Boel!’ zegt de Haïtiaan en de punt van het mes komt even onder de deken uit. ‘Ik weet waar we zijn. Koes noordwest. Toezjóe. Tot we Grand Isaäc zien.’

‘Great Isaac is een baken,’ zegt Gramm. ‘Een vuurtoren.’

‘Bjensú.’

‘Meer dan de helft van de vuurtorens in de Bahama’s is kapot. Je kan ze niet zien.’

‘Boel!’

‘Ik kan het je uit de zeemansgids voorlezen. De zeemansgids waarschuwt praktisch op elke bladzij dat de bakens in de Bahama’s onbetrouwbaar zijn. Ik moet de sextant pakken en onze positie bepalen voor de zon ondergaat.’

Het mes.

‘Deplàs pà.’

‘De vuurtoren van Great Isaac markeert een groep onbewoonde eilandjes aan de noordkant van de Grote Bahama Bank. Het zijn geen echte eilanden. Het zijn kale rotsen die nauwelijks boven het water uitsteken. Als we de vuurtoren niet kunnen zien, lijden we onherroepelijk schipbreuk.’

De man zwijgt. Hij steekt zijn onderkaak naar voren. Zijn gezicht is zo breed als een landschap.

‘Begrijp je wat ik zeg?’ vraagt Gramm. ‘Ik moet onze positie bepalen. Jij bent een zeeman, vrè? Jij bent een kapitein.’

‘Vrè. Mwen koppitèn.’

‘Dan moet je begrijpen wat ik bedoel. Als je niet wilt dat ik het doe, doe het dan zelf.’

Gramm gebaart.

‘Pak de sextant en doe het zelf.’

‘Sextant, sé pà,’ zegt de Haïtiaan. ‘Noe pesjéu.’

Hij houdt het mes tegen Gramms halsslagader en buigt over hem heen terwijl Gramm de sextant uitpakt, de filters schoonveegt en de indexcorrectie vaststelt. Gramm schiet de zon drie keer, met intervallen van twintig minuten, berekent, aan de kajuittafel, alle correcties, zoekt de oplossing van zijn vergelijkingen op in de tabellen achter in de Almanak, vult de coördinaten in, maakt een schets van zijn drie waarnemingen en bepaalt ten slotte de positie van Mola mola op de zeekaart en legt het vast in het logboek, en de hele tijd hangt de Haïtiaan over hem heen, stinkend als een walvis en met het mes in zijn linkerhand.

‘Dus jij bent een visser,’ zegt Gramm als hij teruggaat naar het roer en de koers bijstelt en de zeilen trimt.

‘Wí,’ zegt de Haïtiaan. ‘We visten partóe, Van Cap Haitien tot Luperón.’

‘Met je eigen boot?

‘Mè non. Met mijn tontòn.’

‘Tonton?’

‘Mijn oom. De tweede man van Charmante die toezjóe ruzie had met gran-mamnàn en later naar Cap Haitien is gegaan.’

XXI

Als de zeevaarder de eilanden achter zich laat kent hij nog maar één realiteit en dat is de Golfstroom. Niet alleen de koers en de snelheid van zijn schip, maar ook de zeegang waarmee hij te kampen heeft en zelfs het weer worden erdoor bepaald. De Golfstroom is voor het eerst beschreven door de Spaanse ontdekkingsreizigers, maar pas in de achttiende eeuw in kaart gebracht door Benjamin Franklin. Franklin bestudeerde de in logboeken genoteerde waarnemingen van drijvende scheepswrakken. In die tijd waren alle schepen van hout en als ze geen ballast aan boord hadden, konden ze jarenlang aan de oppervlakte blijven. Door waarnemingen van bij naam of uiterlijk bekende wrakken met elkaar te vergelijken ontdekte Franklin dat deze ongelukkige schepen niet volledig aan de willekeur van wind en golven waren overgeleverd, maar een koers volgden. Ze dreven van de oostkust van Florida, waar de Golfstroom het sterkste is, langs de kust van Noord Amerika tot Newfoundland en vandaar de Atlantische Oceaan over tot ze ten noorden van Madeira terechtkwamen in de Portugal-stroming, naar de Canarische Eilanden werden gevoerd en door de Passaat teruggebracht naar het Caribisch gebied. Franklin stelde zich een gigantische cirkel voor, een ronddraaiend wiel van warm water in de Atlantische Oceaan. Dat het water als het eenmaal in beweging is, voor de Amerikaanse kust naar het oosten afbuigt en in het algemeen met de klok meedraait, is door de Koriolis-kracht eenvoudig verklaard. Over de oorsprong, of de bron van de Golfstroom, die Maury zo gedenkwaardig een machtige rivier in de oceaan noemde, bestaan verschillende, elkaar tegensprekende theorieën.

De maan is niet opgekomen en het is erg donker, ook in het zuidwesten waar de vuurtoren van Great Isaac moet staan. Het is zo donker dat Gramm niet zeker weet of hij zijn ogen open of dicht heeft. Hij schudt zijn hoofd als een natte hond en kijkt om zich heen, maar nu weet hij niet wat onder of boven is. De lucht is donker en het lijkt of er sterren op het water zijn. De Mola mola is omringd door kleine lichtpuntjes van fosforiserend plankton.

De Haïtiaan zit in een hoek van de kuip, met zijn benen opgetrokken en de deken om zich heen. Hij heeft zijn ogen dicht en zit zo stil dat het lijkt alsof hij uit zwart marmer is gehouwen.

Gramm bindt de helmstok vast. Hij sluipt voorzichtig, zonder geluid te maken of de beweging van de voortzeilende boot te verstoren door de kuip. Hij pakt de randen van het luik beet en wil in de kajuit klimmen.

‘Stop,’ zegt de Haïtiaan eenvoudig en met een zware stem. Hij beweegt niet. Hij doet alleen een van zijn ogen open. Het lijkt op een zwakke gaslamp.

‘Ik wil iets te eten pakken,’ zegt Gramm.

‘Je hebt wacht,’ zegt de man.

‘Ik moet iets eten.’

De man steekt zijn mes onder de deken uit.

‘Morgen kan je eten,’ zegt hij.

Zeven pelikanen zitten op een rots. Gramm zwemt er naartoe. Als hij naderbij komt vliegen de vogels luid schreeuwend op en de rots is ineens verdwenen.

Dat was een droom. Pelikanen schreeuwen niet.

Gramm zit achter in de kuip en leunt op de helmstok.

Je bent in slaap gevallen.

Hij kijkt om zich heen en is opnieuw in de war. Het is nog donkerder dan tevoren. De lichtpuntjes op het water zijn verdwenen. De vuurtoren is nergens te bekennen. Gramm ziet alleen de open ogen van de Haïtiaan en de punt van het mes dat af en toe als een knipperend licht onder de deken uit komt.

‘Neem me niet kwalijk,’ zegt hij. ‘Hallo?’

De Haïtiaan reageert niet.

‘Hoe heet je? Mijn naam is Gramm.’

‘Pierre.’

‘Okay, Pierre, je moet echt het roer overnemen.’

‘Eskíz. Mesjéu Pierre. Pierre is de achternaam. Prénònm Charlemagne.’

‘Okay, meneer Charlemagne Pierre, je moet de wacht overnemen.’

‘Morgen.’

‘Ik moet slapen.’

De tanden van de man lichten even op, alsof hij glimlacht.

‘Morgen kan je slapen.’

Tegen de ochtend, als de nieuwe dag alleen nog maar een grijze streep in het oosten is, gaat de wind liggen. De Mola mola drijft urenlang met slap neerhangende zeilen rond. De Haïtiaan geeft Gramm een pak droge crackers. Hij staat hem ook toe om de zon te schieten.

‘Waar zijn we, koppitèn?’

‘Aan de rand van de Golfstroom. Ik denk dat we al naar het noorden afdrijven.’

‘En Florida?’

‘Nog geen honderd mijl hier vandaan.’

‘Alò, morgenochtend.’

‘Niet als er geen wind is.’

‘De wind,’ zegt de Haïtiaan, ‘komt altijd terug.’

De lucht is helder en er vliegen veel vogels over, hoewel er nergens land te zien is. Aan het begin van de middag zien ze in de verte wel een klein vrachtschip dat langzaam tegen de Golfstroom opstoomt. Kort daarna steekt de wind weer op, niet in het oosten, maar voor de mast, in het zuidwesten. Gramm haalt de schoten aan. De Haïtiaan zit op het dak van de kajuit. Hij lijkt minder gespannen en laat zijn olifantsbenen bungelen boven de kuip.

‘Pas op je koers, koppitèn,’ zegt hij en hij wijst met zijn mes naar de lege horizon in het westen, waar Florida moet liggen.

‘Het is de wind,’ zegt Gramm.

‘Bjensú. De wind komt altijd terug.’

‘Ik bedoel, de wind ruimt. Begrijp je?’

‘Bjensú.’

‘Ik bedoel, de wind is naar het zuidwesten gedraaid en na een zuidwester komt er altijd een front, met onweer.’

‘Bjensú.’

‘En windstoten. En dan draait de wind naar het noorden.’

‘Pà problèm,’ zegt de Haïtiaan. Hij zit met zijn benen wijd en krabt aan zijn testikels, die zo groot zijn als tennisballen. ‘Met een noorder kunnen we ook zeilen. Florida is lábà, in het westen.’

‘We kunnen de Golfstroom niet oversteken. We krijgen de wind eerst pal van voren en dan tegen de stroming in.’

‘Alò’

‘Als de wind tegen de Golfstroom inwaait krijg je een geweldige zeegang. Begrijp je wat ik zeg? Hoge golven.’ Gramm gebaart. ‘Twee keer zo hoog als normaal. Niemand waagt zich in de Golfstroom als er een noorder dreigt.’

De man kijkt Gramm vanaf het dak van de kajuit aan. Hij houdt zijn hoofd voorover en het lijkt alsof de hoeken van zijn onderkaak op zijn schouders rusten.

‘We zeilen door,’ zegt hij.

‘Je begrijpt het niet,’ zegt Gramm. ‘Je kent de Golfstroom niet. Ik kan je in de zeemansgids laten zien –‘

De Haïtiaan springt omlaag in de kuip en zakt zover door zijn knieën dat hij bijna op zijn hurken zit. Hij strekt zijn linkerarm uit naar voren tot de punt van zijn mes bijna Gramms hals raakt. Zijn ogen schitteren en hij glimlacht.

‘Kompràn?’ zegt hij. ‘We zeilen door. We zijn er bijna.’

In het noordwesten kruipen donkere wolken omhoog uit de horizon. Ze spreiden zich uit naar links en naar rechts en rijzen op alsof ze de koepel van de hemel willen dichtschuiven. Aan het eind van de middag reeft Gramm het grootzeil. De Mola mola zeilt hoog aan de wind en het buiswater spat over het voordek.

‘Wanneer neem je het roer over?’ vraagt Gramm.

‘Nog even,’ zegt de man.

‘Ik heb al twee dagen niet geslapen.’

‘Toetswíet.’

De Haïtiaan zit op de kajuit, met zijn rug naar de naderende storm. Hij heeft een nieuwe fles rum gepakt. Hij leunt tegen het luik en klopt even op het houtwerk.

‘Goed schip,’ zegt hij. ‘Beter dan de Galant Lady.’

‘De kiel lekt,’ zegt Gramm, ‘als er zeegang is.’

De man lacht.

‘De Galant Lady lekte partóe. De Galant Lady was zo lek dat tontòn zei dat we beter konden gaan zwemmen.’

‘Wat is de naam van je tonton?’

‘Lafortune.’

‘Was tonton Lafortune ook aan boord?’

‘Op de Galant lady?’

‘Ja. Is hij met de anderen verdronken?’

‘Mè non, natuurlijk niet. Hij is een pesjéu. Hij heeft zijn eigen bató. Hij heeft ons naar Île du Matin gebracht.’

‘Waar is dat?’

‘Twee uur varen van Port de la Paix. Daar lag de Galant Lady op ons te wachten.’

‘De Galant Lady lag bij Île du Matin op jullie te wachten?’

‘Bjensú.’

‘Hoe wisten jullie dat?’

‘Dat wisten wij niet. Pàdutóe. Dat vertelde tontòn Lafortune ons.’

‘Hoe wist hij het dan?’

De Haïtiaan kijkt verbaasd.

‘Sè semp,’ zegt hij. ‘Tontòn Lafortune is een schaduwvanger.’

Als het avond wordt, neemt de wind snel toe en Gramm knoopt een tweede rif in het grootzeil. Hij hijst ook de stormfok. Lange bliksemflitsen staan in een kring om de boot heen en het omweer rolt onophoudelijk langs de horizon, maar het regent niet en het blijft erg warm. De Mola mola vaart zo hoog aan de wind dat de zeilen killen en de boeg keer op keer als een platte voet op de golven valt.

De Haïtiaan staat zijwaarts in de kuip, met zijn mes op Gramm gericht en zijn ogen naar het westen. Onder de wolken ligt het laatste daglicht als een grijze veeg op de horizon. Achter de boot, in het oosten, is het al donker en de bliksem lijkt er groter en feller. Gramm vraagt de Haïtiaan opnieuw of hij het roer wil overnemen, maar de man reageert niet. Hij staart voor de Mola mola uit naar de westelijke horizon waar het licht niet verdwijnt als de nacht valt, maar van kleur verandert. Van dovend grijs wordt het langzaam geel en de wegzakkende streep verandert in een toenemende, steeds helderder wordende weerschijn op de wolken. Het lijkt alsof er onder de rand van de aarde een groot vuur brandt.

‘Sè kwá?’ zegt de Haïtiaan ernstig. ‘Florida?’

‘Het zijn de steden aan de kust,’ zegt Gramm. ‘Ze liggen nog ver achter de horizon, maar ’s nachts kan je altijd hun lichten zien, als je in de Golfstroom bent.’

‘Alò, Florida.’

‘Ja.’

‘Bon. Sè tanm. Ik neem de wacht over.’

Hij komt naar Gramm toe. Gramm kan even zijn gezicht zien in het licht van de bliksem.

‘Nu kan je gaan slapen,’ zegt de Haïtiaan, maar hij houdt het mes omhoog en stapt niet opzij om Gramm door te laten naar de kajuit.

‘Je moet dat mes weg doen,’ zegt Gramm. ‘Ik kan er niet langs.’

‘Je gaat ootrkoté,’ zegt de Haïtiaan en hij wijst over de achtersteven naar het donker.

‘Wat bedoel je?’

‘Je moet gaan slapen, koppitèn. In de zee.’

‘Je bent gek.’

‘Padutóe. Bonwí.’

‘Je hebt geen schijn van kans als je alleen naar Florida gaat. De kustwacht stopt je in een kamp en zet je onmiddellijk op transport naar Haïti.’

‘Mijn zorg. Jij springt.’

‘Luister,’ zegt Gramm. ‘Ik kan je helpen.’

‘Wí?’

De man lacht honend.

‘Jij hebt ons al geholpen, met je kanòn. Jij bent net zo’n crook als de koppitèn van de Galant Lady.’

De Haïtiaan duwt Gramm naar het achterdek.

‘Luister nou,’ zegt Gramm ten einde raad. ‘Jij was aan boord van de Galant Lady. Jij hebt gezien dat het schip is vergaan. Moet je goed luisteren: ik was op zoek naar de Galant Lady, begrijp je? Ken je Mr. Machado? De reder? Niet? Doet er ook niet toe. Hij is de eigenaar van de Galant Lady, begrijp je. Als ik kan bewijzen dat de Galant lady is vergaan, krijg ik de helft van het verzekeringsgeld en dat deel ik dan met jou. Mr. Machado woont in Fort Lauderdale. Ken je hem echt niet? Begrijp je wat ik bedoel? De verzekering betaalt alleen in het geval, ik bedoel zo werkt de maritieme assurantie industrie nu eenmaal. Begrijp je? Geld. Een heleboel geld en –’

‘Boel,’ zegt de Haïtiaan.

Gramm kan de gelaatsuitdrukking van de man niet zien. De bliksem staat achter zijn hoofd. Hij kan ook het mes niet zien. Hij voelt het in zijn dijbeen voor hij beseft wat er gebeurt.

‘Allé,’ zegt de man. Het mes komt weer omhoog. Gramm ziet het voor zijn hals en hij voelt bloed dat over zijn knie omlaag druipt.

‘Lafaard,’ zegt hij.

De man lacht. Gramm spuugt hem in zijn brede gezicht. De man blijft lachen. Gramm laat de schoot los en duwt met zijn heup de helmstok naar de hoge kant. De Mola mola draait weg van de wind en buitelt van een golf. De Haïtiaan verliest zijn evenwicht en Gramm stompt hem in zijn maag en tegen zijn kaak. De man gromt. Het grootzeil van de Mola mola trekt aan de schoot. Gramm grijpt de arm met het mes. De Haïtiaan zwaait zijn andere arm als een slagboom tegen Gramms borst. De Mola mola glijdt van een golf en Gramm rolt tegen de rand van de kuip. De man slaat met de onderkant van zijn vuist op Gramms hoofd alsof hij er een spijker in hamert. De Mola mola draait langzaam rond. De Haïtiaan sjort Gramm uit de kuip en duwt hem overboord. De Mola mola gijpt. De giek van de boot, een zware, vier meter lange balk zwaait over de kuip en slaat tegen het achterhoofd van de man. Gramm grijpt zich vast aan de railing.

De Haïtiaan klapt voorover tegen de rand van de kuip. Zijn benen begeven het, hij zakt in en rolt om. Gramm hangt tot zijn middel in het water, dat bijna even warm is als de lucht. Hij trekt zich op en klimt aan boord en bukt snel als de Mola mola opnieuw gijpt en de giek terugzwaait. Het want kraakt, het roer slaat om en het grootzeil knalt als een zweep. De Haïtiaan ligt doodstil op de bodem van de kuip. Gramm kruipt door het luik naar beneden. In de kajuit is het nog donkerder dan buiten. Hij loopt op de tast naar voren en trekt het bergvak onder zijn kooi open. Hij pakt het geweer en schuift er twee patronen in. De overige patronen steekt hij in zijn zak. Hij probeert de bewusteloze Haïtiaan de kajuit in te slepen, maar de man is te groot en te zwaar. Gramm bindt hem vast. Hij wrikt de handen van de man achter zijn rug en knoopt ze vast aan de kajuitstrap. Dan knoopt hij een lap over de snee in zijn been, ontwart en belegt de schoten en gaat aan het roer zitten. Hij houdt het geweer op zijn knie en de lopen gericht op de stille romp van de Haïtiaan.

Het omweer trekt weg naar het oosten, maar de wind en de golfslag nemen toe. Met gereefde zeilen is de Mola mola gekortwiekt. De boot scheert niet langer over de golven heen, maar botst er tegenaan en ze komen nauwelijks vooruit. Gramm leunt op de helmstok en probeert de boot op koers te houden. Hij is uitgeput en zijn ogen zakken voortdurend dicht. De Haïtiaan ligt aan zijn voeten. Een van zijn ogen is opengezakt en glinstert. De bal van het oog is weggedraaid en het lijkt bleek en leeg.

De zon is oranje, hoewel hij hoog aan de hemel staat. De jongen drijft rond in de zee, in zijn zwemvest, en hij ontmoet de grote Haïtiaan. De Haïtiaan legt zijn hand op Rolles hoofd en duwt hem onder water.

Dat was een droom.

Gramm gaat snel rechtop zitten. Er is geen zon. Het is nacht en de Mola mola ploegt langzaam door de golven.

Je bent in slaap gevallen.

Hij klemt de helmstok in zijn ene en het geweer in zijn andere hand en kijkt naar de Haïtiaan. In het donker kan hij alleen de glans van het open oog duidelijk zien, en de tanden van de man. Diens mond is ook opengezakt.

Je moet wakker blijven. We zijn er nog lang niet. Waar is het logboek. Tijd: middernacht? Nog niet. Positie: geen idee. Ergens ten oosten van Florida. De halve wereld is ten oosten van Florida. Wind: te veel en uit de verkeerde hoek. Zee: te veel.

De Mola mola slaat op de golven en schudt en trilt en soms, als de kiel wijkt, dringt water het kielruim binnen.

Gramm loopt door een kaal, bergachtig landschap. De zon schijnt niet, maar de lucht is helder geel.

Dat is een droom.

Je moet wakker blijven. Hou je log bij. Tijd: even later. Positie: nog verder weg. Opmerkingen:

Hij loopt door een kaal, bergachtig landschap.

Word wakker. Concentreer je op iets ingewikkelds. De navigatiedriehoek. De declinatie van Aldebaran. De trigonometrie van bolle oppervlakken. Azimuth. Parallax. De Koriolis-kracht.

Een boot wacht in de baai van Hade’s Cay. De zon schijnt. Er is overal scherp licht. Een naakte man rent over het dek. Hij heeft een mes. Op de boeg staat Frank Blackwell. Bloed spuit uit zijn hals.

Dat was geen droom. Dat is een herinnering.

Gramm klemt het geweer tegen zich aan. De grote Haïtiaan ligt doodstil in de kuip, maar allebei zijn ogen zijn nu open. Ze glinsteren en zijn tanden glinsteren ook.

‘Ben je wakker?’ zegt Gramm.

De Haïtiaan reageert niet.

‘Ik vroeg je wat,’ zegt Gramm. ‘Als ik je wat vraag, krijg ik graag een antwoord. Als het niet te veel moeite is. Meneer Charlemagne Pierre.’

Gramm geeft de man een duw met zijn voet. De man schraapt zijn keel en mompelt: ‘Anglè, komprànn pà.’

‘Ach ja, natuurlijk, wat dom van me,’ zegt Gramm. ‘Meneer Charlemagne Pierre verstaat geen Engels. In dat geval moet ik mijn vragen zelf maar beantwoorden. Wat moeten we met meneer Charlemagne Pierre beginnen? We kunnen hem overboord gooien, zoals hij met ons wilde doen. Of zullen we eerst zijn keel doorsnijden, zoals hij met Frank Blackwell heeft gedaan? Wat dacht je ervan, meneer Charlemagne Pierre. Is het niet hoog tijd om te gaan slapen? Heel lang en diep slapen en nooit meer wakker worden, op de bodem van de Golfstroom. Versta je nog steeds geen Engels?’

De Haïtiaan spuugt op de bodem van de kuip. Gramm springt op en schopt hem tegen zijn rug.

XXII

De maan is achter de wolken uitgekomen en in het westen en het noorden is de lucht bezaaid met sterren, maar de wind neemt niet af. De Mola mola struikelt tegen de golven in en bij elke golf dringt er water binnen tussen de kiel en de bodem.

Gramm is in slaap gevallen. Hij hangt voorover over de helmstok. De boot slaat tegen een hoge golf, borden en bestek rinkelen in de kombuis, maar hij hoort er niets van. Een plastic mok valt op de vloer van de kajuit. De mok rolt heen en weer op de maat van de golven en elke keer als hij over zijn oor rolt, maakt hij een klein sprongetje. Het klinkt alsof er een man met een houten been over het dek loopt, urenlang, onophoudelijk, tot het water in het kielruim boven de vloerplanken uitstijgt en de mok optilt en het geluid stopt. De Haïtiaan doet zijn ogen open. Hij kijkt naar Gramm, die onderuit is gezakt. De kolf van het jachtgeweer is van zijn schoot gegleden. De Haïtiaan draait zich op zijn andere zij. Zijn achterhoofd, waar de giek hem heeft geraakt, is bedekt met geronnen bloed. Hij ziet het water in de kajuit. Het glanst in het maanlicht en klotst heen en weer tussen de kooien en de mok dobbert in het midden. De Haïtiaan zet zich schrap, spant zich in tot de aderen in zijn hals en zijn enorme hoofd opzwellen en op rode en blauwe rupsen lijken, en breekt de boeien om zijn handen. Hij komt geruisloos overeind en trekt het mes uit de band van zijn broek. Hij kijkt eerst naar de boot. De Mola mola bijt in de golven en doordat ze lager ligt dan normaal slaat het zeewater over het voordek. De Haïtiaan sluipt naar Gramm toe en trekt het geweer van zijn schoot. Gramm schrikt wakker en grijpt blind om zich heen. De Haïtiaan stapt snel achteruit. Hij heeft het geweer in zijn ene en het mes in zijn andere hand.

‘Bonzjóe, koppitèn.’

Gramm houdt zich vast aan de achterstag en komt overeind. De Haïtiaan richt het geweer op hem.

‘Asjevóe koppitèn.’

Gramm vloekt en heft zijn arm op. De Haïtiaan zwaait het geweer omhoog, aan de bovenwindse kant om te voorkomen dat hij de zeilen zal raken, en haalt een van de twee trekkers over. Het hagelpatroon geeft een hoestende knal die over het water en rond de boot rolt. Een golf slaat over de kajuit en het water stroomt in de kuip.

‘Wat is er met de boot?’ zegt Gramm. ‘We liggen te diep.’

‘Asjevóe!’

‘We maken water.’

‘Wí. We moeten praten.’

‘Ik praat niet met moordenaars.’

De Haïtiaan tilt het jachtgeweer op boven zijn hoofd en gooit het overboord. Dan steekt hij het mes in de band van zijn broek. Gramm bindt de helmstok vast en beide mannen klimmen snel de kajuit in. Ze staan tot over hun knieën in het water, in een moeras van ronddrijvende kussens, kleren, blikken en flessen en boeken en zeekaarten. Gramm kan in het donker geen emmer vinden en geeft de Haïtiaan een grote pan. Zelf gaat hij naar de pomp. Ze beginnen uit alle macht te pompen en te hozen, maar het waterpeil zakt niet.

‘Het is de kiel,’ roept Gramm.

‘Poewòn réparé?’

‘Niet met zo’n zee.’

De boot rolt langzaam van haar ene zij naar haar andere en elke keer komt ze met meer moeite overeind. De pomp raakt voortdurend geblokkeerd door omgewoeld vuil en olieklonten in het kielruim. Er drijft een zwemvest tegen Gramms been. Hij geeft het aan de Haïtiaan en zegt: ‘We zinken.’

De Haïtiaan blijft hozen. Gramm klimt in de kuip. Hij kijkt even verbaasd naar het licht van de maan en de sterren en naar de gloed van Florida in het westen. De golven lijken op een zwart, onafzienbaar gebergte met schuimkoppen in plaats van eeuwige sneeuw. Gramm maakt het achteronder open en trekt de dinghy aan dek.

‘Pierre!’ roept hij.

Hij pompt de rubberboot op.

‘We moeten gaan!’

Hij laat het bootje in het water zakken en houdt het vast aan een lijn. Het slaat onmiddellijk om in de wind en de golven. De Haïtiaan knoopt het zwemvest dicht en springt overboord. Hij zwemt naar de dinghy, keert het bootje om en klimt erin. Hij gaat snel op zijn knieën zitten, met zijn benen wijd, en begint te hozen. Gramm graait met beide handen om zich heen door de in de kuip en de kajuit ronddrijvende troep en gooit alles wat maar enigszins nuttig lijkt in de dinghy: blikken met eten, een peddel, een doorweekte slaapzak, stukken touw, kleren, plastic flessen zonder etiket.

‘Stop, koppitèn!’ roept de Haïtiaan. ‘Regád! Het is tijd.’

De Mola mola zinkt. Het water in het vooronder is zo ver gestegen dat de lucht geen uitweg meer heeft. Het luik in het voordek vliegt met een knal open. Gramm springt in zee. De Haïtiaan grijpt zijn arm en probeert hem in de dinghy te trekken. Gramm trekt zijn arm los en zwemt terug. Hij klimt op de zeilboot, waadt naar het luik en haalt diep adem. Hij duikt in de kajuit. Hij kan niets zien. Op de tast trekt hij zich naar een bergvak onder de instrumenten, pakt het Orin-alarmpistool en propt het in zijn shirt. Hij graait in het vak, raakt buiten adem en vindt maar twee vuurpijlen.

De Haïtiaan wacht in de dinghy. Als Gramm terugkomt en naast hem in het bootje rolt, maakt hij de lijn los en ze drijven snel weg van de Mola mola. In het maanlicht kunnen ze nu en dan de zeilen zien die nog een tijdlang boven de golven uitsteken.

De dinghy ligt erg hoog op het water en dreigt bij iedere golf te kapsijzen. De mannen kunnen het bootje alleen overeind houden door voortdurend hun gewicht te verplaatsen. Ze kruipen op hun knieën heen en weer en tussen twee golven in, als er op zee heel even rust is, moeten ze uit alle macht hozen. De storm lijkt extra veel lawaai te maken doordat het nacht is. Hoewel de mannen praktisch tegen elkaar aan zitten moeten ze roepen om elkaar boven te wind en het geruis van het water te kunnen verstaan.

‘Fuck you, Pierre!’

‘Mesjéu Pierre!’

De dinghy helt over en de mannen kruipen snel naar de hoge kant. Ze zitten als hazen tegenover elkaar.

‘Heb je nou je zin?!’

‘Swá realíest, koppitèn!’

‘Nou verdrinken we allemaal!’

Een golf stort neer in het bootje. Gramm en de Haïtiaan beginnen met de moed der wanhoop te hozen.

‘Je hebt ons allemaal vermoord!’

‘Boel!’

‘De jongen ook!’

‘Boel!’

Er staat zoveel water in de dinghy dat de peddel overboord spoelt. Gramm duikt er achteraan. De Haïtiaan houdt hem vast aan zijn benen en trekt hem terug.

‘Ekóet!’ schreeuwt hij. ‘Tontòn Lafortune -’

‘Bullshit!’

Een golf schopt het bootje in de lucht. De mannen laten zich voorover op de hoge kant vallen.

‘Ekóet!’ roept de Haïtiaan.

‘Fuck you! Het doet er niet meer toe!’

‘Een motéur!’

Een golf graaft zich onder het rubberbootje en kiept het om. De mannen houden hun adem in, duiken onder de rand van de dinghy door en zwemmen naar de oppervlakte. Ze klimmen op de bodem, pakken de zijkant vast en leunen zover als ze kunnen achterover. Het bootje komt overeind, maar het staat vol met water en alle voorraden zijn weggespoeld.

‘Een motéur!’ roept de Haïtiann. ‘Ekóet!’

Ze klimmen in de dinghy en beginnen te hozen.

‘Een helí !’

Voor Gramm iets hoort, ziet hij een lichtstraal die uit de hemel lijkt te komen. De straal schijnt op het water. Erboven schitteren en knipperen de gele en rode lampen van de helikopter en hun licht wordt weerkaatst op de onderkant van de wieken. Gramm trekt het Orin-pistool uit zijn shirt, schuift er een patroon in en schiet recht omhoog. De vuurpijl trekt een gele streep door de donkere lucht, geeft een knal en staat dan een paar seconden als een grote ster boven de dinghy. Het zoeklicht van de helikopter zwaait onmiddellijk naar hen toe en verblindt hen en het geraas van de motor en de wieken wordt zo luid dat Gramm en de Haïtiaan elkaar nauwelijks meer kunnen horen. Als de helikopter vlakbij is, gaat een groot luik in de zijkant open en een man in een oranje pak vol schitterende reflecterende strepen springt omlaag. Hij draagt een helm met een schelle koplamp en rode flitslichtjes zijn aan zijn schouders en armen vastgemaakt. Hij valt in het water en blijft zonder moeite drijven. Na hem wordt een net van canvas aan een kabel uit de helikopter neergelaten.

‘Welkom in Florida!’ roept hij. Zijn stem, met een rauw Amerikaans accent, lijkt uit de lucht te komen. Hij heeft een microfoon in zijn helm en zijn woorden worden versterkt door een luidspreker aan de onderkant van de helikopter.

‘Ik wil jullie één tegelijk, jongens!’ roept hij. ‘Hoe voel je je? Kunnen jullie zwemmen?’

‘Okay!’ schreeuwt Gramm. Hij zwaait en steekt zijn duim omhoog. Het zoeklicht zwaait heen en weer tussen de dinghy en de drijvende man.

‘Eén tegelijk!’ roept de galmstem. ‘Zwem naar mij toe, maar één tegelijk, begrepen?’

Gramm steekt zijn duim op. Hij zit op zijn knieën naast de Haïtiaan. De dinghy glijdt achter een golf en het zoeklicht is hen even kwijt.

‘Jij gaat eerst,’ zegt Gramm.

‘Poekisá?’

‘Ik ben de kapitein.’

De dinghy draait rond op de top van een golf. Het zoeklicht tekent een baan op het water tussen het bootje en de drijvende man met het lichtgevende pak.

‘Kom op, jongens!’ roept de galmstem in de lucht. ‘De pizza wordt koud! Maar één tegelijk, denk erom!’

‘Jij eerst,’ zegt Gramm. ‘Vooruit.’

De Haïtiaan knikt. Hij geeft het zwemvest aan Gramm. Gramm houdt de dinghy in evenwicht. De Haïtiaan laat zich voorzichtig in het water zakken en zwemt weg. De lichtstraal schijnt op zijn enorme hoofd en de galmstem moedigt hem aan.

‘Good job, kiddo!’ roept de stem. ‘Dat is nog eens zwemmen. Je kan regelrecht door naar de Olympische Spelen.’

Dankzij het zoeklicht kan Gramm duidelijk zien hoe de Haïtiaan in het canvas net wordt geholpen. De man met het lichtgevende oranje pak bindt zichzelf ook vast. Hij praat tegen de Haïtiaan, maar heeft kennelijk zijn microfoon uitgedaan. De twee mannen worden langzaam opgetild uit het water en omhoog gehesen.

Gramm kijkt toe tot een golf zich onder de dinghy wrikt en hij zich opzij moet laten vallen om te voorkomen dat het bootje omslaat. Als hij overeind krabbelt zijn de Haïtiaan en diens redder in de helikopter verdwenen. Het zoeklicht zwaait over het water, vlak voor Gramm langs maar de dinghy ligt net achter een golf. Het licht zwaait terug. Gramm steekt zijn hand op, maar nu gaat de straal achter hem langs. De helikopter draait langzaam om. Gramm pakt het Orin-pistool en schuift de laatste vuurpijl erin. Hij richt het pistool omhoog en haalt de trekker over, maar er gebeurt niets. De vuurpijl is defect, of te oud of nat geworden.

‘Hier! Hier!’ schreeuwt Gramm. Hij springt op en zwaait met beide armen en de dinghy slaat onmiddellijk om. Hij zwemt er onderuit en probeert het bootje rechtop te trekken, maar alleen is hij niet sterk genoeg.

De bemanning van de helikopter zoekt systematisch door. Het licht schijnt voortdurend op het water en beschrijft een steeds groter wordende cirkel om Gramm heen. Het lawaai van de motor en de wieken neemt geleidelijk af. Hoe verder de helikopter weg is, hoe lager hij boven de zee lijkt te vliegen. Het lijkt alsof hij over de golven wegloopt met zijn zoeklicht zwaaiend als een staart.

Ze komen morgenochtend terug. Ze kunnen niet de hele nacht door blijven zoeken. Ze moeten aan hun brandstof denken. Ze komen terug zodra het licht wordt.

Gramm ligt languit op de bodem van de dinghy, met zijn armen en zijn benen wijd. Als de lichtjes van de helikopter over de horizon verdwijnen hoort hij een zucht. En even later nog een zucht, vlakbij in het donker. En geruis van water en opnieuw een zucht, dit keer aan de andere kant. Hij tilt zijn hoofd op en kijkt opzij en ziet een dolfijn die met de dinghy meezwemt en een tweede vlak ernaast en een hele groep die voor hem uitgaat. Hun ruggen en vinnen zijn grijs, maar in het maanlicht, als ze boven het donkere water uitkomen om te ademen, lijken ze van zilver.

De dolfijnen blijven urenlang bij hem terwijl hij door de Golfstroom naar het noorden wordt gevoerd. Doordat hij zelf praktisch in het water ligt kan hij ze niet alleen goed zien, maar ook ruiken en als hij zijn hand uitsteekt, aanraken. Dan begint de dag als een grijze streep aan de horizon. De gloed van de steden in het westen dooft uit en verdwijnt en het wordt licht. Gramm kan de dolfijnen nu ook zien als ze onder water zijn. Ze zwemmen vlak naast de dinghy. Een van hen draait zich voortdurend op zijn zij zodat zijn oog naar boven is gericht en hij kijkt Gramm aan.

Telegram voor Mecánico

Spannende en aangrijpende Caribische roman

Telegram voor Mecánico vertelt het intrigerende verhaal van een gewone man in een vissersdorp in de Dominicaanse Republiek. Zijn bijnaam is Mecánico, omdat hij monteur is. Zijn echte naam is hij al bijna vergeten, tot hij op een dag een merkwaardig telegram krijgt: hij moet naar Malabacoa komen omdat zijn vader daar op sterven ligt. Maar zijn vader is al dertig jaar geleden verdronken op zee.

Nieuwsgierig reist hij af naar het afgelegen bergdorp Malabacoa. Daar wacht hem een ontluisterende ervaring die later, als hij terugkeert naar zijn eigen dorp, zal leiden tot een dramatische en gewelddadige ontknoping.

Dit is de derde Caribische roman van Geert van der Kolk. De eerste was het veelgeprezen De smokkelaar van de Exuma’s, de tweede De waterverkoper (2012), waarover de pers schreef:

‘Een kleurrijk wonder van vertelkunst.’ NRC Handelsblad

‘Levensecht, aangrijpend en oersterk. Zo indringend en compact als Van der Kolk het drama vertelt, er is geen ontkomen aan.****’ de Volkskrant

‘Hartverscheurend en indrukwekkend.’ Vrij Nederland

2014 / 208 pagina’s / te koop bij de betere boekhandel of via www.uitgeverijdekring.nl

Op drift geraakt

Verhalen van wereldklasse

Als voormalig correspondent in Oost-Europa en Amerika en met zijn avontuurlijke inslag ontwikkelde Geert van der Kolk een scherp oog voor detail, en voor de absurditeiten die hij observeerde. Hij schrijft daar al vijfentwintig jaar bijzondere verhalen over die zich kunnen meten met de beste uit de wereldliteratuur. In Op drift geraakt zijn de mooiste verhalen uit zijn oeuvre nu gebundeld.

Over eerder werk schreef de pers:

‘Een kameleontische schrijver die er moeiteloos in slaagt om zijn verhalen de eigen toon en kleur te geven van de omgeving waarin zij spelen.’ Vrij Nederland

‘Loners en losers, optimistisch tegen beter weten in, vrijwel zonder een cent op zak, allemaal tegen dat reusachtige decor van The Land of the Free.’ HP/De Tijd

‘Van der Kolk heeft zich laten inspireren door de Amerikaanse traditie van de short story. […] De gekken van Tenakee is een kleurrijk wonder van vertelkunst.’ NRC Handelsblad

2014 / paperback / 4oo pagina’s